کاربرد زبان معیار و عامیانه در رمان شوهر آهو خانم از منظر زبان و جنسیت (نقد رمان)

هر زبانی به مقتضای شرایط، دارای گونه­‌های متعدد است، از میان این شرایط یک و یا احیاناً چندگونه اعتبار بیشتری دارد که از آن به عنوان زبان مشترک (زبان معیار) یاد می­کنند و کسانی که این گونة خاص را به کار می­برند از منزلت ممتاز برخوردار می­شوند.

از جمله ویژگی­های زبان معیار، بی­نشان بودن، نداشتن عناصر زبانی قدیمی و مهجور، سازگاری با عادت و شمّ زبانی سخن­گویان، سبک و سیاق متناسب، رسمی بودن و به کار نبردن افراطی عناصر بیگانه می­باشد که در این مقاله برای سنجش زبان معیار و محافظ کارانه، جملات مودبانه، واژه­ها و تعابیر عامیانه، کنایات و ضرب­المثل­های عامیانه بررسی شده است. مسلماً پایین بودن میزان کاربرد واژه­ها و تعابیر عامیانه و کنایات و ضرب­المثل­ها، معیارین و محافظه کارانه بودن زبان را نشان می­دهد.

در رمان شوهر آهو خانم، علی محمد افغانی بر حجم عظیمی از کنایات و ضرب­المثل­ها اشراف و تسلط دارد به همین دلیل اکثر مکالمات قهرمانانش از چاشنی کنایات، ضرب­المثل­ها و تعابیر عامیانه، آن هم نه از نوع تکراری بلکه به گونه­‌های مختلف و رنگارنگ بهره­مند است؛ به گونه­ای که این رمان را می­توان دایره المعارفی از کنایات و ضرب­المثل­های رایج در زبان فارسی به ویژه کرمانشاه دانست.

وی در به کار بردن ضرب­المثل­ها 60% را به قهرمانان زن و 40% را به قهرمانان مرد اختصاص داده و از این حیث زبان مناسبی برای قهرمانان خود انتخاب نموده است. کنایات به کار رفته در مکالمات شخصیت­های شوهر آهو خانم نشان می­دهد 10/56 % برای شخصیت های زن و 90/43 % آن برای شخصیت های مرد به کار رفته است. مقایسة آمار کاربرد کنایات با موازین زبان شناسی نشان می­دهد افغانی این متغیر را مطابق جنسیت قهرمانان به کار نبرده است. در حوزة کاربرد جملات و تعابیر عامیانه نیز 59/42 % از تعابیر عامیانه را به قهرمانان زن و 41/57 % را به شخصیت های مرد اختصاص داده و از این حیث از زبانی مطابق با موازین زبان شناسی جنسیت بهره برده است. نقد رمان­های مطرح و شاهکار از جنبه­های گوناگون، نویسندگان را برای انتخاب زبانی درخور و مناسب برای قهرمانانشان راهنمایی می­کند و می­تواند راهنمای نویسندگان تازه کار برای آفرینش آثار برجسته باشد.  

سطح مقاله: 
علمی پژوهشی
امتیازی داده نشده

ارسال نظر

Image CAPTCHA