تاثیرات اختلالات آموزشی و بسته شدن مدارس در کرونا بر سلامت ذهنی دانش آموزان

مقاله ای با عنوان"تاثیرات اختلالات آموزشی و بسته شدن مدارس در دوران شیوع بیماری کرونا بر سلامت ذهنی دانش آموزان(با تاکید بر دانش آموزان استثنایی و دارای نیازمندی‌های خاص )" به نوشته جویس لی منتشر شد.

شیوع بیماری کرونا یا 19covid- در سال 2019 میلادی و دستورالعمل‌های فاصله‌گذاری اجتماعی که بسیاری از کشورها برای مقابله با آن به اجرا گذاردند، موجب اختلال اساسی در بسیاری از عادات روزانه و زندگی عادی شده است. در همین راستا نیز براساس گزارش یونسکو تا به امروز، مدارس در سرتاسر جهان و بیش از 188 کشور به حالت تعلیق یا تعطیل کامل درآمده‌اند. براساس همین گزارش بیش از 90 درصد دانش آموزان در سراسر جهان، یعنی چیزی بیش از یک و نیم میلیارد دانش‌آموز از رفتن به مدرسه باز مانده‌اند و آموزش خود را از طرق دیگری پیگیری می‌کنند. بر این اساس Audrey Azoulay  مدیرکل یونسکو اخطار داده است که سطح و سرعت اختلال آموزشی که امروز جهان با آن روبروست در تاریخ بشر بی‌سابقه بوده است. برای کودکان و نوجوانان و با توجه به نیازهای سلامت روانی آن‌ها، این اختلال آموزشی و تعطیلی مدارس به معنی فقدان و عدم دسترسی به منابعی است که آن‌ها معمولاً از طریق مدارس به آن‌ها دسترسی داشته‌اند و نقش کلیدی را در سلامت روانی آن‌ها ایفا می‌کرده است. در یک تحقیق گسترده که توسط یک سازمان خیریه در مورد سلامت روانی به نام YoungMinds انجام شده است و بیش از 2 هزار و 311 شرکت‌کننده جوان را در کشور انگلستان (که دارای سابقه بیماری‌های روانی بوده اند) در بر می‌گیرد، مشخص شده است که بیش از 83 درصد شرکت‌کنندگان در این تحقیق اعلام کرده‌اند که شیوع این بیماری شرایط زندگی را برای آن‌ها بسیار بدتر کرده است. 26 درصد هم اعلام کردند که آن‌ها به حمایت‌های لازم روانی دسترسی ندارند. چرا که بسیاری از حمایت‌های روانی نظیر خدمات حضوری و رو در رو و مشاوره‌ها و گروه درمانی‌ها به دلیل شیوع بیماری کرونا کنسل شده‌اند و حمایت‌ها و مشاوره‌هایی که به وسیله تلفن و یا به صورت آنلاین صورت می‌پذیرد، برای آن‌ها بسیار چالش برانگیز و ناکافی است.

 این یک واقعیت است که حضور در مدرسه و رفتن سر کلاس به صورت فیزیکی یک مکانیسم مهم جهت مواجهه با اختلالات و مشکلات حوزه سلامت روان برای دانش‌آموزانی است که از این مشکلات رنج می‌برند. وقتی مدارس بسته هستند، آن‌ها گویی که لنگر ثبات را در زندگی روزمره خود از دست می‌دهند و علائم بیماری تشدید می‌شود. به گفته دکتر Zanonia Chiu یک روانشناس بالینی در هنگ‌کنگ که با کودکان و نوجوانان دارای مشکلات روانی کار می‌کند، پیش از شروع بیماری کرونا رفتن به مدرسه برای بعضی از دانش‌آموزان که از مشکلات سلامت روانی مانند افسردگی رنج می‌بردند، ممکن است بسیار چالش برانگیز و سخت بوده باشد، اما حداقل آن‌ها باید وظایف روزانه مدرسه را انجام می‌دادند و به این ترتیب می‌توانستند ذهن خود را کنترل کرده و به نوعی مشکل سلامت روانی خود را مدیریت کنند. اما حالا که مدارس بسته هستند، بسیاری از آن‌ها خودشان را برای هفته‌ها در اتاقشان حبس می‌کنند و حتی از استحمام و دوش گرفتن نیز خودداری می‌کنند، کمتر غذا می‌خورند و از بستر خود به سختی برمی‌خیزند. به این ترتیب برای بعضی دانش‌آموزان که از افسردگی رنج می برند وقتی مدارس باز شود و زندگی به حالت عادی برگردد، وفق‌دادن خود برای برگشت به زندگی عادی بسیار سخت خواهد بود. کودکان استثنایی مثل کودکان دارای مشکل اوتیسم و یا دارای مشکلات سلامت روانی مثل افسردگی، نیازهای آموزشی ویژه‌ای دارند و به این ترتیب در این شرایط در خطر قابل توجهی هستند. به گفته دکتر Chi-Hung Au از دانشگاه هنگ کنگ در چین، این گونه دانش‌آموزان وقتی برنامه‌های روزمره و روتین زندگی آن‌ها دچار اختلال می‌شود، ممکن است به راحتی سردرگم شوند و دچار مشکلات خلقی و رفتاری شوند. در حالی که به دلیل شیوع بیماری کرونا جلسات گفتگو درمانی و کلاس‌های گروهی مهارت افزایی تعطیل شده است، این امر موجب توقف روند درمان و پیشرفت آن‌ها می‌شود و فرصت بهبود و توسعه مهارت‌های اساسی از این دانش آموزان سلب می‌شود. در نتیجه لازم است تا از طریق بعضی راه‌های خلاقانه، نظیر برگزاری جلسات گفتگو و تمرین مهارت‌های اجتماعی به صورت آنلاین تا حدی تبعات ناشی از این وضعیت را کاهش داد.

 از سوی دیگر، مدارس در بسیاری از کشورها امتحانات نهایی و شیوه ارزیابی پایان ترم دانش‌آموزان را به دلیل شیوع بیماری کرونا تغییر داده و یا تعلیق کرده‌اند. برخی از پژوهش‌هایی که در مورد سطح و میزان استرسی که این مسئله بر دانش‌آموزان وارد کرده است، انجام شده مشخص کرده است، که بسیاری از دانش‌آموزان و مخصوصاً دانش‌آموزانی که باید در کنکور ورودی دانشگاه‌ها شرکت کنند و سال آخر دبیرستان هستند و یا دانش‌آموزانی که از یک مقطع تحصیلی به مقطع بالاتر می‌روند، به شدت دچار استرس و فشار روانی شده‌اند. به طور مثال در تحقیقی که در ماه مارس سال 2020 میلادی توسط مرکز Hok Yau  در چین و با مشارکت 757 نفر از دانش آموزان این کشور صورت گرفته است، نشان می‌دهد که بیش از 20 درصد آن‌ها سطح استرس ناشی از تغییرات اعمال شده در آزمون نهایی و پایان ترم را 10 از 10 و حداکثر میزان درجه استرس اعلام کرده‌اند. به عنوان نمونه Yoyo Fung که  یک دانش آموز 17 ساله است و باید در امتحان نهایی دبیرستان خود شرکت کند، می‌گوید که به دلیل استرس ناشی از نحوه برگزاری امتحانات پایان سال در خوابیدن دچار مشکل شده است و اشتهای خود را نیز به نحو چشمگیری از دست داده است و از سوی دیگر ترس از اینکه مبادا دچار بیماری کرونا شود و به دلیل این بیماری نتواند در آزمون نهایی دبیرستان شرکت کند بر میزان و سطح فشار و استرس روانی که او تحمل می‌کند افزوده و وضعیت را برای او بغرنج‌تر کرده است. در عین حال باید به این نکته هم توجه کرد که دستورالعمل‌های فاصله‌گذاری اجتماعی و قرنطینه می‌تواند برای دانش‌آموزان موجب انزوای اجتماعی و حتی در مواردی بدرفتاری در محیط خانه توسط برخی از والدین شود. مخصوصاً اینکه در این شرایط، فشارها و ناپایداری‌های اقتصادی و مالی بر خانواده‌ها تاثیرات سوء می‌گذارد. ذکر این نکته نیز مهم است که در دوران قرنطینه و فاصله گذاری اجتماعی در بسیاری از کشورها میزان خشونت‌های خانگی افزایش چشمگیری داشته است و گزارش‌های پلیس نیز موید همین نکته است و باید توجه داشته باشیم که این مسئله مسبوق به سابقه نیز بوده است. به طور مثال در کشورهای غرب آفریقا و در دوران شیوع بیماری  ابولا بین سال‌های 2014 تا 2016 میلادی و قرنطینه متعاقب آن گزارش‌های مربوط به بدرفتاری با کودکان و دانش‌آموزان نرخ بسیار تصاعدی را نشان می‌دهد.

این یک واقعیت است که هنوز مطالب نادانسته‌ی بسیاری در مورد تاثیرات درازمدت و طولانی شیوع بیماری‌های همه گیر از جمله همین بیماری کرونا بر روی سلامت ذهنی کودکان و نوجوانان وجود دارد و باید تحقیقات وسیعی در این زمینه صورت پذیرد. با اینکه تحقیقات زیادی در مورد تاثیر شیوع این بیماری‌ها از جمله ویروس سارس بر روی سلامت ذهنی بیماران و مبتلایان انجام شده است، اما تاثیر آن بر شهروندان عادی هرگز به طور کامل بررسی نشده است. از سوی دیگر مطالعات تحقیقی و یا بالینی در مورد تاثیر این همه گیری‌ها بر روی ذهن و روان کودکان و نوجوانان بسیار اندک بوده است و این یک معضل بسیار مهم است. بیماری کووید 19 و شدت شیوع آن بسیار گسترده‌تر از  بیماری سارس یا ابولا و اپیدمی‌های نظیر آن بوده است و در سطح جهانی تاثیرات بسیار عمده‌ای گذشته است. در حالی که شیوع و همه‌گیری بیماری کرونا ادامه دارد، بسیار مهم است که حمایت‌های لازم از کودکان و نوجوانانی که به دلیل تبعات اقتصادی و روانی ناشی از این بیماری تحت فشار هستند و والدینی که کار یا خانه یا درآمد خود را به دلیل این مشکلات از دست داده و خواه ناخواه فشار آن را به محیط خانواده و کودکان و نوجوانان منتقل می‌کنند، صورت پذیرد. از سوی دیگر باید سلامت روانی دانش آموزان را به طور مداوم و در یک بازه زمانی طولانی مورد بررسی قرار داد و به طور اخص بر روی این مسئله متمرکز شده و تحقیق کرد که چگونه تعطیلی طولانی‌مدت مدارس، دستورالعمل‌های فاصله‌گذاری اجتماعی (که در بسیاری از کشورها با شدت و حدت پیاده می‌شوند) و خود بیماری و نگرانی از مبتلا شدن به آن؛ کیفیت زندگی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

 

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد گزارش سازمان یونسکو به تارنمای زیر مراجعه کنید:

https://en.unesco.org/covid19/educationresponse

 

برای دیدن نتیجه تحقیق مرکز خیریه YoungMinds به تارنمای زیر مراجعه کنید:

https://youngminds.org.uk/about-us/reports/coronavirusimpact-on-young-pe...

 

 برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تاثیرات روانی قرنطینه‌های ناشی از شیوع بیماری کرونا به شماره ویژه مجله لنست مراجعه کنید:

 

Psychological impact of quarantine / Rapid Review Lancet 2020;

395: 912–20

 

متن کامل این مقاله در فایل پیوستی قابل دریافت و مشاهده می باشد.

انتهای پیام