بیشترین و کمترین "احترام به معلمان" در کدام کشورهاست؟

یک استادیار دانشگاه با اشاره به نتایج پژوهشی درباره پایگاه اجتماعی و منزلت معلمان گفت: در 21 کشور مورد بررسی بالاترین احترام به معلمان در چین است و در اروپا و آمریکا منزلت معلمان در رده میانی قرار دارد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم؛ کیومرث فلاحی، مدیرگروه جامعه‌شناسی و آموزش خانواده پژوهشکده خانواده و مدرسه پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش در نشست بررسی شاخص‌های جهانی پایگاه اجتماعی و منزلت معلمان در خانواده، مدرسه و جامعه که در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد، اظهار‌ کرد: در این پژوهش 21 کشور از سطح جهان بررسی شده‌اند که کشورهای مورد بررسی عبارتند از برزیل، چین، چک، فنلاند، هلند، آلمان، فرانسه، مصر، یونان، فلسطین اشغالی، ایتالیا، ژاپن، ترکیه، سنگاپور، کره جنوبی، اسپانیا، سوئیس، انگلیس، استرالیا، نیوزلند و آمریکا که این کشورها براساس عملکردشان در ارزیابی PISA و تیمز به نمایندگی از قاره‌ها و نظام‌های گوناگون آموزشی انتخاب شده‌اند، دو کشور ترکیه و مصر از نظر شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تا حدی شبیه جامعه ما هستند و برخی کشورها همچون فنلاند، ژاپن و سنگاپور در ردیف نظام‌های آموزشی پیشرفته قرار دارند.

وی افزود: معلمان در بیشتر موارد در هر جامعه‌ای جزو تحصیل‌کرده‌ترین افراد به حساب می‌آیند، اوایل دهه 80 دو تحقیق در کشور ما درباره گروه‌های مرجع و یک تحقیق درباره اعتماد مردم به شغل‌های مختلف انجام شد که براین اساس بالاترین میزان اعتماد به معلمان به ویژه معلمان دوره ابتدایی بود و آخرین درصد اعتماد نیز به بنگاه‌های املاک بود.

بالاترین میزان اعتماد به معلمان در چین

 مدیرگروه جامعه‌شناسی و آموزش خانواده پژوهشکده خانواده و مدرسه پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش گفت: در تمام جهان تغییراتی انجام شده و معلمان دیگر پایگاه اجتماعی قبل را ندارند؛ در این تحقیق کاهش میزان احترام به معلمان و تأثیرات مخرب آن بررسی شده که در 21 کشور مورد بررسی، چین بالاترین میزان اعتماد به معلمان را دارد و در این کشور، معلمان برابر پزشکان قدر و منزلت دارند و پایین‌ترین اعتماد نیز مربوط به فلسطین اشغالی است.

فلاحی ادامه‌ داد: 50 درصد والدین در چین گفته‌اند که تمایل دارند، فرزندشان معلم شود و 92 درصد والدین در فلسطین اشغالی تمایلی برای این موضوع نداشتند! در اکثر کشورهای اروپایی، معلمان احترام گذشته را نداشتند اما در چین و کره‌جنوبی هنوز حرفه معلمی محترم است.  

گزینش‌های سخت‌گیرانه فنلاند برای جذب معلم

وی با اشاره به اینکه در کشور فنلاند برای ورود به شغل معلمی گزینش‌های دقیقی دارند، مطرح‌ کرد: افراد دارای مدرک کارشناسی ارشد با معدل بالا و از طریق آزمون و رقابت سخت به شغل معلی وارد می‌شوند، یافته‌های این پژوهش نشان داد معلمانی که حقوق بهتری می‌گیرند دانش‌آموزان بهتری تربیت می‌کنند، به باور مردم دریافتی معلمان در همه جای دنیا کمتر از آن چیزی است که استحقاق آن را دارند همچنین آنها معتقدند شیوه پرداخت حقوق به معلمان باید برمبنای ارزیابی عملکرد باشد.

این استادیار دانشگاه خاطرنشان‌ کرد: نتایج پژوهش نشان داده است بین حقوق و فرآیند جذب معلمان با عملکرد دانش‌آموزان ارتباط وجود دارد و این نظرسنجی در 21 کشور انجام شده که در هر کشور هزار  نفر شرکت‌کننده داشته است.

فلاحی گفت: از نتایج تحقیق سه موضوع پایگاه اجتماعی و منزلت معلمان، درک مردم جهان نسبت به حقوق و پاداش معلمان و کنترل و سازماندهی معلمان بدست آمده است؛ برای احترام به معلم چهار مولفه رتبه‌بندی و منزلت معلمان بدین صورت که معلمان دوره‌های مختلف با هم و در مقایسه با شغل‌های دیگر بررسی شدند، میزان شوق به حرفه معلمی به عنوان حرفه کاری آینده، درک جامعه از پایگاه اجتماعی معلمان و دیدگاه دانش‌آموزان به اهمیت احترام به معلم بررسی شد.

مقایسه شغل معلمی با مددکاری و مسئولان کتابخانه

وی افزود: مردم کشورهای مورد بررسی گفته‌اند، شغل معلمان شبیه مددکاران اجتماعی است و عده‌ای آن را در حد مسئولان کتابخانه دانسته‌اند اما در برخی کشورها مانند چین معلمان را با پزشکان هم سطح می‌دانند، برداشت نسبت به حقوق معلمان در کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور و آمریکا بدین صورت است که دریافتی معلمان بیشتر از ذهنیت مردم بود و در فنلاند پایین‌تر از آن بود و 95 درصد مردم پاسخ داده‌اند که حقوق معلمان باید بیشتر شود.

پایین‌ترین احترام به معلمان در برزیل و فلسطین اشغالی

مدیرگروه جامعه‌شناسی و آموزش خانواده پژوهشکده خانواده و مدرسه پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش با اشاره به اینکه 75 درصد مردم پاسخ داده‌اند که حقوق معلمان باید براساس عملکرد آنها باشد، عنوان‌ کرد: هیچ ارتباط معناداری بین شاخص هر کشور در PISA و تیمز و بازده سیستم آموزشی وجود نداشت همچنین در کشورهای چین، کره جنوبی، ترکیه، مصر و یونان معلمان نسبت به اروپا از احترام بیشتری برخوردارند و در کشورهایی همچون فلسطین اشغالی و برزیل پایین‌ترین میزان احترام به معلمان وجود دارد.

منزلت اجتماعی معلمان در چین، ‌کره‌ جنوبی و ترکیه بالاست

فلاحی اظهار‌کرد: میانگین رتبه‌بندی احترام به معلمان در 21 کشور نمره 7 از 14 و به لحاظ احترام شغل معلمی نسبت به شغل‌های دیگر در حد متوسط قرار دارد. در کشورهای چین، کره جنوبی، مصر و ترکیه منزلت اجتماعی معلمان از نظر احترام بالاست و در اروپا و آمریکا در رده میانی قرار دارد. همچنین در فلسطین اشغالی، برزیل و چک منزلت اجتماعی پایین است.

وی بیان کرد: انگلیسی‌ها معلمان ارشد را پرمنزلت‌ترین شغل دانسته‌اند، همچنین هرچه احترام به معلم بیشتر والدین تمایل بیشتری دارند که فرزندشان را به این شغل تشویق کنند، به عنوان مثال در کره جنوبی که سطح بالایی از احترام به معلم وجود دارد میزان تشویق بیشتری برای انتخاب این شغل مشاهده می‌شود.

این استادیار دانشگاه با اشاره به اینکه ارتباط مستقیمی فقط بین درآمد بالا با منزلت اجتماعی وجود ندارد، تأکید‌کرد: اختلاف معناداری میان کشورها از نظر میزان تشویق ورود به شغل معلمی وجود دارد و بیشتر مردم گفته‌اند که شغل معلمی شبیه کارمندی است البته در کشور نیوزلند معلمی را با پرستاران، در ژاپن معلمان را با مدیران دولتی، در چین معلمان را با پزشکان شبیه دانسته‌اند که در آمریکا کمتر از 5 درصد مردم گفته‌اند شغل معلمی شبیه پزشکی است.

فلاحی افزود: در کشور چین 75 درصد دانش‌آموزان گفته‌اند به معلمان احترام می‌گذارند و این میزان در ترکیه، مصرو سنگاپور 46 درصد است، در آمریکا 10 درصد بیشتر از اروپایی‌ها به معلم احترام می‌گذارند.

وی با اشاره به اینکه در کشور آلمان حقوق معلمان بالاتر از حقوق پزشکان عمومی است و این مسئله موجب اعتراض پزشکان عمومی شد، مطرح‌کرد: آنگلا مرکل در پاسخ به این موضوع گفته بود: "چون این معلمان هستند که پزشک تربیت می‌کنند"، این مسئله نشان می‌دهد برخی مواقع منزلت معلمان فرهنگی است و با شعار هم قابل تحقق نیست.

مدیرگروه جامعه‌شناسی و آموزش خانواده پژوهشکده خانواده و مدرسه پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش ادامه‌داد: اعتماد به معلمان مسئله خوبی است اما این بدان معنا نیست که اعتماد‌کردن کیفیت آموزشی خوب را به دنبال دارد همچنین در همه کشورهای مورد بررسی اعتماد مثبتی برای معلمان قائل بودند.

نفوذ بالای اتحادیه معلمان در انگلیس، آمریکا، ژاپن و فرانسه

فلاحی درباره نفوذ اتحادیه‌ها و نهادهای صنفی معلمان در 21 کشور مورد بررسی بیان کرد: انگلیس بیشترین میزان قدرت و نفوذ اتحادیه معلمان را دارد و کشورهایی که از این سیستم تبعیت کردند مانند استرالیا و نیوزلند نیز همین حالت را دارند و بیشتر کشورهای اروپایی بر نقش نهادهای صنفی و اتحادیه صنفی معلمان تأکید دارند چون صنف در آنجا نهادینه شده است برای معلمان هم به چشم می‌خورد.

وی گفت: در کشورهایی مانند مصر و ترکیه اینگونه نیست، در ژاپن، یونان، امریکا و فرانسه به نفوذ و قدرت بالای اتحادیه‌های معلمان تأکید دارند، در چک، چین، مصر و ترکیه تنها تعداد کمی از پاسخ‌دهندگان براین باور بودند که اتحادیه‌ها از نفود و قدرت زیادی برخوردارند در واقع در این کشورها اتحادیه‌‌های معلمان از قدرت بسیار کمی برخوردارند.