نظام آموزشی در کنیا

ساختارآموزشی کشور کنیا

تاریخچه آموزشی

تاریخچه آموزش درکشور کنیا به دوره پیش از استقلال کشور باز می گردد.از جمله نقاط برجسته آموزش در آن اثنا میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

· اهمیت کسب مهارت های پایه آموزشی نظیرخواندن، نوشتن و ریاضیات در پایین ترین سطح آموزش

· گفتنی است که در آن زمان ؛هیچ گونه تلاشی جهت جلب رضایت افراد بومی صورت نگرفت.

· هدایت سیستم آموزشی توسط مبلغین مذهبی

· رقابتی بودن سیستم گزینش معلم

· در آن اثنا، سیستم گزینشی معلمین بسیار سخت و رقابتی بود ، به نحویکه معلمین برخوردار از معلومات و تواناییهای کمتر در مدارس ابتدایی و سطوح پایین تردفتری و معلمین نمونه در مدارس متوسطه جذب    می شدند.

· معرفی آموزش متوسطه به عنوان مجوزاستخدام در نهادهای دولتی نظیر بانکداری یا صنعت

· برخورداری دانش آموزان کنیایی از الگوهای همسان انگلیسی و سیستم امتحان مبتنی بر الگوهای خارجی   · تمایل شدید دانش آموزان در گرایش به رشته های هنری- کتابخانه ای

· تاکید اهمیت بر آموزش علوم ظرف2 سال نهایی آموزش متوسطه

· برقراری امکان ادامه تحصیلات عالی تنها برای 2 تا 3 در صد از شهروندان کنیایی

· تامین هزینه های آموزش ابتدایی و مقدماتی متوسطه توسط والدین دانش آموزان

· اعطای بورسیه های تحصیلی سخاوتمندانه به دانش آموزان مقطع متوسطه

· ارائه آموزش دانشگاهی رایگان تا اوایل دهه 1970

· ارتباط مستقیم سرعت رشد آموزش باسرعت چشمگیر محصولات محلی تا سقف% 8 طی دهه 1960

· عدم پاسخگویی  به فرصت های استخدامی و شغلی با وجود افزایش جمعیت کشور از یک سو وافزایش نرخ

افراد تحصیل کرده از سوی دیگر

· اتخاذ تصمیمات سیاسی درجهت افزایش تعداد دانشگاهها به واسطه افزایش نرخ تقاضای عمومی

· جایگزینی موسسات کوچک آموزش عالی با دانشگاههای بزرگ

· گفتنی است که متعاقب اتخاذ چنین سیاستی، دانشگاه های برخوردار از تنها 500 دانشجو طی سال 1970 به جذب41هزار دانشجو طی سال1995 مبادرت نمودند.

· افزایش نرخ هزینه های دولتی تا سقف 35درصد کل هزینه ها

· افزایش نرخ فارغ التحصیلان دانشگاهها و مدارس متوسطه  و عدم توانایی اقتصاد کشور جهت جذب کلیه نیروهای آموزش دیده

· وجود تعداد زیادی از رشته های تحصیلی بین رشته ای مورد علاقه دانشجویان در دانشگاهها

· وجود تضاد گسترده میان بازار کار و رشته های دانشگاهی

· بروز افت شدیدکیفیت آموزشی و کاهش تاثیر آموزش

است های آموزشی

ملاحظات علمی

· نرخ حضور دختران در مدارس ابتدایی : 49درصد

· نرخ معلمین زن مدارس ابتدایی : 40درصد

· نرخ مدارس ابتدایی :  86 مدرسه

· نرخ مدارس مقدماتی متوسطه :  57 مدرسه

· نرخ مدارس تکمیلی متوسطه :  102مدرسه

· نرخ حضور دانش آموزان پسر در مدارس مقدماتی متوسطه : 89درصد

· نرخ دانش آموزان دختر محلی :79 در هر10هزار زن

· نرخ کل دانش آموزان دختر :39درصد

طبق آمار بدست آمده در سال 1963 ، نرخ ثبت نامی دانش آموزان مدارس ابتدایی بر000/900 نفر و دانشجویان مراکز آموزش عالی بر 000 / 30 نفر بالغ می گردید و این در حالیست که  در سال 1980 نرخ ثبت نامی دانش آموزان مدارس ابتدایی بر 9 / 3 میلیون و نرخ ثبت نامی دانشجویان در مراکز آموزش عالی بر 400 هزار نفر بالغ گردید که این رقم خود نشان دهنده رشد 9 تا 5 / 16 درصدی است.طبق مطالعات بانک جهانی طی سال1994،آموزش ابتدایی از افزایش 18 درصدی،آموزش متوسطه از افزایش13درصدی و آموزش عالی از افزایش کمتر از 10 در صد برخوردار بوده است.مطالعات فوق همچنین برکاهش هزینه های عمومی مقاطع مقدماتی آموزش و عدم ارائه و استقبال پیگیری بخش خصوصی کشور از سرمایه گذاری در آموزش عالی تاکید دارد.

سیاستهای آموزشی

از جمله مهمترین سیاستهای آموزشی  کشور کنیا می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1-تغییر طرز تفکر شهروندان کنیایی از دوران کودکی مبنی بر توجه به آموزش به منظور ارتقاء زندگی و نه احراز موقعیتهای مناسب شغلی

القاء این طرز تفکر که فرد با ادامه تحصیل خود درصدد  توسعه جامعه و نه به انفعال کشاندن آن است با کاهش نرخ استخدام ثابت افراد در نهادهای دولتی و گسترش ارتباطات داخلی انسانی و اعطای مسئولیت و آزادی بیشتر به آنان دیگر سیاست اصلی حوزه آموزش کنیا به شمار می آید،چراکه با استخدام ثابت افراد در نهادهای دولتی این فرهنگ تقویت می گردد که با فروش مهارت های فردی به فرد نیازمند چنین مهارت هایی،فرد ماهر از اختیار عمل در روند فروش مهارت خود  به بهترین قیمت برخوردار گردیده و قدرت بروز مهارتهای خلاقه به واسطه عدم نیازمندی افراد از میان می رود.مطابق چنین سناریویی،سیستم آموزشی مناسب باید بر اساس مهارت های مناسب افراد برای زندگی تدوین گردیده و اشخاص به راحتی قادر به بیان افکار و احساسات خود(انتخاب زبان ارتباطی) باشند.

2-برخورداری کلیه شهروندان کنیایی از درک بالایی از نوشتن و خواندن و زبان و ریاضیات

3-تعمیق درک شهروندان کنیایی نسبت به محیط زیست،جامعه ، تاریخ ،سیاست ، فرهنگ ودین به واسطه حضور مستمر آنان در فضاهای آموزشی

4-بهره گیری از امکانات تکنولوژیک هرچند ابتدایی درحوزه آموزش درجهت نیل به توسعه و آرمانهای ملی

لازم به ذکر است که با وجود عدم صدور مجوز بهره گیری از امکانات عادی تکنولوزیک آموزشی نظیر استفاده از ماشین حساب در تعداد زیادی از مدارس کشور، استفاده از کامپیوتر و دیگر امکانات تکنولوزیک در  مراکز آموزشی کشور ،دور از ذهن به نظر می رسد.

5-سازگاری توسعه تکنولوژیک با عملکرد مراکز آموزشی کشور

6-کسب استانداردهای آموزشی بهتر وبرطرف سازی کمبود اقدامات حمایتی از کودکان آسیب دیده

7-ارائه دوره های آموزشی تعدیل یافته برای پسران و دختران غنایی

8-تضمین فراهم سازی حداقل آموزش پایه برای کلیه شهروندان کنیایی

9-برطرف کردن مشکلات اقتصادی و نرخ ثابت بیکاری تا 30 الی 45 %

سیستم آموزشی

سیستم آموزش کشور کنیا ، منطبق بر سیستم آموزشی کشور انگلستان است.

در حال حاضر،سیستم آموزشی کشور برسیستم 8:4:4 (آموزش 8 ساله ابتدایی با گواهینامه پایان دوره تحت عنوان گواهینامة کنیایی آموزش ابتدایی (KCPE،آموزش4ساله متوسطه با گواهینامه پایان دوره تحت عنوان گواهینامه (KCSE) و آموزش4ساله دانشگاهی،استوار می باشد.به طور کلی میتوان ساختار نظام آموزش پیش دانشگاهی کنیا را به شرح ذیل خلاصه نمود :

آموزش پایه

رده سنی آغاز دوره  : 6 سال

رده سنی اتمام دوره : 14 سال

آموزش ابتدایی

رده سنی آغاز دوره  : 6 سال

رده سنی اتمام دوره : 14 سال

مدت کل دوره :  8 سال

مدرک اعطایی :گواهینامه آموزش ابتدایی کنیا ( KCPE )  

آموزش متوسطه

رده سنی آغاز دوره  : 14سال

رده سنی اتمام دوره : 18سال

مدت کل دوره : 4 سال

مدرک اعطایی :گواهینامه دیپلم متوسطه  

سرمایه گذاری آموزشی

دولت کنیا به روند سرمایه گذاری در حوزه ECCD مبادرت نموده است و این در حالیست که سرمایه گذاری در این حوزه بسیار کمتر از سایر حوزه های آموزشی بوده است.از این روی،به منظور گسترش و بسط ECCD، طی سال 1995دولت کنیا مبادرت به اخذ اعتبار 8/27 میلیون دلاری از بانک جهانی به منظور تأمین هزینه های مالی خدمات آموزشی حوزه مذکور نمود.گفتنی است که نتیجه اخذ چنین این اعتبار مالی طی سال 1997، مؤثر واقع گردید.در حال حاضر، وجوه مالی بالغ بر5/6 %کل هزینه های توسعه MOE و HRD به تأمین توسعه بودجه ECCD اختصاص می یابد.علاوه بر این طی سالهای اخیر،حمایت سازمان یونیسف درجهت تأمین برنامه های ECCD، افزایش یافته است به نحویکه طی سال 2001، این کمک به بیش از 000/400 دلار بالغ گردید که انتظار می رود در طول تکمیل طرح عملیاتی،افزایش یابد.سرمایه گذاران خصوصی،نیز درجهت توسعه خدمات ECCD ،نگهداری و حفظ امکانات آموزشی ، تربیت معلّمین پیش دبستانی و طراحی و تدوین موضوعات درسی ، به سرمایه گذاریهای کلانی  مبادرت نموده اند.

نرخ ثبت نام ناخالص

دولت کنیا بر آن است تا نرخ ثبت نام ناخالص (GER) را از 35 % طی سال 1999 به 65 % طی سال 2003 افزایش دهد. اگر چه برنامه های بسیاری در این زمینه صورت گرفته است،امّا نرخ ناخالص ثبت نامی کودکان در مراکز مراقبتی با میانگین 34 % ،همچنان ثابت باقی مانده است.

نرخ ثبت نام ناخالص (GER) برنامه های مراقبتی کودکان بر مبنای جنسیت طی سالهای1998- 1990

تعداد مؤسسات پیش دبستانی نیز از 16329 طی سال 1990 به 23977 در سال 1998 افزایش یافته است. علاوه بر این،روند رو به افزایش نرخ ثبت نام ناخالص از 844796 کودک به 1076606 کودک مشهود      می باشد.طبق آمار بست آمده طی سال 1998، بالاترین نرخ ثبت نام ناخالص(GER ) در ایالت نایروبی (%3/40) و کمترین آن در ایالت شمال شرقی (%19) مشهود بوده است. نابرابری های جنسیتی در حوزه آموزش عمدتا در ایالتهای شمال شرقی با ثبت 6/23 % نرخ ثبت نام ناخالص (GER) برای پسران و 1/14% برای دختران درNEP  (ایالت شمال شرقی) مشهود است.این در حالی است که در ایالتهای ساحلی نرخ ثبت نام ناخالص (GER) پسران بر41 % و دختران بر 4/34 % بالغ می گردد.

آموزش پیش دبستانی

توسعه برنامه های مراقبتی کودکان(ECCDE)

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های مراقبتی کودکان می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف) به کارگیری رویکردهای انتخابی مکمل نظیر احداث مراکزآموزشی سیار ECCD،‌مراکزتوانبخشی ویزه کودکان ،مراکزمراقبتی خانگی، وارائه خدمات ECCD به کودکان مستقردربیمارستانها، زندانها و کودکان خیابان گرد

ب) تقویت و ترغیب مشارکت و همکاری کلیه اقشار جامعه در برنامه های آموزشی ویزه کودکان از طریق انگیزه سازی در والدین کودکان

ج) جلب حمایت سازمانهای فعال ملی و بین المللی به منظور اجرای برنامه های آموزشی- مراقبتی ویزه کودکان

د) تقویت ارتباطات با سازمان های غیر دولتی، جوامع مستقل و بخش خصوصی در حوزه آموزشی- مراقبتی کودکان

و) ارائه امکانات بهداشتی و رفاهی به مراکز مراقبتی- آموزشی کودکان

آموزش ابتدایی

توسعه آموزشی

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش ابتدایی می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف)تمرکز بر برنامه های آموزش ابتدایی وارائه این قبیل برنامه ها به اکثریت کودکان کنیایی

ب) اعمال سیستم قانونگذاری جامع،عمل به قوانین موجود و تصویب قوانینی درخصوص  اجباری سازی مقطع آموزش ابتدایی

ج) اتخاذ سیـاست رسمی در جهت شناسایی رویـکردهای مکـمل و انتخابی انعطاف پذیر در حوزه آموزش ابتدایی  به منظور کمک به کودکان ناتوان

د) ترغیب بخش خصوصی به همکاری در حوزه آموزش ابتدایی درجهت جذب منابع خصوصی تأمین کننده امکانات متنوع آموزشی از طریق کاهش نرخ مالیات و اعطای سایر امتیازات به سرمایه گذاران بخش خصوصی

و)تقویت سیستم تحقیقاتی در حوزه آموزش ابتدایی

ه) ارتقاء سیستم هدایت و مدیریت تحصیلی مدارس ابتدایی سراسرکشور

ی)سازمان دهی کادر آموزشی به منظور کاهش هزینه ها از طریق پرداخت به موقع حقوق معلمان به منظور بالا بردن انگیزه کاری و خدمتی آنان

ارتقاء تحصیلی

نرخ ارتقاء تحصیلی دانش آموزان از مقطع ابتدایی به متوسطه همچنان به کمتر از50 % بالغ می گردد.

این در حالیست که طی سال 1990،‌این نرخ برای دختران بر 4/39 % و برای پسران به 9/42 % و طی سال 1998برای دختران بر 1/43 % و برای پسران بر 4/46 % بالغ می گردید.

سرمایه گذاری آموزشی

از سال مالی 93/1992 ، آموزش ابتدایی بیش از 50 % هزینه های جاری وزارت را به خود اختصاص داده است. بیش از 50 % بودجه فعلی وزارت آموزش، به پرداخت حقوق معلمین اختصاص می یابد.طبق آمار بدست آمده طی سال 99/1998 ، 8/91 % بودجه اختصاصی مدارس ابتدایی صرف پرداخت حقوق معلّمان می گردد. به طور کلی می توان گفت که کاهش1/12 % سرمایه گذاری در حوزه آموزش ابتدایی طی سال 98/1997نسبت به 6/20 %سال 94/1993 مشهود می باشد.

علاوه براین،سازمانها و نهادهای بین المللی متعددی درتأمین پروژه های بخش ابتدایی سهیم می باشند. در این راستا،مدارس خصوصی در سراسر کشور توسعه یافته  و چشم اندازهایی برای رشد این بخش به وجود آمده است.

نرخ اعتبارات بین المللی حوزه های مختلف آموزش ابتدایی

نام طرح آموزشی

منابع اعطا کننده

اعتبارات مالی

طرح تقویت آموزش ابتدایی (SPREDП – П )  فاز

انگلستان

94766

طرح تهیه و توزیع کتب درسی در میان دانش آموزان مقطع ابتدایی

دولت کنیا (GOK) و هلند

49500

طرح تقویت آموزش ابتدایی و متوسطه (STEPS)

IDA

-

         طرح تجزیه و تحلیل موقعیت آموزشی کشور

سازمان یونیسف

30000

طرح تغذیه رایگان مدارس پیش دبستانی و ابتدایی

WFP

110451

طرح آموزش درخصوص بیماری ایدز در مدارس(KIE)

سازمان یونیسف

3800

طرح توسعه آموزش غیر رسمی

سازمان یونیسف

4741

 

آمار تحصیلی

نرخ ثبت نام ناخالص (GER) دانش آموزان در مدارس ابتدایی برمبنای جنسیت طی سالهای 1998- 1990

نرخ ثبت نام ناخالص(GER)دانش آموزان درمدارس ابتدایی طی سالهای1998- 1990از سیر نزولی برخوردار بوده است  ، نرخ ثبت نام ناخالص طی سال1990،‌ برای پسران به 104 و برای دختران به 6/99 درصد بالغ گردید. نرخ میانگین ثبت نامی برای هر دو گروه جنسیتی(دختران و پسران) نیز بر 8/101بالغ می گردید. طی سالهای1991و1993،کاهش محسوسی در نرخ ثبت نام ناخالص دانش آموزان در مدارس ابتدایی صورت گرفت.طی سالهای 1995و1996،نیز به ترتیب این میزان بر 8/86 و 4/86 درصد بالغ گردید. طی سالهای1998و1997،بهبود جزئی درنرخ ثبت نام ناخالص دانش آموزان ابتدایی مشهود می باشد.به نحویکه طی سال 1997،نرخ ثبت نام ناخالص برای دختران 6/86 و برای پسران 7/88 ، با میانگین 7/87 بوده است. این در حالی است که در سال 1998، این ارقام برای دختران به 2/88 و برای پسران به 4/89 و با میانگین 8/88 بالغ گردید. اگرچه نرخ ثبت نام ناخالص (GER)طی سالهای اخیر بالا بوده است، امّا نابرابری های جنسیتی و منطقه ای همچنان مشهود است.به عنوان مثال ، طی سال 1998، نرخ ثبت نام ناخالص (GER)در ایالت شمال شرقی بر32 % برای پسران و 8/16 % برای دختران و در ایالت مرکزی بر6/93 برای پسران و 1/100 و در ایالت غربی بر 6/102برای پسران و 4/103 برای دختران بالغ می گردد.

نرخ تکمیل مدارس ابتدایی بر مبنای جنسیت طی سالهای 1998 - 1990

نرخ تکمیل مدارس ابتدایی ،بدون نتاقض به کمتر از50% بالغ میگردد.طبق آمار بدست آمده طی سال 1995، این میزان با میانگین3/44%(43%برای پسران و5/43% برای دختران) مشهود می باشد. این در حالیست که این نرخ طی سال 1998،به 4/64 % برای پسران و1/48 % برای دختران با میانگین 2/47 % مشهود بوده است.

علاوه براین،سازمانها و نهادهای بین المللی متعددی درتأمین پروژه های بخش ابتدایی سهیم می باشند .در این راستا،مدارس خصوصی در سراسر کشور توسعه یافته  و چشم اندازهایی برای رشد این بخش به وجود آمده است.

آموزش متوسطه

سیاستهای آموزشی

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش متوسطه می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف) تقویت همکاری میان مدارس متوسطه سراسر کشور

ب) تأسیس تعداد بیشتری ازمدارس روزانه متوسطه با هدف افزایش دسترسی همگانی به آموزش متوسطه و توزیع متناسب بودجه اختصاص یافته به این حوزه آموزشی

ج) توسعه طرح ویژة بورسیه تحصیلی دانش آموزان بی بضاعت

د) ترغیب بخش خصوصی به سرمایه گذاری در حوزه آموزش متوسطه

ن) کاهش تعداد دروس آموزش متوسطه درجهت توجه بر اعمال سیاست تخصصی سازی دروس موجود

سیستم نمره دهی

در مقطع آموزش متوسطه کشور کنیا ، داوطلبان بر اساس مقیاس12نمره ای به شرح ذیل ، ارزیابی میگردند:

A ,+ A , A- = خیلی خوب      

B, + B , B-  = خوب

C,+ C , C- = متوسط             

D ,+ D , D- = ضعیف

E - = خیلی ضعیف

توسعه آموزشی

طبق آمار بدست آمده طی سال1990،بالغ بر37%معلمین مدارس متوسطه در زمره معلمین آموزش ندیده قرار داشتند . این درحالیست که طی سال 1996، تنها 15%ازمعلمین مدارس متوسطه تحت تعلیم قرار نگرفتند.گفتنی است که اکثریت معلمین آموزش ندیده به تدریس دروس ریاضیات،فیزیک وزبان انگلیسی مبادرت می نمایند.رویهمرفته، پیشرفت چشمگیری در آموزش معلمین تحصیلکرده برخوردار از گواهینامه کارشناسی آموزش به ویژه در میان معلمین مدارس متوسطه مشهود می باشد. گرفته است.

سرمایه گذاری آموزشی

دولت کنیا اصلی‌ترین مجرای سرمایه گذاری در حوزه آموزش متوسطه به شمار می آید. سرمایه گذاران خصوصی و آژانسهای خیریه نیز به سرمایه گذاری درجهت توسعه مدارس متوسطه و حمایت از پروژه های آموزشی به منظور تقویت و بهبود آموزش متوسطه ، مبادرت می نمایند.اعتبارات سالیانه اختصاصی آموزش متوسطه بطور یکنواخت از 2/88 میلیون پوند کنیایی در سال 91/1990 به 27/157 میلیون پوند کنیایی طی سال94/1993افزایش داشته است. گفتنی است که این مبلغ طی سال مالی 95/1994 به 94/155 میلیون پوند کنیایی کاهش یافته و سپس بتدریج به 12/272 میلیون پوند کنیایی طی سال مالی 97/1996 افزایش یافته است.

آموزش استثنایی

سیاستهای آموزشی

1-تخصیص امکانات آموزشی و پرورشی به کلیه کودکان کنیایی

2-همکاری دولت با مؤسسات غیر رسمی(NGO) در جهت تامین آموزش استثنایی

3-ارزیابی نیازهای آموزش استثنایی و تأسیس پایگاه اطلاعاتی و مرکز اسناد ملّی جهت جمع آوری و انتشار اطلاعات لازم درخصوص نیازمندیهای کلی و نیازمندیهای آموزشی افراد مواجه با معلولیت

4-افزایش سطح وجوه مالی حوزه آموزش استثنایی به واسطه تأمین خدمات پرهزینه آموزش استثنایی

5-توسعه خدمات بازرسی و نظارتی درمناطق مختلف کشور

6-توسعه آموزش استثنایی درجهت توسعه مراقبتهای کودکی( ECCD) و گسترش برنامه های تربیت معلمین ابتدایی مدارس استثنایی

7-آموزش معلولین به منظور بالا بردن موقعیتهای استخدامی آنان

توسعه آموزشی

طبق آمار بدست آمده،طی سال 1990،‌بالغ بر184 برنامه تکمیلی آموزش استثنایی به مورد اجرا در آمد که طی سال 1998 به 655 برنامه افزایش یافت.از سری برنامه های مذکور،19برنامه بین المللی به حمایت ازمعلولین بینایی (مجموع 1040کودک نابینا) جهت تحصیل درمدارس عادی ابتدایی و متوسطه تعلق دارد.

این در حالیست که برنامه های آموزش عادی ویزه افراد ناشنوا تنها در مدارس متوسطه و نه مدارس ابتدایی دایر می باشد.به طور کلی می توان گفت که سیاست حضور افراد مواجه با معلولیتهای گوناگون در کلیه سطوح عادی آموزشی اعمال گردیده است.به عبارت دیگرگرایش فعلی دولت بر یکی سازی آموزش استثنایی و عادی و تفکیک کمتر افراد معلول از افراد عادی استوارمی باشد.از این روی در این راستا، تاکنون از بیش از 11000کودک مواجه با معلولیتهای مختلف در مدارس عادی ثبت نام به عمل آمده است.به موجب سیاست یکی سازی آموزش استثنایی وعادی ،افراد معلول(نابینایان،ناشنوایان و معلولین جسمی)ازمجوز پیگیری محتوای تحصیلی در مدارس ابتدایی و متوسطه عادی و حضور درآزمونهای ملی(سراسری)برخوردارگردیده اند.بدین ترتیب، این افراد با وجود ناهمانندی با دانش آموزان عادی بصورت برابر به رقابت تحصیلی درسطوح مختلف تحصیلی (حتی در مؤسسات آموزش عالی و دانشگاهها) می پردازند.

نرخ ثبت نامی دانش آموزان در مدارس ابتدایی استثنائی

طبق آمار بست آمده، نرخ ثبت نامی دانش آموزان استثنایی در مدارس ابتدایی استثنایی از 645 نفرطی سال 1990 به 8978 نفرطی سال 1998افزایش یافته است.نرخ مدارس استثنایی نیز از62مدرسه طی سال 1990 به 107 مدرسه طی سال1998افزایش داشته است.   

در حال حاضر، بالغ بر761 مدرسه ابتدایی استثنایی  نسبت به 242 مدرسه سال1990 فعالیت دارد.نرخ ثبت نامی دانش آموزان در مراکز آموزش استثنایی نیز به میزان 12940 دانش آموز نسبت به 6114 دانش آموز سال 1990 افزایش یافته است که افزایش6/211 % درصدی است.

سرمایه گذاری آموزشی

سرمایه گذاری دولتی در حوزه آموزش استثنایی بسیار محدود می باشد.به نحویکه کل بودجه اختصاص یافته برای هزینه های جاری مراکز آموزش استثتائی طی10سال اخیر تنها به 58/0میلیون دلار آمریکا معادل (‌038/4 پوندکنیایی) و 32/3 میلیون پوند کنیایی معادل(047/0 دلار آمریکا) دطی سال 99/1998، بالغ می گردد.

در حال حاضر،بودجه ای بالغ بر32/3میلیون پوند کنیایی به حوزه آموزش استثنایی اختصاص می یابد.از میان 107 موسسه و مدرسه آموزش استثنایی مستقر در کشور کنیا ، وزارت آموزش منحصرا به اعطای بودجه  به 38مرکز مبادرت می نماید.از این روی، سایرمدارس و موسسات آموزش استثنایی توسط سازمانهای مذهبی و موسسات خیریه تأمین اعتبار می گردد.با وجود تمامی مشکلات پیشروی حوزه آموزش استثنایی در کشور کنیا، این مدارس به ادامه فعالیت خود تحت شرایط بسیارسخت(حقوق معوقه کادر آموزشی این مراکز به میزان294/0میلیون دلار آمریکا)،مبادرت نموده اند.به طورکلی میتوان گفت که تقبل هزینه های مراکز آموزش استثنایی توسط وزارت آموزش، درکمترین حد می باشد چراکه دولت کنیا منحصرا متعهد به پرداخت10%از حقوق معلمین رسمی مدارس استثنایی می باشد.

آموزش معلمان

آموزش مربیان مراکز مراقبتی کودکان (ECCD)و معلمین ابتدایی

طبق آمار بدست آمده طی سال 1990، تنها تعداد 6213 مربی پیش دبستانی فعالیت داشت و این در حالی است که درحال حاضر، بالغ بر 16006مربی تعلیم دیده از میان کل کادر آموزشی کشور 37752 به فعالیت در مراکز مراقبتی کودکان مبادرت می نمایند. به عبارت دیگر، 42% از کادر آموزشی کشور به مربیان مراکز مراقبتی و پیش دبستانی تعلق دارد که تا سال 2003، به 50درصد افزایش یافته است. در نتیجة افزایش و بالا بردن آگاهی عمومی، تعداد مراکز ECCD از 16329 طی سال 1990به 23977طی سال 1998، افزایش یافته است.

علاوه بر این،در نتیجه سرمایه گذاران خصوصی درحال حاضر، بالغ بر11مرکزخصوصی آموزش مربیان مراکز پیش دبستانی فعالیت دارند.علاوه براین،درنتیجه سرمایه گذاران خصوصی درحال حاضر،بالغ بر11مرکز خصوصی آموزش مربیان مراکز پیش دبستانی فعالیت دارند مدارس ابتدایی توسط جنسیت از سال 1990 تا 1998را نشان می دهد.این ارزیابی دلالت می نماید که میزان نام نویسی نا خالص در طول زمان تغییر کرده است.بالغ بر20موسسه آموزش معلمان ابتدایی درکشورکنیا وجود دارد.دانشجویان موسسات فوق ملزم به برخورداری از گواهینامه دیپلم متوسطه و گذراندن 4سال تحصیلی در این موسسات می باشند.

دوره آموزش معلمین مدارس ابتدایی و مربیان پیش دبستانی مدت زمان 2سال به طول می انجامد.در پایان دوره، دانشجویان براساس میزان موفقیت خود ، به احراز مدرک  P1  P2 P3  نائل می آیند.

از سال1990،افزایش چشمگیری در تعداد کالجهای دولتی آموزش معلمان مقطع ابتدایی از 15کالج به 21 کالج مشهود بوده است.علاوه براین،تاسال1998،بالغ بر6/96%کادرآموزشی مدارس ابتدایی (طبق استانداردهای آموزش ملی،‌واجد شرایط تدریس در مدارس مذکور گردیده اند.

نرخ معلمین مدارس ابتدایی مبتنی بر استانداردهای ملّی

سطح علمی

درصد معلمین واجدشرایط

دیپلم

9/9

p1

69/4

p2

15/1

p3

1/1

کل

96/6

 

طبق آمار جدول مذکور، تنها 4/3 % از معلمین مدارس ابتدایی آموزش ندیده اند.با این وجود، نابرابریهای جنسیتی منطقه ای همچنان مشهود می باشد.

 نرخ معلمین آموزش دیده مدارس ابتدایی بر مبنای جنسیت و ایالت مختلف طی سال1998

طی بررسی های به عمل آمده در حوزه آموزش مربیان مراکز پیش دبستانی DICECE طی سالهای 1998- 1990، نیل به موفقیتهای شگرف در این حوزه مشهود می باشد.علیرغم رشد تدریجی تعداد مربیان آموزش دیده DICECE ، نرخ مربیان آموزش ندیده از70% طی سال1990به 58% طی سال1998کاهش یافته است.

آموزش معلمین متوسطه

آموزش معلمین مقطع متوسطه درقالب2سطح ارائه می گردد.معلمین مقطع متوسطه نیز ملزم به گذراندن دوره آموزش 4ساله کارشناسی  آموزش میباشند.دانشگاه کنیاتا،اصلی ترین مرکز ارائه کننده برنامه های  آموزشی به معلمین مقطع متوسطه می باشد

آموزش عالی

در کشور کنیا 6دانشگاه دولتی(که بعضی از آنها دارای کالج های مختلف هستند )، 5  موسسه خصوصی،2 دانشگاه خصوصی ،20کالج آموزش ،4موسسه ملی پلی تکنیک ، 17موسسه تکنولوژی و 20 موسسه آموزش فنی حرفه ای فعالیت دارند.

مقاطع آموزشی

مقطع کارشناسی

نخستین سطح دانشگاهی مقطع کارشناسی است که مدت زمان 4سال به طول می انجامد.گفتنی است که این مقطع برای رشته دندان پزشکی 5 سال و برای رشته های مهندسی کشاورزی و پزشکی 6 سال به طول می انجامد.

مقطع کارشناسی ارشد

دومین سطح دانشگاهی مقطع کارشناسی ارشدمی باشد.عمده رشته های کارشناسی ارشد اعم از کارشناسی ارشد رشته های مهندسی کشاورزی ،حقوق ،بازرگانی در دانشگاه نایروبی ارائه می گردد.

مقطع دکتری

سومین سطح آموزش دانشگاهی مقطع دکتری است.دانشجویان دوره دکتری ملزم به گذراندن حداقل 2 سال آموزشی در زمینه تحقیقاتی جهت احراز مدرک دکتری می باشند.

دانشگاه ها

درحال حاضر،کشورکنیا ازتعداد5دانشگاه عمومی و4دانشگاه خصوصی،3پلی تکنیک ملی،17مؤسسه

تکنولوژی و12مؤسسه آموزش تکنیک برخوردارمیباشد.علاوه براین دانشگاه های متعدد بین المللی اعم از مدارس آمریکایی،انگلیسی،فرانسوی،آلمانی،ژاپنی وسوئدی به منظورپوشش دادن سیستمهای متنوع آموزشی فعالیت دارد.

پذیرش تحصیلی

پذیرش دانشجویان خارجی

برای پذیرش دانش آموزان خارجی،برخورداری ازمدارک معادل گواهینامه دیپلم متوسطه کمبریج یا گواهینامه آموزش آفریقای شرقی درسطحA  الزامی است.علاوه بر این،دوره های آموزشی ویژه1ساله درقالب طرح آموزش بزرگسالان به منظور ورود دانشجویان بالای رده سنی25سال به دانشگاه بدون داشتن شرایط لازم دایرمی باشد. برخورداری ازدانش انگلیسی برای دانشجویان خارجی ضروری است.لازم به ذکر است که داوطلبین ادامه تحصیل در دانشگاه های کنیا، ملزم به ارسال تقاضا نامه و مدارک خود به هیئت ملی دانشگاه ها می باشند.

سیستم نمره دهی

(ممتاز ) % 100 – 70 % = A  

(خوب) %69 - %60 = B

(متوسط) %69 - %50 =C

(قبول) %49 - %40 =D

(مردود) %39 - %0 = E

A  بالاترین نمره و E پایین ترین نمره (مردود علمی) است.

گفتنی است که نمره مردودی برای رشته پزشکیDوبرای دامپزشکی C می باشد.سیستم نمره دهی موسسات پلی تکنیک و تکنولوژی برمبنای70%(خوب)،%69-%50(متوسط )،%49 –40(قبول) و40% به پایین (مردود) ، استوارمی باشد.

آموزش عالی غیردانشگاهی

پذیرش تحصیلی

برخورداری ازگواهینامه آموزش متوسطه،جهت ورود به برنامه های عالی غیر دانشگاهی، الزامی است.حداقل نمرات تحصیلی لازم جهت پذیرش در این مراکز،نمرهC+  در10درس می باشد.

پژوهش و تحقیقات

تحقیقات آموزشی در وزارت آموزش و پرورش کنیا در مؤسسات پژوهشی صورت می گیرد. این موسسات عموماً تحقیقاتی را در زمینه موضوعات و مسائل آموزشی به اجرا می گذارند.این در حالیست که بخش عمده ای از تحقیقات آموزشی کشور در دانشگاه ها و مؤسسات پژوهشی وابسته به آنها صورت می گیرد.واحد برنامه ریزی وزارت آموزش و پرورش ،عهده دارمسؤولیت جمع‌آوری آمارهای آموزشی درکلیه سطوح ملی، استانی ،منطقه‌ای و مدرسه‌ای است. این واحد به جمع آوری آمارهای دانش آموزان ، معلمان، امکانات آموزشی واعتبارات تخصیص یافته به سطوح مختلف تحصیلی مبادرت می نماید.موسسه آموزشی کنیا (KIE) نیز به اجرای تحقیقاتی درزمینه برنامه ها و مواد درسی دوره های پیش دبستانی ، ابتدایی و متوسطه مبادرت می نماید.موسسة فوق نیز خود بر واحدهای تحقیقاتی مشتمل می گردد که به انجام فعالیت های پژوهشی (عمدتاً در زمینة ارزشیابی برنامه های درسی کلیه دوره های تحصیلی) مبادرت می نمایند.شورای ملی آزمونهای تحصیلی کنیا ، واحد پژوهشی دیگر کشور است که به تحقیقاتی پیرامون ارزش یابی و تجزیه و تحلیل سوالات  و نتایج امتحانی با هدف افزایش ارزش تشخیصی امتحانات جهت بهبود کیفیت آموزشی میپردازد.کمیسیون خدمات معلمان نیز واحدی است که به جمع آوری آمارهای ویزه معلمین سطوح ابتدایی و متوسطه مبادرت می نماید.گفتنی است که آمارهای مذکور عمدتا بر حقوق و مزایای معلمین و فوق العاده های شغلی آنان مشتمل می گردد.

اصلاحات آموزشی و نقش تحقیقات در روند اصلاحات

‌مهمترین پژوهش آموزشی کشور پس از استقلال کنیا درسال 1963،گزارش کمیسیون آموزش و پرورش کنیا طی سال 1964می باشد.به موجب این گزارش، اصلاحات گسترده ای در حوزه آموزش و پرورش کنیا اعمال گردید که از جمله مهم ترین آن می توان به ‌انحلال مدارس تفکیک نژادی،‌نرخ رو به رشد مؤسسات آموزشی ،نرخ روبه رشد  ثبت نامی دانش آموزان کلیه سطوح  آموزشی و توسعه برنامه آموزش معلمان اشاره نمود.

طی سال1971،ازگروه مشاورین سازمان جهانی کار(ILO)جهت بررسی معضل افزایش نرخ بیکاری درکنیا دعوت به عمل آمد. پس از بررسی های لازم ، به ویژه بررسی ارتباط میان نظام آموزشی و نرخ بیکاری، این گروه به ارائه گزارش کار خود مبادرت نمود که به موجب آن برنامه های درسی مقاطع آموزش ابتدایی و متوسطه تخصصی ترشد. در این اثنا همچنین، اعطای گواهی نامه  پایان تحصیلات ابتدایی لغو گردیده و سهمیه ای جهت ثبت نام  ازدانش آموزان اقشار محروم جامعه در مدارس سهمیه ای به این امر اختصاص یافت.

طی سال 1972 ،دولت کنیا مبادرت به تشکیل کمیسیون مشورتی برنامه ریزی درسی نمود.از جمله رهنمود های کمیسیون فوق درخصوص برنامه ریزی درسی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • پرورش مهارت های پایه دانش آموزان در جهت  رشد صنعتی و اقتصادی کشور
  • ارائه آموزش های فنی و حرفه ای به دانش آموزان علاقه مند درجهت فراهم سازی فرصتهای اشتغال و خود اشتغالی
  • تأمین فرصت های آموزشی برابر درجهت ایجاد یک پارچگی ملی
  • گسترش سواد آموزی و آموزش های پایه در زمینه هایی نظیر بهداشت ، تغذیه ، پرورش کودکان و مهارت های توسعة روستایی

طی سال 1981 ،گروه کاری آموزش و پرورش ، مبادرت به بررسی گسترده ای درخصوص ساختار نظام آموزشی کنیا نمود. پس از انجام بررسی های لازم ،ارائه آموزش ابتدایی8ساله، آموزش متوسطه 4ساله و آموزش عالی4ساله  توصیه گردیدکه از سال 1985 به مورد اجرا درآمد. این گروه همچنین بر توصیة کمیسیون مشورتی برنامه ریزی درسی تأکید نمود. ازاین روی، نظام آموزشی کنیا در حال حاضر نظامی مبتنی بر سیستم تحصیلی 4-4-8 می باشدکه برنامه های درسی آن از جنبه حرفه ای کارآمدی برخوردار است.طی سال 1988نیز، گروه کاری آموزش و تربیت نیروی کار به انتشارگزارش تحقیقات خود مبادرت نمود.وظیفه اصلی این گروه بررسی سیاست های متناسب با توسعه آموزش و تربیت نیروی کار؛ با توجه به جنبه های کیفیت تناسب، مدیریت مؤثر اقتصادی و ارتقای خوداتکایی و خود اشتغالی، بود. این گروه همچنین بر اعمال سیاست مشارکت مالی دولت ، والدین و جوامع محلی در حوزه آموزش و تربیت نیروی کاری تأکید نمود. از این روی، سیاست فوق، به عنوان راهبرد اصلی آموزش و تربیت نیروی کار در کشور مورد استفاده قرار گرفت.

موانع موجود در ارتباط میان تحقیقات آموزشی و سیاستگذاری

در بافت اجتماعی کشورکنیا ، نخستین مانع در ارتباط میان تحقیقات آموزشی وسیاست گذاری ، تأکید بر روشهای سنتی به عوض معطوف داشتن توجه بر نوآوری های آموزشی است،چراکه طبیعت دولتمردان کنیایی، وفاداری به اندیشه ها و عملکرد های تثبیت شده است و این درحالیست که دیدگاه فوق با نگرش کلی محققان کشورمبنی بر آزمودن نظرات و تجربیات جدید به عنوان یک ارزش،‌مغایرت دارد. از این روی،محققان همواره درصدد متقاعد سازی سیاست گذاران کشور بر این نکته است که هدف اصلی نظرات و تجربیات جدید، ارتقاء منافع عامه و همگانی است.مانع دوم به زبان مورد استفاده در اسناد پژوهشی باز می گردد،چراکه محققین ناچاربه بهره گیری از زبان فنی می باشند که کاملاً با زبان اسناد دولتی متفاوت است. علاوه بر این ،‌محققین اغلب مایل به بحث پیرامون موضوعات از دیدگاه انتقادی می باشند.درمقابل ،‌سیاست گذاران ملزم به رعایت ملاحظاتی در برابر مقامات مافوق و پرهیز از انتقاد می باشند.از این روی، حتی به هنگام انتقاد، از زبان دیپلماسی بهره می جویند، چراکه برای اثرگذاری بر سیاست گذاران، تدوین نتایج تحقیقات آموزشی به زبانی قابل فهم و قابل قبول الزامی است.مانع سوم در ارتباط میان تحقیقات آموزشی وسیاستگذاری،کمبود محققین شایسته در زمینه های آموزشی و اجتماعی است. گاهی اوقات سیاست گذاران مایل به بهره گیری ازنتایج تحقیقات جهت تحکیم سیاست های خود میباشند واین درحالیست که کیفیت ضعیف تحقیقات به دلسردی ویأس آنان منجرمی گردد.ازجمله مهمترین عواملی که به افت کیفیت تحقیقات منجرمیگردد می توان ازضعف آموزش روش شناسی تحقیقی دردانشگاه ها،عدم بهره مندی از صنعت فن شناسی مناسب جهت انجام تحقیقات، عدم دسترسی به ادبیات تحقیق،گرایش محققین مجرب به تدریس و مشاغل مدیریتی وافزایش بازارگرایی در حوزه تحقیقات نام برد.آخرین مانع به اشاعة نتایج تحققات مربوط می گردد.درمواردی ممکن است تحقیقاتی درخصوص مسائل مورد علاقه سیاست گذاران صورت گیرد؛ اما آنها از انجام چنین تحقیقاتی بی اطلاع باشند.درکشورکنیا نظیر بسیاری ازکشورهای دیگر، ادبیات تحقیقی به خوبی مستند سازی و نشر نیافته وگزارش تحقیقات غالبا نزد فرد محقق مانده و یا در مراکز اسناد ثبت می گردد.

آموزش اساتید دانشگاهی

 هیچگونه آموزش رسمی خاصی برای آموزش اساتید دانشگاهی برقرار نمی باشد.تنها شرط لازم جهت تدریس در دانشگاه های کشور کنیا،برخورداری ازمدرک کارشناسی ارشد است.

توسعه آموزشی

تمرکز بر آموزش معلمان از جمله مسائل کنفرانس ملّی کیسومو طی سال 1992بوده است. طی این دهه ، پیشرفت چشمگیری در حوزه آموزش معلمان مشهود می باشد.از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش معلمان میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

1-توسعه برنامه های آموزش معلمان در راستای آموزش تعداد هرچه بیشتر از کادر آموزشی و معلمین ابتدایی و اعزام آنان به مناطق مختلف کشور

2-تقویت سیستم نظارتی مدارس درراستای نظارت برعملکرد وراندمان کاری معلمین سطوح مختلف آموزشی

3- به روز سازی دانش معلمین سطوح مختلف آموزشی به ویزه مربیان مراکز پیش دبستانی از طریق برگزاری دوره های ضمن خدمت

4- اعمال تلاشهایی درجهت ارتقاء سطح حرفه ای وآکادمیک معلمین سطوح مختلف آموزشی به ویزه معلمین ابتدایی

5-معرفی و شناساندن حرفه معلمی به عنوان حرفه متشخص و قابل قبول در جامعه

6-مشارکت پیوسته معلمین در کلاسهای مدیریت آموزشی به منظور توانمند سازی آنان در برقراری ارتباط با دانش آموزان متناسب با تغییر ارزشهای جامعه  و دانش آموزان

7-تاکید بر اجرای سیتم ارتقاء‌ شغلی معلمان براساس مقطع تحصیلی(گواهینامه) ،وکارآیی فردی

8-اعزام معلمین سطوح آموزش ابتدایی به دانشگاه جهت تکمیل دانسته ها و معلومات آنان

آموزش بزرگسالان

سیاستهای آموزشی

طی سالهای اخیر، توجه خاصی به آموزش مداوم بزرگسالان بعنوان ابزار توسعه و پشتیبان قوی جهت دستیابی به اهداف آموزش همگانی EFA ،معطوف گردیده است.

نرخ سیر صعودی سواد آموزی افراد بزرگسال  طی سالهای 1997- 1963

با بررسی نرخ سواد ملی طی سال 1997،‌می توان پی برد که نابرابریهای جنسیتی و منطقه ای موجود در کشور به صورت مستتر درآمده است.طی چنین بررسی هایی همچنین مشخص میگردد که نرخ سوادآموزی در میان جوامع روستایی در مقایسه با مناطق برخوردار از پتانسیل بالا، بیشتر است.در این بررسی ها همچنین مشخص گردید که اکثریت بی سوادان کشور متعلق به طبقه زنان کنیایی است.با این حال با مقایسه نرخ سواد آموزی زنان کنیایی طی سالهای1998-1990میتوان اذعان داشت که نرخ حضور زنان در برنامه های آموزش بزرگسالان از روند صعودی برخوردار بوده است.به عبارت کلی ترمیتوان گفت که نرخ حضور زنان نسبت به مردان در کلاسهای سواد آموزی به نسبت 1به 3 است.

سرمایه گذاری آموزشی

کمک موسسات خیریه به این حوزه از آموزش بسیـار ناچیز است. لازم به ذکر است که سهم عمده همیاری نهادهای بین المللی در حوزه آموزش بزرگسالان  کنیا از سال 1996 تا اکنون ، بر اجرای  برنامه های سواد آموزی متمرکز بوده است.

سهم عمده وجوه مالی اختصاص یافته به حوزه آموزش بزرگسالان  مختص به حقوق کادر اموزشی و اداری مراکز فوق می باشد. طی سال99/1998کاهش چشمگیری درگردش نقدینگی حوزه آموزش بزرگسالان به وقوع پیوست.

دپارتمان آموزش بزرگسالان

 نهادهای مرکزی

دپارتمان آموزش بزرگسالان وزارت فرهنگ و خدمات اجتماعی،هیئتی است که عهده دار مسئولیت ریشه کن سازی بی سوادی و ارتقاء آموزش بزرگسالان درجهت توسعه ملی است.

دستاوردهای آموزشی

افزایش نرخ باسوادی از30% به 44% برای مردان و از 10% به 60%برای زنان از زمان استقلال تا سال1992  

توسعه آموزشی

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش بزرگسالان میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

1-تشویق و ترغیب دست اندکاران رسانه های گروهی به حمایت از آموزش بزرگسالان از طریق ارائه برنامه های آموزشی رادیویی- تلویزیونی

2-گسترش وتقویت همکاری میان گروه های فعال آموزش بزرگسالان با آموزش عادی

3-غنای محتوایی دروس و برنامه های آموزش بزرگسالان درجهت عدم بی توجهی به این حوزه آموزش

آموزش فنی و حرفه ای

توسعه آموزش مهارتهای پایه

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش پایه توسط وزارت تحقیقات و تکنولوژی از طریق ارائه برنامه های متنوع آموزش فنی و حرفه ای میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف)ارتقاء برنامه های فعلی آموزشی ویزه کارگران و افراد خود اشغال به منظور برطرف سازی نیازهای اقتصادی کشور

ب)توسعه برنامه های آموزش معلمان

ج)ارتقاء سطح علمی کادر آموزشی به منظور افزایش کارآیی در حوزه آموزش

د)توانبخشی مؤسسات فنی و حرفه ای به منظور سازگاری با فن آوری روز

ذ) برقراری ارتباط میان مؤسسات قنی و حرفه ای و حوزه صنایع

آموزش فنی و حرفه ای

توسعه آموزش مهارتهای پایه

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش پایه توسط وزارت تحقیقات و تکنولوژی از طریق ارائه برنامه های متنوع آموزش فنی و حرفه ای میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف)ارتقاء برنامه های فعلی آموزشی ویزه کارگران و افراد خود اشغال به منظور برطرف سازی نیازهای اقتصادی کشور

ب)توسعه برنامه های آموزش معلمان

ج)ارتقاء سطح علمی کادر آموزشی به منظور افزایش کارآیی در حوزه آموزش

د)توانبخشی مؤسسات فنی و حرفه ای به منظور سازگاری با فن آوری روز

ذ) برقراری ارتباط میان مؤسسات قنی و حرفه ای و حوزه صنایع

ن)برقراری سیستم منسجم نظارتی، مراقبتی و ارزشیابی مؤثر طی روند اجرایی برنامه های آموزش فنی

و)بازبینی سیاستهای آموزش فنی و حرفه ای

ه)افزایش پشتیبانی مالی بخش خصوصی و حوزه صنایع از مؤسسات آموزش فنی و حرفه ای

ی)آغاز برنامه های کنترل موفقیتهای یادگیری.

سرمایه گذاری آموزشی

اصلی ترین نهاد تامین کننده بودجه مراکز آموزش فنی و حرفه ای، وزارت تکنولوژی و تحقیقات کنیا است که بالغ بر33 % بودجه کل خود را به این حوزه اختصاص می دهد. گفتنی است که سهم عمده بودجه مذکور، صرف حقوق معلمین می گردد. از جمله دیگر نهادهای تامین کننده بودجه مراکزآموزش فنی و حرفه ای ، میتوان به دولت کنیا(GOK) ، جوامع مستقل،‌ سازمانهای مذهبی ، آژانسهای خیریه، NGO ها و حوزه صنایع اشاره نمود. مراکز و موسسات بین المللی نظیر بنیاد تویوتا  نیز به اعطای بورسیه تحصیلی  و کمکهای مالی به مؤسسات فنی و حرفه ای مبادرت می نماید.

آموزش زنان

از زمان برگزاری کنفرانس جامتین درخصوص گسترش برنامه های آموزش همگانی طی سال 1990، مسئلة برابری جنسیت به طور آشکارا در تأمین آموزش برای کلیه سطوح نمایان گردیده است.در این راستا، استراتژیها و فعالیتهای متعددی صورت گرفته که نتایج مثبتی به همراه داشته است. از جمله مهمترین این استراتزیها می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

اجرای سیاست برابری جنسیتی توسط وزارت آموزش طی سال1995 ، همانگونه که طی سمپوزیوم آموزش دختران در سال 1994 بدان توصیه گردیده بود. گفتنی است که سمپوزیوم مذکور به عنوان نقطه عطفی برای رسیدگی برموضـوعات و مسائل برابری جنسیت در حوزه آموزش مطرح می باشد که توسط  دبیرخـانه سمپوزیوم اداره می گردد. این واحد با سایر وزارتخانه های دولت ، سازمان های غیر دولتی ، رهبران جوامع مستقل و اشخاص علاقمند به موضوع آموزش دختران ،فعالیت و همکاری می نماید.علاوه بر این،وزارت آموزش کنیا با همکاری سازمان یونیسف، به اجرای برنامه آموزش دختران با هدف برطرف سازی تبعیضات جنسی در حوزه آموزش  مبادرت نموده است.از دیگر سو،همچنین معلمین سطوح مختلف آموزشی به گونه ای آموزش می یابند که پاسخگوی تأمین نیازهای ویزه فراگیران دختر و پسر باشند. علاوه بر این،کادر اداری مراکز آموزشی، به تجربه دوره های آموزشی برابری جنسیت مبادرت می نمایند.به عبارت کلی تر کلیه کادر آموزشی مدارس کشور ازمهارتهای کافی جهت برقراری ارتباط با مساله برابری جنسیت در حوزه آموزش مشتمل بر برنامه ریزی استراتژیک برخوردار می باشند.از جمله عمده ترین موفقیّتهای وزارت آموزش،در راستای نیل به اجرای کامل سیاست برابری جنسیتی در حوزه آموزش، تأسیس بانک اطلاعاتی در دپارتمان برنامه ریزی است که به ارائه اطلاعات تکمیلی درخصوص مسئله برابری جنسیتی در حوزه آموزش         می پردازد. در این خصوص، اطلاعات و دانش تحلیلی و آزمایشی قابل ملاحظه ای درخصوص وضعیت آموزش دختران جمع آوری گردیده است.

اطلاعات تکمیل شده جنسیتی درجهت نظارت برعدم تساوی جنسیتی در حوزه آموزش ،‌به طورسالانه جمع آوری می گردد.از جمله دیگر اقدامات وزارت آموزش طی سال 1996 ،میتوان به انجام مطالعاتی درخصوص فرآوری رهنمودهایی به منظور فراخوانی مادران جوان به مدارس اشاره نمود.به مدیران مدارس نیزسفارش شده است تا به همیاری در این  فراخوانی مبادرت نمایند.گفتنی است که اتخاذ چنین سیاستی به عنوان راهحلی درجهت کاهش نرخ ترک تحصیل دختران ، مؤثر واقع گردیده است.در نتیجه اجرای چنین اقداماتی،آگاهی عمومی درخصوص فراهم سازی امکانات آموزشی مساوی برای دختران و پسران و برقراری برابری میان دانش آموزان دختر و پسرمقاطع ابتدایی و متوسطه پدید آمده است. درآغاز سال 1990،نرخ برخورداری دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی از امکانات آموزشی بر3/51 %  و دختران بر7/47 % بالغ می گردید. تا سال 1998،‌این درصد بر5/50 % برای پسران و 4/49 % برای دختران بالغ گردید. در آغاز سال 1990،نرخ برخورداری دانش آموزان پسر مقطع متوسطه از امکانات آموزشی بر2/57 % و دختران بر8/42%بالغ می گردید. تا سال 1998،‌این درصد بر3/53 % برای پسران و 4/59 % برای دختران بالغ گردید.از اینروی ، پیشرفت قابل توجهی در نرخ ثبت نامی دانش آموزان دختر در مقایسه با دانش آموزان پسر مدارس متوسطه ، مشهود می باشد.

توسعه آموزشی

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش زنان میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف)تکمیل سیاست برابری جنسیتی در حوزه آموزش

ب)افزایش تعهدات کادر آموزشی جهت تدریس در مراکز آموزشی زنان

ج) اختصاص وجوه مالی کافی توسط دولت و موسسات خیریه به حوزه آموزش زنان

د)یکی سازی برنامه های آموزش ضمن خدمت و پیش از خدمت معلمین زن

سرمایه گذاری آموزشی

بودجه آموزش دختران توسط پروژه های وزارت آموزش و توسعه منابع انسانی تأمین می گردد.علاوه بر این، موسسات بین المللی نیز در تامین بخشی از بودجه آموزش دختران کنیایی نقش دارند که از جمله مهمترین آن می توان به تامین هزینه های پروژه های مالی  آموزش دختران مشتمل بر پروژه مالی سازمان یونیسف و پروژه های مالی دولت انگلستان SPREDП) و (SPRED اشاره نمود. به طور کلی میتوان گفت که اغلب فعالیت ها ی آموزشی دختران کنیایی از طریق پرداخت کمکهای مالی سازمان یونیسف به میزان 577/ 541میلیون دلار طی سال 99/1998 و 792800 میلیون دلار طی سال 2000/1999، مورد حمایت واقع می گردد.

آموزش غیر رسمی

این نوع از تحصیلات بیشتر مختص افراد بزرگسالی است که علاقه مند ادامه تحصیل می باشند.تجربیات نشان می دهد که افراد بزرگسال منابع قابل توجهی جهت بالا بردن سطح اقتصاد جامعه محسوب می گردند. به عبارت دیگر، با کمترین میزان سرمایه گذاری در این بخش، افراد به سطح بسیار بالایی از تولید اقتصادی نائل می آیند.دانشگاه نایروبی اصلی ترین دانشگاه ارائه کننده دوره های آموزش از راه دور دررشته های مختلف تحصیلی است.علاوه بر این تعدادی از موسسات دولتی نیازمند کادر انسانی متخصص و ماهر،به برگزاری دوره تخصصی 3ساله با مدرک کارشناسی،مبادرت می نمایند.

آموزش کودکان ایلیاتی و صحراگرد

آموزش غیر رسمی به هر فعالیت سازمان یافته آموزشی خارج از مدارس باز می گردد .بدنبال برپایی کنفرانس جامتین طی سال‌1990، توجه خاصی براجرای برنامه های آموزش غیررسمی درجهت برطرف سازی نیازهای آموزشی کودکان صحراگرد و ایلیاتی، کودکان خیابانی ،کودکان نام نویسی نشده و ترک تحصیلی‌های مدارس ابتدایی، معطوف گردیده است.در این راستا و درجهت نیل به اهداف آموزش همگانی  EFA رویکردهای انتخابی و تکمیلی در جهت تأمین امکانات آموزش پایه برای کودکان جوامع ایلیاتی و صحراگرد  به واسطه تخصیص وجوه مالی به اقوام ایلیاتی مناطق واجیر، لایکیپیا وسامبورو صورت پذیرفته و مدارس سیاردرمنطقه واجیر احداث گردیده است.گفتنی است که دراین نوع مدارس،برنامه های آموزشی در چادرهای ایلیاتی ارائه میگردد.در لایکیپیا، مدارس شبانی(چوپانی)برای کودکان صحرا گرد احداث شده است.کودکان و معلّمان به صورت شیفتی فعالیت می کنند.زمانیکه کودکان از حیوانات مراقبت نمی کنند، درکلاسهای موقتی جایی که آموزش اصلی تأمین می شود، ‌شرکت می کنند.

توسعه آموزشی

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش غیررسمی میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

1-شناسایی نیازهای آموزشی کودکان و جوانان دور از مدرسه و علل عدم دسترسی آنان به آموزش رسمی

2-برقراری هماهنگی کاری میان کمیته  داخلی متشکل از اعضای وزارتخانه های آموزش و توسعه منابع انسانی،‌میراث ملّی ،‌فرهنگ و خدمات اجتماعی ،‌آموزش تحقیقی و تکنولوژی ،‌دفتر ریاست جمهوری، ‌سازمانهای غیر دولتی  و نهادهای مذهبی در راستای توسعه هماهنـگی و توسعه برنامه های آموزش غیر رسمی

3-تدوین محتوای دروس آموزشی مراکز آموزش غیر رسمی متناسب با نیازهای آموزشی، اقتصادی و اجتماعی دانش آموزان

4-فراهم سازی امکان دسترسی به مراکزآموزش غیررسمی((NFE) برای آندسته ازافرادی که ازحضور در سیستم آموزش رسمی محروم می باشند.

5-تشویق جوامع وسایر تأمین کنندگان آموزش همگانی( (EFA درجهت به حداقل رساندن هزینه های آموزشی

6-مشارکت فعالانه سازمانهادرمدیریت مراکزآموزش همگانی (EFA)به منظوربهبودسیتم مدیریتی مراکز آموزشی

سرمایه گذاری آموزشی

از سال 1990 ،دولت کنیا، سازمانهای خیریه، سازمانهای مذهبی ، انجمنهای اولیاء و مربیان (‌PTAS) و سایر نهادهای دولتی به سرمایه گذاری دردر برنامه های آموزش غیر رسمی( NFE) مبادرت نموده اند.

سرمایه گذاری اصلی دولت  در این زمینه بر ارتقاء سطح کیفی و کمی و ابقاء این نوع از آموزش مشتمل می گردد. بازرسان وزارت آموزش و توسعه منابع انسانی، به انتخاب یک بازرس ارشد برای مراکز آموزش غیر رسمی و اسخدام کادر آموزشی نیمه وقت برای این مراکز  مبادرت می نمایند.طی سال 1994، وزارت آموزش و توسعه منابع انسانی  HRD) و ( MOE  به تاسیس مرکز دائمی آموزش غیر رسمی با تاکید بر اهداف ذیل مبادرت نمودند :

·برقراری هماهنگی میان کلیة برنامه های آموزش غیر رسمی

·برقراری همکاری میان سازمانهای دولتی و غیر دولتی با بخش آموزش غیر رسمی

·برقراری ارتباط میان آموزش رسمی و آموزش غیر رسمی( NFE )

·معرفی سازمان یونیسف به عنوان اصلی ترین تامین کننده مالی برنامه های( NEF)

طی سالهای 1998-1994درقالب همکاری سازمان یونیسف با دولت کنیا،اعتباری بالغ بر900/599 میلیون پوندکنیایی به حوزه آموزش غیررسمی تعلق گرفت.علاوه براین،بین سالهای1994- 1998،فعالیتهای پروژه آموزش غیر رسمی بر طرح کنترل مواد مخدّرسازمان ملل( UNDCP)،درراستای کنترل بر توزیع مواد مخدر و ممانعت از مصرف آن درمراکز آموزش غیررسمی مشتمل گردید.

معضلات آموزشی

از جمله مهمترین معضلات آموزشی کنیا می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1-بروز مشکلات عدیده در هنگام پاسخ گویی به دانشجویان و دانش آموزان سطوح مختلف آموزشی در خصوص ارزش و کاربرد مطالب آموزشی که به نوبه خود به یادگیری ناقص ، تقلب ، و عدم علاقه مندی دانش آموزان و دانشجویان به ادامه تحصیل می انجامد.

2-دریافت هزینه های بالای تحصیلی جهت تامین ابزار غیر ضروری آموزشی مدارس کشور که به نوبه خود به محرومیت بسیاری از دانش آموزان مستعد بی بضاعت از ادامه تحصیل منتهی می گردد.

3-تفاوتهای موجود میان کیفیت و کمیت منابع تحصیلی و اعمال سیاست نابرابری جنسیتی در حوزه آموزش

در راستای برطرف نمودن معضل فوق، تلاشهای عمده ای توسط موسسات دولتی درجهت کاهش این قبیل ناعدالتیها صورت گرفته است که از آن جمله میتوان به متعادل و استاندارد سازی نمرات تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان اشاره نمود.اتخاذ چنین سیاستی نیز خود به  وخیم تر شدن اوضاع  و از میان رفتن رقابت های دانشگاهی منتهی گردید.

4-عدم وضوح سیاستهای آموزشی کشور و  وجود  الگوی سیاسی واحد در عرصه آموزش

 اعمال تغییرات در سیاستهای آموزشی کشور، روندکاری افراد دست اندر حوزه آموزش خصوصی و دولتی را مشکل ساخت.از جمله این مشکلات می توان به روند تصمیم گیری درخصوص نحوه آموزش و سیستم امتحانی اشاره نمود. از این روی، برخی افراد به گزینش و اعمال سیاست ها و متدهای خارجی  و برخی نیز به اتخاذ روشهای داخلی روش تدریس و آزمون مبادرت نمودند که این خود به عدم اتخاذ سیاست واحد

آموزشی  تاکنون منجر گردیده است.

5-افت کیفیت آموزشی به واسطه کاهش نرخ ورودی های دانشگاهی، تردید در خصوص تناسب رشته های تحصیلی با بازار کار و عدم وضوح سیاست آموزشی کشور

6-سیر نزولی نرخ دانش آموزان ثبت نامی مقاطع آموزش مقدماتی

طبق آمار بدست آمده،نرخ ثبت نامی دانش آموزان مدارس ابتدایی از5/89 درصد طی سال 1991به 6/ 79 طی سال 1995 و 43 تا 40 درصد  طی سال1999کاهش یافته است که کاهشی 50 درصدی را نشان می دهد.

7-عدم دسترسی همگانی به امکانات و برنامه های آموزشی

بسیاری از مناطق کشور به ویزه مناطق روستایی و دور افتاده از حداقل مدارس ابتدایی برخوردار بوده ودر واقع کمترین نرخ ثبت نامی دانش آموزان دراین مناطق مشهود است.طبق آماربدست آمده طی سال1991، درشمالی ترین استان کشور، نرخ ثبت نامی دانش آموزان بر % 8/30 بالغ می گردید و این در حالی است که طی سال 1995این آمار بر  19/7% کاهش یافته است.

8-وجود محدودیت هایی در منابع طبیعی، انسانی و ارتباطی میان اقشار مختلف کنیایی

 از جمله محدودیت های موجود در منابع طبیعی، انسانی و ارتباطی میان اقشار مختلف کنیایی، میتوان به عدم درک کامل دانش آموزان شمالی ترین استان کنیا از پدیده تلفن اشاره نمود و این در حالی است که دانش آموزان منطقه نایروبی به خوبی با کارکرد این وسیله آشنا یی دارند. علاوه بر این، کتب و دیگر ابزار آموزشی به راحتی در اختیار دانش آموزان شهری قرار می گیرد و این در حالیست که والدین دانش آموزان ساکن مناطق روستایی و دور افتاده از بضاعت مالی جهت تهیه کتاب و دیگر ابزار مورد نیاز برای فرزندان خود برخوردار نمی باشند.

دامنه معضلات آموزشی کشور کنیا تا بدان حد است که حتی  با وجود تدارک ابزار آموزشی مورد نیاز و اعمال تلاش های عمده توسط مسئولان آموزشی وNGO  ،مشکل دسترسی فیزیکی به این مناطق وجود دارد.

9-عدم برقراری تعادل جنسیتی در حوزه آموزش

اعمال سیاستهای تبعیضی میان دانش آموزان دختر و پسر در بخشهایی ازکشور مشهود می باشد.طبق آمار بدست آمده طی سال 1995،نرخ ثبت نامی دانش آموزان دختر و پسر درکل کشور بر(6/ 78 برای پسران و 6/ 78 برای دختران) بالغ میگردد و این درحالیست که در شمالی ترین استان کشور، این میزان بر9/ 25 درصد برای پسران و تنها 7/ 12درصد برای پسران بالغ می گردد.درمناطق ساحلی نیز6درصد اختلاف مشهود می باشد که خود نمایانگر محدودیت بیشتر دانش آموزان دختر این مناطق می باشد.

10-عدم توان پرداخت شهریه های تحصیلی کلیه سطوح  آموزشی توسط والدین دانش آموزان

این وضعیت به مراتب در مناطق ساحلی (ASAL) و روستایی مشهودتر است.طبق آمارهای بین المللی بدست آمده، بالغ بر50درصد ازشهروندان کنیایی زیرخط فقر به سرمی برند.سیرنزولی افزایش درآمد شهروندان کنیایی از420دلارطی سال1980به760 دلار طی سال1996،خود نشانگر فقرحاکم براکثریت جمعیت کشورکنیا است.

11-تحمیل هزینه های خرید کتب و ابزار آموزشی(در حدود %20 تا 12) به ساختار مالی حوزه آموزش

تخصیص چنین هزینه هایی ممکن است که از اهمیتی برای مسئولین برخوردار نباشد، اما مطالعات نشان داده است که پس اندازهای زیادی در این زمینه با در نظر گرفتن استراتژی های مناسب قابل حصول است. از جمله چنین استراتژیهایی میتوان به جمع آوری کتب قدیمی از دانش آموزان ستوات 5سال تحصیلی گذشته،نگهداری کتب درسی درمدارس،تاسیس کتابخانه های عمومی درداخل مدارس کشور،محدود سازی سیاست اعمال تغییرات در مفاد برنامه های آموزشی کتب درسی و به تاخیر انداختن این فرآیند به روند10سال یک باراشاره نمود.مهمترین و اثرپذیرترین دوره آموزشی جهت اجرای سیاست فوق ،مقطع آموزش ابتدایی است، چراکه در مدارس ابتدایی، دانش آموزان این مقطع با میزان زیادی کتاب با عناوین مختلف سروکار دارند.

12-عدم هماهنگی با علایق شخصی دانشجویان برنامه های آموزشی به ویزه در سطح دانشگاهی

13-دور از انتظار بودن دروس آموزشی به ویزه دروس آموزش متوسطه که خود به تقویت  تفکر حفظ طوطی وار مطالب درسی جهت قبولی درامتحانات منتهی می گردد.در مدارس ابتدایی نیز تنها موضوع مهم و قابل توجه گذاراندن موفقیت آمیز امتحانات جهت ورود به مدارس متوسطه است.

14-عدم تجهیز شهروندان کنیایی به ابزار ضروری آکادمیک  با وجود استقلال چشمگیر اقتصادی کشور پس از استقلال

توسعه آموزشی

ازسال 1990، دولت کنیا به اجرای سیستم تحصیلی 4 –4 – 8درجهت پاسخگویی به نیازهای آموزشی کلیه شهروندان کنیایی،مبادرت نموده است. دولت کنیا همچنین درصدد فراهم سازی امکانات ویزه ای نظیر خود اشتغالی و آموزش مهارتهای پایه  برای کلیه جوانان کنیایی است. طی10سال اخیر،مرکز ملّی مراقبتهای کودکان با عنوان ( (NACECE ، به فراهم سازی گسترة وسیعی از امکانات و ابزار حمایتی به منظور استفاده درمرکز ECD و آموزش مربیان مورد نیاز این مراکز، مبادرت نموده است. علاوه بر این،موفقیتهای قابل توجهی در جهت توسعه تحصیلات تکمیلی واجرای سیستم کل نگردرتأمین خدمات آموزش،حاصل آمده است.دراین راستا همچنین،برنـامه آموزش تـکمیلی اسـلامی باعنوان (IIEP) طی سال 1994 به مورد اجرا درآمد.اگرچه پیشرفت محدودی درروند هماهنگ سازی محتوای دروس آموزشی در سطح RCD صورت گرفته است، امّا در حال حاضر به عنوان پلی جهت برقراری ارتباط میان ECCD با تحصیلات ابتدایی مطرح می باشد.ارزیابی سیستم آموزشی4–4–8درمقاطع ابتدایی و متوسطه طی سالهای92 –1991، به تجدید نظرمحتوای دروس آموزشی و تکمیل توصیه های مکمل حضور افراد در مراکز آموزشی منجرگردیده است.طی این تجدید نظر،دروس آموزشی به حداقل 8 و حداکثر10درس درسطح آموزش متوسطه و کاهش محتوایی دروس مقطع آموزش ابتدایی،منتهی گردید.علاوه بر این، محتوای درسی ویزه گروههای آسیب دیده ،نظیر پروژه آموزش دختران باهدف حضور دختران کنیایی در کلیه سطوح آموزشی،متناسب گردیده است.در طول این پروژه، محتوای آموزشی پاسخگوی نیازهای جنسیتی دانش آموزان بوده و معلمین در حال خدمت نیز تحت آموزش برنامه های برابری جنسیتی جهت تبدیل به پرسنل راهگشای آموزشی، قرار گرفته اند.توسعه محتوی موضوعات آموزش غیر رسمی، نیز ازجمله دیگر اقدامات به عمل آمده در راستای توسعه آموزشی کشور به شمار می آید.کتابها و ابزار آموزشی نیز درخصوص آشنایی دانش آموزان کنیایی با بیماری (HIV)ایدز درجهت جلوگیری از انتشار این بیماری در مراکز آموزشی کشور،انتشار می یابد.دریافت کمک هزینه های آموزشی ازمنابع وسازمانهای بین المللی (دولت هلند و انگلستان) در قالب پروژة SPED ازجمله دیگر اقدامات به عمل آمده در راستای توسعه آموزشی کشورکنیا به شمار می آید.گسترش برنامه های آموزش غیررسمی به منظور تحت پوشش قراردادن آموزش زنان و برقراری مساوات جنسیتی در حوزه آموزش،توسعه آموزش اجتماعی، اجرای برنامه های آموزشی خارج ازمدرسه کودکان و جوانان،گسترش سواد آموزی همگانی، تقویت ساختارآموزش از راه دور وکاهش نرخ بی سوادی افراد بزرگسال از جمله دیگر اقدامات به عمل آمده درجهت نیل به توسعه آموزشی است.با شناسایی چالش های فوق ،دولت کنیا به اجرای استراتژیهای متنوعی باهدف توسعه آموزش و قابل دسترس بودن آن برای کلیه کودکان واجد شرایط در کشور به شرح ذیل مبادرت نموده است :

1-طراحی و ارائه برنامه های پایه آموزش و پرورش بین سالهای 1997 - 2010

2-تاسیس کمیسیون بازرسی سیستم آموزشی توسط دولت طی سال 1998

3-  طراحی و اجرای برنامه ریشه کنی فقر ملی بین سال های 1999- 2015 و تشکیل کمیسیون ریشه کنی فقر

آموزش همگانی

سیاستهای آموزشی

ازجمله مهمترین استراتژیهای آموزش همگانی EFA ، افزایش نرخ حضور دانش آموزان کنیایی در مراکز آموزش متوسطه می باشد. از جمله اقداماتی که جهت نیل به این هدف صورت پذیرفته است می توان به افزایش نرخ تاسیس مراکز آموزش متوسطه از 618500طی سال 1990به بیش از 500 700 مرکز طی سال 1998 و تحت پوشش قرار دادن 29 % از جمعیت واجد شرایط رده های سنی17- 14سال(3.023.000 نفر) در این مراکز اشاره نمود.نرخ ثبت نامی دانش آموزان پسردر مدارس متوسطه نسبت به دختران ، از رشد چشمگیری برخوردار بوده است.

اهداف آموزشی

مطابق گزارش ارزیابی سال2000، آموزش همگانی بر تامین موقعیتهای آموزشی و تربیتی دولت کنیا از زمان استقلال کشور طی سال 1963 مبادرت نموده است.به عبارت کلی تر می توان گفت که از آموزش همگانی به عنوان ابزار مهمی درجهت توسعه اجتماعی- اقتصادی و سیاسی کشور یاد می گردد. همچنین اکنون واضح است که هر گاه موقعیتهای آموزشی برای دختران و زنان آماده می باشد ، نتایج بیشتری حاصل     می گردد.از این روی، آموزش به عنوان استراتژی اساسی درجهت توسعه کیفیت زندگی  شهروندان کنیایی، محسوب می گردد.

سیاستهای آموزشی

همکاری دولت کنیا درکنفرانس جامتین طی سال 1990و تصویب قانون اعلان آموزش همگانی (EFA) توسط دولت کنیا خود موید بر این مطلب است که دولت کنیا درصدد تامین امکانات آموزش همگانی برای کلیه شهروندان خود می باشد.از جمله مهمترین اقداماتی که در راستای نیل به سیاست آموزش همگانی اتخاذ گردیده است، می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

الف- برگزاری کنفرانس ملی آموزش همگانی در کیسومو طی سال 1992

ب- برگزاری سمپوزیوم ملی آموزش دختران در ماچاکوس

از جمله مهمترین اهداف اصلی دو نشست فوق می توان به تجزیه و تحلیل و توصیه مکانیسم کارکردی به منظور برقراری همکاری میان دولت و سایر سازمانها و آژانسها ، توصیه مکانیسم اجرای استراتژی های ملی آموزش همگانی، بازبینی آمار تحصیلی دختران و تعیین مناطقی از کشورکه نیازمند سرمایه گذاری و توجه بیشتر می باشند. به عبارتی می توان گفت که گزارش ارزیابی آموزش همگانی سال2000، برتعهدات و تلاش های دولت کنیا و به مورد اجرا گذاردن چنین تعهداتی به عنوان یک مبنا جهت تقویت تامین آموزش پایه مناسب به عنوان یک نیاز و حق اساسی کلیه کودکان کنیایی ، تاکید دارد. از جمله اصلی ترین اهداف ارزیابی آموزش همگانی طی سال2000 میتوان به بازبینی روندی اشاره نمود که بر چگونگی عملکرد دولت کنیا در نیل به اهداف و تعهدات موافقت شده در گزارش جامتین طی سال 1990 تاکید دارد.از جمله مهمترین این تعهدات می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1-توسعه مراقبتهای کودکی

2-دستیابی و تکمیل آموزش ابتدایی تا سال 2000

3-کاهش 50درصدی نرخ بی سوادی افراد بزرگسال  طی سالهای دهه 90 تا سال 2000 و تاکید بر سوادآموزی زنان 

4-کسب مهارتهای آموزشی بهینه مبتنی برسطوح تعریف شده کارآیی تحصیلی 

5-گسترش برنامه های آموزش و پرورش پایه برای افراد بزرگسال و جوانان

6-اشاعه بهینه علم ، مهارت ها و ارزش های مورد نیاز جامعه در جهت نیل به توسعه پایدار

 طی ارزیابی سال2000 آموزش همگانی، آشکار گردید که طی دهه اخیر دولت کنیا به تعهدات خود در قبال اهداف آموزش همگانی عمل کرده است.در این راستا،همچنین دولت و سایر نهادهای دولتی، والدین دانش آموزان ، جوامع مستقل ، جامعه مدنی ،سرمایه گذاران خصوصی ، مربیان و معلمین و خیرین حوزه آموزش، به اعمال تلاش هایی درجهت عدم کاهش نرخ ثبت نامی دانش آموزان و بهبود کیفیت و تناسب آموزش و پرورش ، مبادرت نموده اند.علاوه بر این،فرا خوانی جدید درجهت برقراری همکاریهای گسترده تر میان همکاران فوق به منظور توسعه برنامه های پایدار، تجهیز امکانات بیشتر و اجرای برنامه های آموزشی به وقوع پیوسته است.

دستاوردهای آموزشی

از جمله مهمترین دستاوردهای آموزش همگانی که در راستای اجرای اهداف گزارش جامتین بدست آمده، می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1-توسعه ابتکارات ارائه شده  درجهت گسترش آموزش زود هنگام کودکان

2-اجرای طرح های تکمیلی آموزشی درجهت کاهش نرخ بی سوادی بزرگسالان

3-اتخاذ سیاست ها و برنامه های متنوع  درجهت توسعه آموزش غیر رسمی

4-افزایش برنامه های آموزش معلمان در راستای کاهش نرخ معلمین تعلیم ندیده مقطع ابتدایی  به کمتر از 4/ 3 %

5- اتخاذ ابتکاراتی درجهت برقراری همکاری منسجم میان دست اندر کاران اصلی حوزه آموزش( جوامع مستقل ، سرمایه گذاران شخصی ، سازمان های مذهبی ، جامعه مدنی و نهادهای بین المللی

6-اتخاذ ابتکاراتی درجهت افزایش کارآیی داخلی مراکزآموزشی نظیر اجرای برنامه های تغذیه و بهداشت رایگان،آموزش دختران، حفظ و ابقاء‌ کودکان در مدارس  و کاهش فاصله جنسیتی میان دختران و پسران

7-اجرای برنامه هایی درجهت توسعه مدیریتی مدارس

چالش های اصلی پیش روی نیل به اهداف آموزش همگانی

از جمله اصلی ترین چالشهای پیش روی نیل به اهداف آموزش همگانی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

الف) افزایش هزینه های آموزشی و برطرف سازی مشکل تامین بودجه حوزه آموزش

ب) ناهماهنگی موجود میان آموزش رسمی و فرصتهای شغلی در بازار کار

ج) ناکارآمدی سیستم آموزشی مدارس نظیر نرخ صعودی ترک تحصیل،کاهش نرخ ثبت نامی  و افت کیفیت آموزش

د) وجود نابرابریهای جنسی و منطقه ای در حوزه آموزش

ذ) نیاز به تقویت روحیه مدیران ، معلمان وکارمندان آموزشی

ن) تاثیر افزایش فقر بر ساختار حوزه آموزش

و) تاثیر بیماری لاعلاج  ایدز ( HIV)   بر حوزه آموزش

ه) دست یابی به تناسب و برابری آموزشی و پرورشی

معضلات آموزشی

طی ارزیابی آموزش همگانی در سال2000،آشکار گردید که طی دهه گذشته،احیاء آموزش همگانی در کشورکنیا به وقوع پیوسته است.این در حالیست که ناهماهنگی های وسیعی میان اهداف توافق شدة کنفرانس جامتین و اجرای واقعی اصول این کنفرانس در کنیا، مشهود می باشد.اگر چه،‌در طول این دوره گسترش قابل توجهی از امکانات آموزشی مشهود بوده است،امّا مسائل عمده ای چون رشد ضعیف اقتصادی، اجرای ناقص برنامه های اصلاح ساختاری و بدهی های بین المللی کشور کنیا به عدم دستیابی قابل قبول این کشور به اهداف آموزش همگانی منجر گردیده است.بااین حال میتوان گفت که تعهدات دولت درخصوص فراهم سازی فرصتهای آموزشی برای کودکان کنیایی همچنان به قوت خود باقی است و با افزایش تقاضای عمومی برای برنامه های آموزشی و پرورشی، گسترش می یابد.

اصلاحات آموزشی

از جمله اصلاحات به عمل آمده در راستای نیل به توسعه برنامه های آموزش همگانی میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :

الف) معطوف داشتن توجهات بیشتر برتعهدات سیاسی  و برنامه ریزی دولت در راستای توسعه کامل رسالت و نظارت بر آموزش و ایجاد اهداف و نشانه های واقع گرایانه تر

ب) توجه بر توسعه منابع انسانی به عنوان هستة اصلی برنامه ریزی آموزشی

ج) گسترش اقدامات حمایتی از قانون برابری جنسیتی در کل سیستم آموزشی کشور

و) به کارگیری مکانیسمهای نظارتی و ارزشیابی تحصیلی متناسب با شاخص های معین مدیریتی

ه)برطرف سازی نیازمندیهای انجمنهای اولیا و مربیان در راستای نیل به اهداف آموزش همگانی (  (EFA

سرمایه گذاری آموزشی

دولت کنیا با همکاری جوامع مستقل ،سازمانهای مذهبی،سرمایه گذاران خصوصی،آژانسهای خیریه به تلاش مضاعف درجهت سرمایه گذاری در حوزه آموزش مبادرت نموده است.

افزایش اعتبارات آموزشی دولتی وزارت آموزش (MOE)و وزارت توسعه منابع انسانی (HRD)ازمبلغ 10/633 میلیون پوند کنیایی طی سال 91/1990 به 01/326/2 میلیون پوند کنیایی طی سال 99/1998 ، (افزایش 4برابری اعتبارات آموزشی نهادهای مذکور) خود مبین این مطلب است.

توسعه آموزشی قرن بیست و یـکم

اصلی ترین رسالت نظام آموزشی کشوردرراستای توسعه آموزشی کشور طی قرن21، تأمین وارتقاء دسترسی برابرهمگانی به برنامه های آموزشی درازمدت مناسب متناسب با موقعیتهای تربیتی به منظورنیل به توسعه اقتصادی، اجتماعی ، ملّی و فردی است.از این روی،به منظور به وقوع پیوستن این رسالت نیاز به تمرکز بر حوزه های مختلف آموزشی ضروری است.

سرمایه گذاری آموزشی

با وجود مواجهه کشورکنیا با فشارها و مشکلات اقتصادی گسترده طی دهه اخیر، ارزیابی گزارش جامتین برسرمایه گذاری دولت کنیا وسازمانها و نهادهای بین المللی درراستای توسعه آموزشی کشور وافزایش موقعیتهای آموزشی برای کلیه شهروندان کنیایی به ویزه کودکان تاکید دارد.

اصول و اهداف آموزشی

ازجمله مهمترین اهداف آموزشی کشور کنیا میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

1-تامین امکانات آموزشی برای کلیه شهروندان کنیایی به عنوان اصلی ترین هدف دولت کنیا  ( GOK) از زمان استقلال کشور طی سال 1963

2-برخورداری کلیه شهروندان کنیایی از حقوق آموزشی بدون توجه به موقعیت اقتصادی- اجتماعی آنان     ( بنابر ماده 135 قانون اساسی کنیا مصوب سال 1997)

3-بهره گیری از برنامه های آموزشی درجهت برقراری اتحاد ملی

4-تجهیز جوانان به دانش ، مهارتها و تواناییهای پایه به منظور توانمندسازی آنان جهت ایفای نقش موثر در حیات ملی

5-بهره گیری از برنامه های آموزشی درجهت برطرف سازی نیازهای مالی و توسعه اقتصادی کشور

6-بهره گیری از برنامه های آموزشی درجهت توسعه کامل شخصیت افراد

7-ارتقاء اخلاق و عدالت اجتماعی، مسئولیتها و التزامات اجتماعی به واسطه معطوف داشتن توجه بر برنامه های آموزشی

8-پرورش آگاهی و تفکر ملت کنیا نسبت به سایر ملل

مدیریت آموزشی

سیاستهای مدیریتی

· عدم تاکید برمهارتهای فردی مدیران مراکز آموزشی و مدارس به عوض توجه بر مهارتهای علمی و مدیریتی این افراد

· آموزش مداوم مدیران و دیگر افراد دست اندرکار حوزه مدیریت آموزشی

. تقدیراز مدیران و کادرسیستم مدیریتی مراکز آموزشی و علمی کشور

نهادهای مرکزی آموزش

1-بانک جهانی  و  وزارت آموزش که عهده دار مسوولیت تامین هزینه ها و اعتبارات مالی حوزه آموزش  و نظارت برکیفیت و اجرای سیاست برابری جنسیتی در حوزه آموزش ابتدایی کشور می باشند.

2-اداره مرکزی آمار که به ارائه آمارهایی درخصوص نرخ ثبت نامی دانش آموزان مقاطع مختلف آموزشی، نرخ افت تحصیلی، نرخ هزینه ها و بودجه حوزه آموزش و ...... مبادرت می نماید.

3-کمیسیون آموزش عالی (CHE)که عهده دار مسوولیت فراهم سازی بازار کار برای فارغ التحصیلان مراکز متوسطه، مراکز فنی و حرفه ای و دانشگاهی کشور است.

از جمله سازمان های تحت نظارت وزارت آموزش کنیا می توان به موارد ذیل اشاره نمود :                                   

·کمیسیون آموزش عالی

· هیئت اعطاکننده  وام تحصیلی به دانشجویان مراکز آموزش عالی

· بنیاد جومر کیناتا

· انجمن کادر آموزشی

· انجمن آموزش کنیا

· انجمن آموزش استثنایی

· دایره ادبیات کنیا

· کمیسیون مالی سازمان یونسکو مستقر در کنیا

· مجمع  ملی آزمونهای تحصیلی

· نهاد تولید تجهیزات آموزشی مدارس

· کمیسیون خدماتی معلمین

نهادهای بین المللی آموزشی

. انجمن کنیاییهای خارج از کشور (KCA)

· تامین وجوه مالی کافی برای دانش آموزان مقطع متوسطه

· تقبل بخشی از بدهیهای  تحصیلی دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی به ویزه مقطع متوسطه

· تشویق زنان جوان کنیایی به ادامه تحصیل

· صدور بیاناتی درخصوص انجام اقدامات آگاهانه به منظور جذب دختران و زنان کنیایی در تحصیل علوم  در جهت غنای ارتباطات شغلی آنان  و برطرف سازی اختصاص زمینه های محدود و معین آموزشی به آنان

· از میان برداشتن تعصبات ضد آموزشی در حوزه آموزش زنان

هزینه های آموزشی

 سیاستهای تامین هزینه

1-اتخاذ سیاست جذب کمکهای مردمی و اختصاص چنین کمکهایی به آموزش کودکان  مناطق دورافتاده و روستایی توسط  نهادهای منطقه ای آموزش

2-اخذ شهریه تحصیلی بالاتر از دانش آموزان خانواده های مرفه جامعه با نوید به کسر مالیات کمتر از این افراد و اختصاص چنین هزینه هایی به دانش آموزان خانواده های بی بضاعت

3-تشویق انجمنهای محلی  به جمع آوری کتب و دیگر ابزار دست دوم آموزشی از فارغ التحصیلان مقاطع مختلف آموزشی  و تشویق همگانی به بهره گیری از این امکانات

4-اعطای بورسیه تحصیلی به دانش آموزان مستعد بی بضاعت توسط مسئولان محلی حوزه آموزش

5-انتقال تمرکز مالی و تحصیلی از دانشگاههای دولتی به خصوصی و تشویق بخش خصوصی به سرمایه گذاری درجهت تاسیس دانشکده های خصوصی

6-تشویق و هدایت شهروندان کنیایی به تحصیل در دانشگاه های خصوصی

هزینه های دانشجویی

شهریه دانشجویان داخلی مراکز آموزشی به حداقل20000(شیلینگ کنیایی) وحداکثر 415000)شیلینگ کنیایی) در سال  بالغ می گردد. شهریه دانشجویان خارجی حداکثر بر 3000(دلار آمریکا) در سال بالغ      می گردد.

نهادهای تامین کننده هزینه های آموزشی

دولت کنیا در صورتی  به پرداخت حقوق معلمین کلاسهای آموزشی مبادرت می نماید که کلاسها از حداقل 55 دانش آموز برخوردار باشند. از والدین دانش آموزان نیز انتظار می رود که به تدارک کلیه امکانات آموزشی دانش آموزان اعم از کتب درسی، تخته سیاه، اونیفرم مدرسه و هزینه های جانبی کلاسهای درس مبادرت نمایند. این در حالیست که تقبل چنین مسوولیتی برای اکثریت شهروندان کنیایی به ویزه روستاییان که از حق الزحمه هفتگی کمتر از قیمت1کتاب  برخوردار می باشند،غیر ممکن است.