مقالات فصلنامه ها

مطالعة تطبیقی آموزش شیمی سبز در برنامة درسی مدارس متوسطه (ایران و چهار کشور پیشرفته)

باور عمومی این است که تکلیف شب بر یادگیری و عملکرد تحصیلی اثرگذار است، ولی در تحقیقات این مقاله حاصل یک پژوهش کیفی است که با روش تطبیقی و به کمک الگوی بردی، برنامة درسی آموزش شیمی سبز در کشورهای آمریکا، استرالیا، چین و انگلستان را بررسی کرده است. مقالة حاضر تلاش می کند، عناصر اساسی برنامة درسی آموزش شیمی سبز را در کشورهای مورد مطالعه بررسی کند. نتایج به دست آمده، شباهت ها و تفاوت های بین منطق، اهداف، محتوا، روش های تدریس و شیوه های ارزشیابی در بین کشورهای مورد مطالعه و ایران را نشان می دهد. شباهت ها بیشتر در منطق و اهداف برنامة درسی قصد شده موجود دارد، اما تفاوت ها بیشتر در محتوا، روش های تدریس و شیوه های ارزشیابی دیده می شود. نتایج به دست آمده از این پژوهش می تواند به برنامه ریزان آموزشی و مؤلفان کتاب های درسی کمک کند تا با دید وسیع تری نسبت به بهبود برنامة درسی شیمی سبز اقدام نمایند.

بررسی نقش کلیشه های جنسیتی کتاب های ادبیات فارسی و زبان فارسی سال اول دبیرستان در انتخاب رشتة تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر

در این پژوهش، متون و تصاویر کتاب های ادبیات فارسی و زبان فارسی سال اول دبیرستان در خصوص کلیشه های جنسیتی در کتاب ها و نقش آن ها در انتخاب رشتة تحصیلی دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش شامل دو بخش بود؛ بخش اول، کتاب های درسی ادبیات فارسی و زبان فارسی سال اول دبیرستان در سال تحصیلی 1389-90 و بخش دوم را کلیه دانش آموزان سال اول دبیرستان شهر تهران تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، 8 دانش آموز (از هر جنس 4 نفر) برای بخش مصاحبه انتخاب شدند. روش این پژوهش کیفی است و برای جمع آوری داده ها از راهنمای تحلیل تبعیض جنسی در کتاب های درسی و ادبیات کودکان آندره میشل و مصاحبه با دانش آموزان استفاده شده است. در همین راستا، کتاب ها در سه بخش تحلیل کمی محتوا، تحلیل کیفی محتوا و تحلیل تبعیض جنسی در دستور زبان و در نهایت پرسش های مصاحبه مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که بیشترین درصد اسامی و تصاویر کتاب ها متعلق به مردان است و در میان فعالیت های مختلف نیز عمده ترین سهم زنان در فعالیت های خانگی و کمترین آن در فعالیت های سیاسی-اجتماعی است. ویژگی های شخصیتی و رفتارهای اجتماعی منتسب به زنان و مردان نیز متأثر از پیش داوری هایی است که زن را جنس دوم و مرد را جنس برتر معرفی می کند. به طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که در کتاب های درسی سال اول دبیرستان کلیشه های جنسیتی به وفور یافت می شود و چهره ارائه شده از زن و مرد در این کتاب ها با واقعیت های اجتماعی سازگار نیستند. دختران در متون درسی یاد می گیرند که پسران تواناتر از آنان در کارهای عملی و فنی هستند؛ به همین دلیل تجدیدنظر در کتاب های درسی پیشنهاد می شود.

مدرسة موفق، مدیر موفق مطالعة تطبیقی یافته های پروژة بین المللی مدیر مدرسة موفق (ISSPP)

مدیران مدارس تأثیر چشم گیری بر پیامدهای مدرسه دارند، به اندازه ای که از نقش آنها به عنوان دومین عامل اثرگذار بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یاد شده است. اینکه یک مدرسه و مدیر موفق چه ویژگی هایی دارد، مورد توجه بسیاری از پژوهشگران و همچنین پژوهش های بین المللی بوده است که «پروژة بین المللی مدیر مدرسة موفق» (ISSPP) یکی از مهم ترین آن ها می باشد. پژوهش حاضر نتایج اجرای این پروژه در هفت کشور استرالیا، دانمارک، انگلستان، نروژ، سوئد، آمریکا و چین را به روش مروری مقایسه و تحلیل نموده است. بدین منظور مقالات منتشرشده در دو ویژه نامة «مجله مدیریت آموزشی» انتخاب و محتوای آن ها مورد تحلیل قرار گرفت. با استفاده از رویکرد کدگذاری، به تفکیک سؤال های پژوهش، کدهای باز و محوری شناسایی شد. یافته ها نشان می دهد که مدارس موفق 61 ویژگی دارند که در 12 بعد، و مدیران موفق 23 ویژگی دارند که در 4 بعد طبقه بندی می شوند. در پایان در مورد یافته ها بحث شده است شده است. 

بازنگری رابطة ابعاد انگیزش خودمختاری در آموزش با فرسودگی و اشتیاق شغلی معلمان

هدف از این پژوهش بررسی رابطة ابعاد انگیزش خودمختاری در آموزش با فرسودگی و اشتیاق شغلی معلمان است و به روش توصیفی- پیمایشی صورت گرفته است. جامعة آماری مربوط به این پژوهش، شامل کلیة معلمان دورة ابتدایی شهرستان خوی در سال تحصیلی 94- 93 به تعداد 1500 نفر بود. نمونة آماری پژوهش نیز طبق جدول کرجسی و مورگان (1970) شامل 306 (122 مرد و 184 زن) تعیین شد که به شیوة نمونه گیری تصادفی طبقه ای با در نظر گرفتن جنسیت معلمان انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسش نامة انگیزش خودمختاری در آموزش روت، آسور، کانات و کاپلان (2007)، فرسودگی شغلی ماسلاچ (1993) و پرسش نامة اشتیاق شغلی اسکافلی و همکاران (2002) استفاده شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون ضریب همبستگی پیرسون و آزمون رگرسیون استفاده شد. نتایج نشان داد بین مؤلفه های انگیزش خودمختاری در آموزش با فرسودگی و اشتیاق شغلی معلمان رابطه وجود دارد. همچنین 15 درصد از واریانس فرسودگی شغلی معلمان و 30 درصد از واریانس اشتیاق شغلی معلمان به وسیلة مؤلفه های انگیزش خودمختاری در آموزش آنان تعیین شد. به عبارتی سطوح بالای انگیزش شغلی خودمختار در آموزش به پیامدهای مثبتی مانند افزایش اشتیاق شغلی و کاهش فرسودگی شغلی می انجامد. 

مقایسۀ راهبردهای انگیزشی، راهبرد مدیریت منابع یادگیری و رویکردهای یادگیری در دانش آموزان مدارس هوشمند و عادی

رویکردها و راهبردهای یادگیری روش هایی هستند که بر کیفیت یادگیری تأثیر می گذارند و دانش آموزان در حین یادگیری از این راهبردها برای رسیدن به اهداف آموزشی موردنظر استفاده می کنند. هدف از انجام پژوهش حاضر مقایسۀ راهبردهای انگیزشی، راهبرد مدیریت منابع یادگیری و رویکردهای یادگیری در دانش آموزان مدارس هوشمند و عادی بود. در این پژوهش از روش علّی مقایسه ای استفاده شد و جامعة آماری را کلیه دانش آموزان دختر پایه های هفتم و هشتم دبیرستان های هوشمند و عادی شهر یزد تشکیل می دادند. نمونة آماری شامل 339 دانش آموز دختر (172 دانش آموز مدرسه هوشمند و 167 دانش آموز مدرسه عادی) بود که به شیوه نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. به منظور اندازه گیری متغیرهای پژوهش از پرسش نامة راهبردهای انگیزشی برای یادگیری (پینتریچ و دگروت،1990) و رویکردهای یادگیری (انتویسل و تیت،2000) استفاده گردید. نتایج تحقیق آشکار کرد که بین مؤلفه های راهبردهای انگیزشی در دانش آموزان مدارس هوشمند و عادی تفاوت معنادار وجود دارد. همچنین، بین دانش آموزان مدارس هوشمند و عادی از لحاظ راهبردهای مدیریت منابع یادگیری و مؤلفه های آن تفاوت معنادار بود. علاوه بر این، بین نمرات رویکردهای یادگیری در دانش آموزان مدارس هوشمند و عادی تفاوت معنادار گزارش شد.

مقایسة ابعاد سازگاری تحصیلی و عملکرد تحصیلی در دانش آموزان ایرانی و مهاجر دورۀ متوسطه با توجه به ملیت   - نوع مدرسه و جنسیت آنان

هدف از پژوهش حاضر مقایسة پیشرفت تحصیلی و  ابعاد سازگاری تحصیلی دانش آموزان دورۀ متوسطه دوم شهر یزد با توجه به ملیت- نوع مدرسه (در سه گروه ایرانی در مدارس تک ملیتی، ایرانی در مدارس چندملیتی و مهاجر در مدارس چندملیتی) و جنسیت آنان در سال 1394 بود. 474 دانش آموز به روش تصادفی چندمرحله ای انتخاب شدند و پرسش نامۀ سازگاری تحصیلی را تکمیل کردند. برای سنجش عملکرد تحصیلی از معدل پایان ترم اول، نمرۀ کارپوشه های کلاسی و ارزشیابی تکوینی استفاده شد. داده ها با آزمون های MANCOVA و ANCOVA تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اثرات اصلی ملیت- نوع مدرسه و جنسیت بر عملکرد و سازگاری تحصیلی معنادار است؛ به این شرح که عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایرانی در مدارس تک ملیتی، بیش از دانش آموزان ایرانی و مهاجر در مدارس چندملیتی بود؛ در کل پسران عملکرد تحصیلی ضعیف تری داشتند؛ بین سازگاری تحصیلی دختران و پسران تفاوت معنادار نبود؛ بین کوشش تحصیلی و رضایت از تحصیل در هر سه گروه تفاوت معنادار، اما بین وضوح اهداف تفاوت معنادار نبود؛ اثر تعاملی ملیت- نوع مدرسه و جنسیت تنها بر بعد وضوح اهداف معنادار، اما بر رضایت از تحصیل و کوشش تحصیلی معنادار نبود؛ بین میانگین کوشش تحصیلیِ دانش آموزان ایرانی در مدارس چندملیتی و دانش آموزان مهاجر در همان مدارس تفاوت معنادار نبود، اما رضایت از تحصیل در دانش آموزان مهاجر بیشتر بود؛ کوشش و رضایت از تحصیل در دانش آموزان ایرانی در مدارس تک ملیتی کمتر از دانش آموزان مهاجر بود؛ در کل، وضوحِ اهداف در دختران ایرانی در مدارس تک ملیتی بالاتر از پسران و دختران ایرانی و پسران مهاجر در مدارس چندملیتی بود. به مشاوران تحصیلی توصیه می شود که نقش ملیت و جنسیت و محیط تحصیلی را در عملکرد و سازگاری تحصیلی دانش آموزان مورد توجه قرار دهند.

 

فراتحلیل بررسی تأثیر آموزش به کمک رایانه بر یادگیری واژگان زبان انگلیسی

هدف پژوهش حاضر، ترکیب نتایج کمّی حاصل از پژوهش های انجام گرفته در زمینة تأثیر رایانه بر یادگیری واژگان زبان انگلیسی، با بهره گیری از روش فراتحلیل است. جامعة آماری تحقیق را کلیه پژوهش های انجام گرفته در چند دهه اخیر در تمامی مقاطع تحصیلی نظام آموزش وپرورش ایران تشکیل می دهد. در مجموع 4104 زبان آموز در 57 مطالعة منتخب مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند، و طی آن، به منظور بررسی شاخص های آماری پژوهش های منتخب از نرم افزار جامع فراتحلیل ویرایش 2 استفاده شد. مقادیر اندازه های اثر ترکیبی برای مدل های ثابت و تصادفی به ترتیب برابر با 0/7 و 0/82 بود. اما بعد از تحلیل حساسیت و حذف 45 اندازه اثر غیرمعنادار از بین 96 اندازه اثر محاسبه شده، میانگین اندازه اثر ترکیبی مدل های ثابت و تصادفی به ترتیب 62/0 و 69/0 محاسبه گردید. سپس بر اساس دو شاخص ناهمگنی مجذور Q کوکران و مجذور I مشخص شد که متغیرهای تعدیل کننده در روابط بین دو متغیر مورد مطالعه نقش معناداری دارند و بنابراین مدل تصادفی به عنوان مدل فراتحلیل انتخاب شد و اندازه اثر ترکیبی 0/69 در نظر گرفته شد؛ به این معنی که آموزش به کمک رایانه تأثیر متوسطی بر رشد دایرة واژگان زبان آموزان داشته است. همچنین چهار عامل مهم تعدیل کننده یادگیری واژگان به کمک رایانه شناسایی شد که عبارت اند از: طول دورة آموزش، سطح شرکت کنندگان، یادگیری مشارکتی و شیوة آموزش مربیان. درمجموع، زبان آموزانی که به مدت یک ماه تحت آموزش بودند (0/97=d) نسبت به زبان آموزانی که بیش از یک ماه آموزش دیده بودند (0/46=d) نتایج بهتری کسب کردند. همچنین زبان آموزان مقطع دبیرستان پیشرفت بیشتری (0/81=d) نسبت به زبان آموزان مقاطع ابتدایی و راهنمایی (0/38=d) داشتند. در مطالعات صورت گرفته، گروه هایی که به طور مشارکتی به یادگیری واژگان پرداخته بودند (0/89=d) نسبت به گروه هایی که به طور انفرادی به یادگیری واژگان پرداخته بودند (0/57=d) عملکرد بهتری داشتند. در نهایت، نتایج حاکی از برتری روش زبان آموز- محور (0/78=d) بر روش مربی- محور (0/57=d) در یادگیری واژگان بود. با تفکیک نتایج حاصل بر اساس آموزش هم زمان (0/62=d) و غیرهم زمان (0/71=d) واژگان، تفاوت معناداری مشاهده نشد.

 

ماجراي اتر

فصلنامه های رشد - چ, 1395/12/25 - 11:11
«ماجراي اتر» عنوان مقاله‌اي است كه در جديدترين شماره فصل‌نامه «رشد آموزش فيزيك» منتشر شده است

گذر از برنامه درسي سنتي به برنامه درسي مبتني بر شايستگي

فصلنامه های رشد - س, 1395/12/24 - 07:56
گذر از برنامه درسي سنتي به برنامه مبتني بر شايستگي عنوان مقاله‌اي است كه در جديدترين شماره فصل‌نامه «رشد آموزش فني‌وحرفه‌اي و كاردانش» منتشر شده است. هدف از اين مقاله شناخت رويكرد مبتني بر شايستگي با توجه به مباني معرفت‌شناختي و الزامات آن در برنامه‌هاي درسي است

حلقه مفقوده مديريت در هزاره سوم

فصلنامه های رشد - د, 1395/12/23 - 08:01
حلقه مفقوده مديريت در هزاره سوم با نگاهي به مباني ارزشي مديريت جهادي عنوان مقاله‌اي است كه در جديدترين شماره فصل‌نامه «رشد مديريت مدرسه» منتشر شده است

چرايي آموزش مفاهيم قرآن كريم

فصلنامه های رشد - ي, 1395/12/22 - 08:12
چرايي آموزش مفاهيم قرآن كريم عنوان مقاله‌اي است كه در جديدترين شماره فصل‌نامه «رشد آموزش قرآن و معارف اسلامي» منتشر شده است

خلاقيت در آموزش زيست‌شناسي

فصلنامه های رشد - چ, 1395/12/18 - 12:13
تفهيم بهتر پديده‌هاي زيست‌شناسي نيازمند كاربرد خلاقيت در كلاس درس است. فصل‌نامه «رشد آموزش زيست‌شناسي» در مقاله‌اي به اين موضوع پرداخته است

توصيه‌هايي در دنياي ديجيتال براي والدين كودكان

فصلنامه های رشد - س, 1395/12/17 - 07:29
جديدترين شماره فصل‌نامه «رشد آموزش پيش‌دبستاني» در مقاله‌اي به والدين كودكان 3 تا 5 ساله، توصيه‌هايي درباره استفاده كودكان از ابزار ارتباطي جديد ارائه كرده است

نظريه اتصال‌گرايي در جغرافياي انساني و شهري معاصر

فصلنامه های رشد - د, 1395/12/16 - 13:40
نظريه اتصال‌گرايي با اقتباس از علوم طبيعي و كامپيوتر و با تأكيد بر تكميل نظريه‌هايي مانند شبكه كنشگران و نظريه انتقادي شهر شكل گرفته و در حال تكامل است. فصل‌نامه «رشد آموزش جغرافيا» در جديدترين شماره خود مقاله‌اي را به اين موضوع اختصاص داده است

سردر مسجد جورجير، يادگاري مهجور از آل‌بويه در اصفهان

فصلنامه های رشد - د, 1395/12/16 - 09:53
تنها اثر مهم و به يادگار مانده از دوران دولت آل‌بويه، سردر مسجد جورجير واقع در ضلع شمالي مسجد حكيم است كه آجر كاري زيباي آن از هنر پربار آن دوران حكايت دارد. فصل‌نامه «رشد آموزش هنر» در جديدترين شماره خود مقاله‌اي را به اين موضوع اختصاص داده است

راه‌هاي دست‌يابي به بينش جامعه‌شناختي

فصلنامه های رشد - ي, 1395/12/15 - 14:17
«راه‌هاي دست‌يابي به بينش جامعه‌شناختي» عنوان مقاله‌اي است كه در جديدترين شماره فصل‌نامه رشد آموزش علوم اجتماعي منتشر شده است. در اين مقاله به راه‌هاي ايجاد بينش جامعه‌شناختي اشاره شده است

ميزان حضور و تيپ‌شناسي شخصيتي زنان در ادبيات متوسطه دوم

فصلنامه های رشد - ي, 1395/12/15 - 07:59
بررسي سيماي زن و نقش او در ادبيات امري ضروري است چرا كه نيمي از جمعيت دانش‌آموزي ما را دختران جواني تشكيل مي‌دهند كه هنوز شخصيت آن‌ها كامل نشده است. فصل‌نامه «رشد آموزش زبان و ادبيات فارسي» در مقاله‌اي به اين موضوع پرداخته است

اهميت قصه در رشد كودكان پيش‌دبستاني

فصلنامه های رشد - ي, 1395/11/24 - 07:49
قصه‌گويي تأثيري باورنكردني بر مغز و سلامت روحي كودكان دوره پيش‌دبستاني دارد. قصه در زبان آموزي و آموختن كلمات جديد به كودكان، نقش قاطعي دارد. فصل‌نامه «رشد آموزش پيش‌دبستاني» در مقاله‌اي به اين موضوع پرداخته است

فارابي و روش‌هاي كاربردي تدريس تعليمات اجتماعي

فصلنامه های رشد - ش, 1395/11/23 - 07:21
به اعتقاد اكثر انديشمندان مسلمان، فارابي مبدع فلسفه اسلامي است. از اين رو بررسي روش‌هاي كاربردي تدريس او براي به كارگيري در درس‌هاي تعليمات اجتماعي مي‌تواند به بهبود فرايند ياددهي يادگيري كمك شاياني كند. فصل‌نامه «رشد آموزش علوم اجتماعي» در مقاله‌اي به اين موضوع پرداخته است

دو مفهوم كليدي رياضي دوره ابتدايي

فصلنامه های رشد - س, 1395/11/19 - 12:40
مشكلات زبان در رياضي و جنسيت رياضي دو مفهوم از كتاب مفاهيم كليدي در تدريس رياضيات دوره ابتدايي هستند. فصل‌نامه «رشد آموزش رياضي» به بخش‌هايي از اين كتاب پرداخته است