برنامه درسی چیست؟

یکی از مهم ترین مسائل بشر در تمامی ادوار تاریخی مقوله تعلیم و تربیت و پرورش نسل جوان برای ورود به اجتماع و جامعه پذیری آنان بوده است. زیرا برای دوام و بقای نسل ناگزیر از کنترل و کارگردانی محیط خویش به مدد نیروی اندیشه بوده و آنچه را که در این رهگذر تجربه کرده می بایست به نسل جوان منتقل نماید و به همین دلیل می توان گفت در کهن ترین دورنمای تاریخی، تعلیم و تربیت از بارزترین دلشمغولی های جوامع بوده است.

با این اعتبار می توان ادعا کرد که قدمت تعلیم و تربیت به قدمت بشریت است و از آنجا که تعلیم و تربیت حتی در اشکال سنتی و تصادفی خود مستلزم محتوا و تجارب خاصی می باشد، برنامه های درسی از قدمتی به اندازه تعلیم و تربیت برخوردار هستند. از دگر سو، همزمان با فزونی دانش و آگاهی بشر از حساسیت و اهمیت تعلیم و تربیت، با ظهور ساختارهای اجتماعی پیچیده، نظام های تعلیم و تربیت از اشکال تصادفی و سنتی به سوی نظام های حساب شده و قانونمند سوق یافتند و در این میان برنامه های درسی نیز از طرح و مقاصد واقع بینانه تری برخوردار گردیدند. رشد و توسعه شتابان حوزه برنامه درسی، خصوصا وجود دیدگاه ها، نقطه نظرات و برداشت های گوناگون از آن، از یک سو زمینه ساز ظهور مفاهیم و قلمروهای جدید برای این رشته نوبنیاد بوده است. اما از سوی دیگر جوان بودن این حوزه، مسائل و مشکلات عدیده ای را برای کسانی که به این رشته می پردازند، خصوصا، مبتدیانی که در جستجوی برداشتی منسجم از مفاهیم، تئوری ها و دیدگاه های آن هستند به وجود آورده است. اهمیت و ضرورت روشن سازی مفاهیم اساسی رشته برنامه درسی از آن روست که امروزه برخی از متخصصین، یکی از مهم ترین مسائل این رشته را، مسائل تعریفی یا ترمینولوژی می دانند و برخی دیگر نیز جدیت و حاد بودن مسائل مرتبط با اختلاف نظر در مفاهیم بنیادی را عامل مهمی در به سقوط کشاندن این قلمرو در قرن آینده تلقی می کنند.

کتاب حاضر بر آن است که ضمن بررسی دیدگاه ها و نقطه نظرات متفاوت، حدود و ثغور رشته برنامه درسی را به تصویر کشیده  و یا حداقل تنوع برداشت ها از مفهوم برنامه درسی را نشان دهد.

نویسنده: کورش فتحی واجارگاه

ناشر: دانشگاه فرهنگیان

سال نشر: 1396