نظام آموزشی مصر

نظام آموزشی مصر

مقدمه

دولت مصر در جهت بهبود و پیشرفت آموزش پایه به جد تمام می‌کوشد و معتقد است آموزش پایه، شالوده تمامی پیشرفتهاست. جهان امروز مشخصه بازرس پیشرفت سریع و گسترده تکنولوژی است که در کشورهای رو به توسعه همچون مصر باید در پرتو بهبود نظام آموزش و ارتقاء سطح کمی و کیفی آن، نمود برجسته تری یابد. مبارک در اغلب سخنرانیهاش بر اهمیت حیاتی آموزش تأکید خاصی داشته است. آموزش و پیشرفت راه ورود کشور مصر به جهان جدید است. آموزش شالوده و اساس امنیت در معنایی گسترده می باشد که تمامی حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و فکری‌ها را در برمی‌گیرد و آنچانکه بدون برخورداری از یک آموزش مطلوب و کارآمد نمی توان به هیچ گونه ثبات، توسعه و رفاهی امید بست. آموزش همچنین تنها راه ورود به عرصه‌های رقابت منطقه‌ای و بین المللی می‌باشد.همانگونه که هدف سیاست اجتماعی مصر گسترانیدن چتر امنیت اجتماعی به منظور حمایت از فرد و مراقبت از خانواده و تضمین حقوق اقشار کم درآمد است، اصلی ترین سیاست آموزشی کشور نیز بر اشاعه علم و دانش همگانی در کلیه مناطق کشورتأکید و پافشاری دارد.اهمیت این تا بدان حد است که سیاستهای اقتصادی و اجتماعی مصر بر پایه یک چنین چهارچوب و نگرشی بنا شده و مهمترین محور این سیاستها همان آموزش است. از جمله دیگر سیاستهای آموزشی مصر می توان به معطوف داشتن توجه به آموزش نوین اشاره نمود چرا که آموزش نوین اصل و اساس سیاست آموزشی آینده کشور محسوب می گردد.به عبارت کلی تر میتوان گفت که هدف مهم آموزش نوین ، زمینه سازی برای نیل به توسعه همه جانبه کشور است.آموزش نوین تنها ابزار پرورش نسلهای آنی و توسعه و نوسامانی جامعه در آینده است. آموزش نوین همچنین قادر است شهروندان جامعه را برای درک حقوق و وظائف شان توانا و آگاه ساخته و آنان را نسبت به جامعه وفادار، و نسبت به حوادث و رویدادهای جهان پیرامون کاملا" هوشیار و بینا نماید. هرچند کشور مصر طی سالیان گذشته در زمینه کنترل جمعیت از طریق برنامه‌های تنظیم خانواده به موفقیت‌های چشمگیری دست یافته است،  اما همچنان آموزش نوین تنها ابزار مهم و کارآمد در روبروشدن با معضل افزایش جمعیت و رفع همیشگی آن است. در واقع معضل افزایش جمعیت مهمترین چالش در مسیر توسعه‌ کشور محسوب می‌گردد.سخنان فوق حکایت از آن دارد که اراده سیاسی دولت مصر، آموزش را سنگ بنا و کلید پیشرفت و توسعه و رفاه و امنیت اجتماعی جامعه و شهروندان قرار داده است، به گونه‌ای که بدون آموزش هیچ گونه امنیت و رفاهی وجود نخواهد داشت .راهبرد اعمال رفرم و دگرگونی آموزشی در مصر به عنوان راهبردی آینده نگرانه در حوزه آموزش کشور به منزله یکی از حقوق اساسی انسانی بر اصل خدمت رسانی به شهروندان مصری، تأکید می‌ورزد. بنابراین فراهم کردن زمینه برای دستیابی تمامی شهروندان به آموزش پایه تنها به راه حلهایی ارائه شده در کنفرانس Gometien (1990) منحصر نمی گردد، بلکه باید اذعان نمود که آموزش پایه در فرایندهای توسعه ایفاءگر یک نفش بنیادین است. فرایندهای توسعه در پرتو آموزش پایه سبب دسترسی به امنیت ملی، توسعه نیروی انسانی و مبارزه با چالشهای موجود و همچنین تحولات غیرمنتظره شده است.کوتاه سخن این که عمده سیاست دولت مصر در حوزه آموزش کشور بر نوگرائی و توسعه آموزشی به واسطه توجه بر آموزش پایه معطوف گردیده است چراکه آموزش پایه فرصت لازم برای تمامی افراد در جهت رسیدن به اهداف توسعه منابع انسانی و حل معضلات اقتصادی، اجتماعی و انسانی را فراهم می سازد.گفتنی است که اتخاذ چنین سیاستی به افزایش شمار افراد باسواد در مقایسه با بیسوادان منجر گردیده است.به عبارت دیگر طبق آمار بدست آمده طی سال1996، نرخ بیسوادی  تا حدود %6/38کاهش داشته است و این در حالیست که نرخ بیسوادی طی سال1986 بالغ بر6 /49% بوده است.کاهش نرخ11%  بیسودای طی دهه گذشته خود بر تلاشهای خستگی ناپذیر و گسترده دستگاهها در جهت برطرف سازی عوامل بیسوادی در پرتو گسترش زمینه‌های لازم و اولویت بخشیدن به افراد بی سواد دلالت می‌نماید. برهمین اساس استمرار و گسترش توسعه آموزشی و نوسازی جامعه از جمله مهمترین راهبردهای دولت مصر به شمار می‌رود

سیاستهای آموزشی:

- ارتقاء و شکوفائی فرایند آموزشی به کمک تکنولوژی پیشرفته

جهان ما جهان علم و تکنولوژیست و این دو یعنی علم و تکنولوژی عمده‌ترین ویژگی و خصیصه زندگی‌ مدرن امروزی است. مهمترین دغدغه کشور مصر آن است که برای کلیه کودکان در مدارس مکان خاصی فراهم آید. این دغدغه برخاسته از این مسئله است که از دهه 90 تقویت و توسعه آموزش بعنوان چالش بزرگ کشور تلقی و تجسم گردیده است.

- عرضه و معرفی تکنولوژی به مدارس سراسر کشور

مدارس پیشرفته به انواع آزمایشگاه‌های چند رسانه‌ای، کامپیوترها و دیگر برنامه‌های مورد نیاز دانش آموزان به ویزه دانش آموزآن استثنائی و دارای نیازهای ویژه مجهز می باشند. همچنین مدارس به انواع آزمایشگاه‌های علمی پیشرفته مجهز گردیده‌اند. طبق آمار بدست آمده طی سالهای 1999/1998 شمار مدارس پیشرفته در مقطع آموزش پایه بر 608 مدرسه بالغ می گردد.مدارس پیشرفته همچنین متصل به شبکه اینترنت بوده و از کتابخانه الکترونیکی برخوردار می باشند.تأسیس باشگاه‌های علمی، مرکز کشف تکنولوژی آموزشی، کاروان‌های علمی و فنی و موزه‌های تمدن سبب شده است تا مدارس به محلی جذاب برای دانش آموزان مبدل گردد.

بهره گیری از تکنولوژی در آموزش معلمین، ناظرین، کارشناسان آزمایشگاهی و مدیران فنی و اجرائی از جمله مصداق ورود و عرضه تکنولوژی به مدارس و نظام آموزشی کشور مصر می‌باشد.از سوی دیگر، کانال‌های ماهواره‌ای آموزشی تحت عنوان ادغام و تشریک مساعی میان وزارت آموزش و سازمان صدا و سیما راه اندازی گردیده اند. هدف از راه اندازی چنین کانالهایی توسعه و تعالی محتوی فرایند آموزشی،حمایت و تشویق اصل خودآموزی و آموزش همگانی، تقویت سوادآموزی و آموزش کودکان و دانش آموزان استثنائی است.

آموزش پیش دبستانی

از اوائل دهه 1990 مرحله آموزش پیش دبستانی در کانون توجهات مسئولان مصر قرار گرفت.در این رابطه سند موسوم به (مبارک و آموزش) که به سال 1992 منتشر شد، نقطه عطف بسیار مهمی محسوب می‌گردد. این سند بر اهمیت و ضرورت تعیین برخی از کلاسها در مدارس جدید بعنوان کلاسهای آموزش پیش دبستانی تأکید دارد. این مرحله از آموزش در واقع مهمترین و کارسازترین مرحله زندگی کودک به شمارمی‌رود. آنچه که در این رابطه از ضرورت و اهمیت خاصی برخوردار است این است که این مرحله مهم و حساس باید تحت نظارت و حمایت دولت قرار گیرد،چراکه دوره4تا 6 سال در زندگی یک کودک از لحاظ شکل گیری شخصیت و آفرینش توانائیها و خلاقیتهای آینده وی،  بسیار مهم بوده و به مثابه سنگ بنای زندگی او می‌باشد.حضور در مراکز پیش‌دبستانی و گذراندن این دوره، قویترین عامل و شاخص موفقیت کودکان در دیگر مراحل آموزشی است. به عبارت دیگر می توان گفت که دوره پیش دبستانی در کشور مصر، مقدمه و لازمه ورود به مقطع آموزش پایه است.اهمیت این دوره آموزشی در ساختار نظام آموزشی کشور مصر تا بدان حد است که از دوره زمانی بین سالهای1989 تا 1999تحت عنوان دهه مراقبت و حمایت از کودکان مصری یاد می گردد.گفتنی است که طی این دوره، پرداختن به موضوعاتی به شرح ذیل مورد تاکید قرار گرفت:

- اعطای اولویت خاص به اجرای پروژه‌های آموزشی دوران کودکی

- اعمال تلاشهای مستمر و پیگیر در جهت کاهش نرخ مرگ و میرکودکان به طور اعم و کاهش نرخ مرگ و میر نوزادان به طور اخص و همچنین کاهش نرخ مرگ و میر مادران

- انجام فعالیتهای مستمر در جهت حفظ و تأمین زندگی مطلوب کودکان در سایه تحقق اهداف تعیین شده تا سال 2003

- افزایش آگاهی جامعه در ارتباط با اهمیت بکارگیری فنون پیشرفته در زمینه‌های مربوط به مراقبت از کودکان و خدمات بهداشتی تا رسیدن به یک زندگی بهتر برای تمامی کودکان

- فراهم سازی آموزش پایه برای کلیه کودکان مصری و تضمین کاهش نرخ بیسوادی

- مشارکت متعادلانه کلیه کودکان در فعالیتهای فرهنگی- اجتماعی

- فراهم سازی امکان دسترسی همگانی کودکان به فعالیتهای ورزشی در رشته‌های مناسب و تشویق به سرگرمیهای مختلف در جهت تقویت خلاقیت کودکان

- ارائه خدمات مراقبتی ویژه اجتماعی، بهداشتی و روان شناختی به کودکان استثنائی

طی سال1993،کنگره ملی توسعه آموزش پیش دبستانی بر اهمیت گذراندن این مرحله از تحصیل برای کلیه کودکان مصری تاکید نمود. از جمله پیشنهادات ارائه شده در این کنگره می توان به الحاق دوره دو ساله پیش دبستانی به بخش مکمل آموزش پایه (اجباری) اشاره نمود. مشروط براینکه در صورت نبود امکانات کافی، طول دوره به1 سال کاهش یافته و کودکان مناطق شهری و روستایی در گذراندن این دوره با مشکلی مواجه نگردند.

ساختار آموزشی

آموزش پیش دبستانی مربوط به کودکان رده های سنی 4 تا 6 سال است که قبل از ورود به دوره پایه آن را تجربه می‌کنند. دوره آموزشی فوق در جهت رشد و توسعه همه جانبه و کامل کودکان مصری، ضمن توجه به تفاوتهای فردی آنان در نظر گرفته شده است. هدف اصلی این دوره آموزشی آماده سازی کودکان برای پذیرش  آشنائی با فعالیت منظم تحصیلی در دوره آموزش پایه است.به عبارت دیگر می توان گفت که دوره پیش دبستانی در کشور مصر، مقدمه و لازمه ورود به مقطع آموزش پایه است.

اهداف آموزشی

از جمله مهمترین اهداف آموزش پیش دبستانی در کشور مصر می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- رشد و توسعه همه جانبه و کامل کودکان در کلیه زمینه‌های روانی، جسمی، حرکتی، عاطفی، اجتماعی و مذهبی.

- رشد و نمو صحیح اجتماعی و روانی و جسمی در قالب ارزشها، اهداف و اصول حاکم بر اجتماع

- رفع نیازها و ضرورتهای رشد در این سنین

- فراهم سازی زمینه مناسب برای ورود کودکان به مدارس رسمی در مقطع آموزش پایه

جهت رفع این نیازها و دستیابی به اهداف تعیین شده، وزارت آموزش و پرورش مصر اقدامات لازم را به منظور بهره مندی کودکان خردسال از آموزش مناسب به عمل آورده است که از جمله مهمترین این اقدامات می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- اجرای طرح مدرسه سازی : طرح مدرسه سازی در واقع در جهت فراهم سازی کلاسهای موردنیاز دوره پیش دبستانی به عنوان دوره مکمل آموزش پایه به اجراء درآمده است.

- افزایش نرخ مدارس استثنائی در جهت رفع نیازهای ویژه کودکان استثنائی

- تضمین رشد کیفی آموزش کودکان

هدف اصلی سیاست فوق،برخورداری  برنامه‌ها و مطالب آموزشی ارائه شده به کودکان از رشد و بهبود روزافزون و مستمر است. پذیرش و انتخاب معلمان و ارائه خدمات آموزشی پیش از خدمت و ضمن خدمت حاصل بهره گیری از فنون پیشرفته و بسیار عالی آموزشی منتج از سیاست فوق می باشد. مربیان زن مراکز پیش دبستانی به منظور آشنائی و آگاهی با پیشرفت‌های حاصله درحوزه‌های تخصصی خود، به خارج اعزام می‌شوند. فعالیت‌ها و جشن‌های مختلفی در جهت برانگیختن میل و اشتیاق کودکان به حضور در مراکز آموزش پیش‌دبستانی و توسعه توانائیهای آنان صورت می‌گیرد. رشد توانائیهای کودکان در زمینه خلاقیت‌های مختلف آنان در رأس اولویت‌های سیاست مذکور قرار دارد.

- فراهم سازی زمینه مراقبت از کودکان معلول( کودکان مواجه با ناتوانیهای جسمی و ذهنی)

وزارت آموزش مصر درصدد فراهم سازی زمینه‌های مناسب مراقبت از کودکان معلول به بهترین و جامع ترین شکل ممکن از طریق مشارکت فعال کودکان ناشنوا و عقب مانده ذهنی در مدارس رسمی به منظور انجام فعالیتهای مختلف ، افزایش تعداد مدارس و کلاسهای ارائه دهنده خدمات آموزش استثنائی می‌پردازند بدون قائل شدن کمترین تبعیض براساس جنسیت، می باشد

 - توجه به فعالیتهای آموزشی و رشد فرهنگی کودکان

هدف عمده و اصلی سیاست فوق، کشف و شناسائی کودکان تیزهوش و تشویق و ترغیب آنان به فراگیری و دلبستگی به محیط مدرسه و پرورش شخصیت آنان و آموزاندن منش‌های پسندیده و نگرشها و ارزشهای صحیح به آنان است.

- توجه به سلامت و بهداشت کودکان

وزارت آموزش و پرورش مصر، از طریق سیستم جامع اعطای بیمه تحصیلی و براساس برنامه ریزی‌های علمی مناسب، اسباب و شرایط مناسب مراقبت از سلامت کودکان را تأمین می‌نماید. از جمله مهمترین خدمات بهداشتی فوق می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- بررسی و معاینه همه جانبه پزشکی کودکان طی  سنین مدرسه

- واکسیناسیون تمامی کودکان برای ایجاد ایمنی در برابر بیمارهای مختلف

- انجام معاینات دوره‌ای بر روی تمامی دانش آموزان

- اشاعه و گسترش آگاهیهای بهداشتی در میان کودکان

- افزایش آگاهیهای کودکان در ارتباط با بهداشت فردی، پرهیز از عادات بد و تبعیت از عادات صحیح بهداشتی

- برقراری رابطه میان کودکان و محیط زیست

وزارت آموزش و پرورش مصر علاقه و اهتمام فراوانی در جهت تبیین اهمیت محیط زیست بر زندگی کودکان داشته و با سعی فراوان می‌کوشد تا میان کودکان و محیط زیست آنان، رابطه هدفمند و مفیدی برقرار گردد. در این خصوص تأکید غالبا بر فنون و راهبردهایی بوده که سبب تقویت و تعمیق حس احترام کودکان نسبت به محیط زیست و افزایش تمایل آنان در لذت بردن از طبیعت و فعالیت درجهت حمایت و نگهداری از آن می گردد. ازاین روی، وزارت آموزش و پرورش مصر درجهت بیان دیدگاههای مختلف کودکان نسبت به محیط زیست و طبیعت،به تدارک و برگزاری مسابقات مختلف و سازمان یافته‌ای مبادرت می نماید تا از این طریق کودکان در قالب نقاشی‌های خود به بیان احساسات خود نسبت به طبیعت و محیط زیست بپردازند.علاوه بر این، دوره‌های آموزشی مناسبی، در رابطه با آموزش مفاهیم محیط زیست برای مشاورین زن در مراکز آموزش پیش دبستانی طراحی گردیده است.

- گسترش فضاهای آموزشی و افزایش کلاسهای پیش دبستانی

- استخدام بهترین و باصلاحیت ترین افراد بعنوان مشاور وناظر ارشد و اعضاء کادر اداری در مقاطع آموزش پیش دبستانی

- تبدیل و استحاله کتب آموزشی پیش دبستانی به کارتهای آموزشی

- تأکید بر انجام بازیهای هدفمند با هدف توجیه رفتار صحیح و افزایش صبر و مقاومت و حس خیرخواهی و نوعدوستی کودکان

- فراهم سازی کتب راهنما برای مشاورین و ناظرین ارشد زن در مدارس پیش دبستانی

- برگزاری دوره‌های ویژه و تخصصی آموزشی برای آموزش در دوره‌های پیش دبستانی با بهره گیری از فن آوریهای نوین

نهادهای مرکزی

از جمله مهمترین نهادهای مرکزی آموزش پیش دبستانی میتوان به شورای ملی کودکان و مادران اشاره نمود.شورای ملی کودکان و مادران به سال 1988 با همکاری وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، بهداشت و درمان، ارتباطات و امور اجتماعی تشکیل شد. افرادی از وزارتخانه‌های مذکور، اعضای این شورا را تشکیل می‌دهند. گفتنی است که کمیته مشورتی شورای مذکور تحت سرپرستی مقام ریاست جمهوری مصر قرار دارد.این شورا با اقتدار سیاسی بالا از توان و اختیار لازم  به منظور تعیین سیاستهای کلی حوزه کودکان و مادران برخوردارمی‌باشد. شورای مذکور همچنین مسئول تدوین طرحهای جامع ملی در زمینه حمایت از کودکان و مادران مصری محسوب می‌گردد.شورای ملی کودکان و مادران درگردآوری داده‌ها و آمارها و انجام مطالعات و ارزیابی شاخص‌های حاصله از این مطالعات، از نقش کاملا" موثری برخوردار است.این شورا  ارائه دهنده  برنامه‌های فرهنگی، آموزشی و اطلاعاتی می‌باشد. تعیین و سازماندهی دوره‌های آموزشی برای آندسته از افرادی که با کودکان سروکار دارند نیز از جمله دیگر مسوولیتهای این شورامحسوب می گردد. شورای فوق همچنین، از تجارب و مطالعات مراکز و موسسات تخصصی و دانشگاهی به ویزه از تحقیقات دانشگاه Ain Chams نهایت بهره را می‌برد. شورای مذکور مشوق تمامی تحقیقات و مطالعات مربوط به کودکان به ویزه گروههای محروم همچون کودکان کارگرمی‌باشد. شورای فوق درصدد انجام و اتمام پروژه‌ای به منظور ارائه خدمات به کودکان کارگری است که در کنارکار به تحصیل نیز می‌پردازند. شورای مذکور همچنین برای اینگونه کارکنان خدمات بهداشتی و درمانی و اطلاع رسانی نیز فراهم می‌نماید. در حال حاضر شورای مذکور به دنبال تهیه دستورالعمل آموزشی جامع برای کارشناسان امور اجتماعی، روان شناسی و آموزشی در جهت تأمین اهداف توسعه و رشد جامعه کودکان می‌باشد.از جمله دیگر مسوولیتهای خطیر شورای فوق می توان به اجرای طرح توسعه همه جانبه مراقبت‌های بهداشتی کودکان روستائی اشاره نمود.فراهم سازی امکانات و تسهیلات بهداشتی برای کودکان روستائی در جهت رشد و شکوفائی همه جانبه آنان از اهمیت و ضرورت فوق العاده‌ای برخوردار است. بسیاری از شاخص‌های به دست آمده از کمبود خدمات و نبود مراقبت‌های لازم بهداشتی در میان کودکان روستائی حکایت دارد. با توجه به وجود این گونه مشکلات، شورای ملی کودکان و مادران درصدد اجراء پروژه توسعه همه جانبه روستاها و رشد جامع کودکان روستائی است.در این راستا خدمت فراوانی درحوزه‌های بهداشتی، اجتماعی و فرهنگی به کودکان روستائی ارائه نموده است.

توسعه آموزشی

ازجمله مهمترین اقدامات به عمل آمده در جهت توسعه هر چه بیشتر دوره آموزش پیش دبستانی در کشور مصر می توان به تاسیس کمیته عالی توسعه آموزش پیش دبستانی طی سال 1996، اشاره نمود.کمیته مذکور عهده دار مسئولیت ارائه مطالعات، تحقیقات و دیدگاههای مربوط به سیاستهای آموزشی مراکز آموزش پیش دبستانی می‌باشد. از جمله مهمترین عملکردهای اصلی کمیته  فوق می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تأسیس نهاد مدیریتی آموزش پیش دبستانی به طور اعم و مطالعه و بررسی پتانسیل‌ها و شرایط لازم جهت رشد و شکوفائی کودکان به طوراخص

- تعیین نوع خدمات آموزشی مطابق با نیازهای کودکان

- ارائه طرحهای آموزشی در تمامی سطوح و زمینه‌ها

- سازماندهی کنفرانسها، کارگاهها و هدایت تحقیقات مختلف در حوزه آموزش پیش دبستانی

- اتخاذ بهترین راهکار جهت گسترانیدن چتر خدمات آموزشی برای کلیه کودکان و بهره مندسازی آنان از امکانات آموزش پیش دبستانی

از جمله مهمترین اقدامات به عمل آمده در جریان طرح توسعه همه جانبه مراقبت‌های بهداشتی کودکان روستائی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- انجام مطالعات میدانی به منظور بررسی شرایط واقعی زندگی کودکان مناطق روستایی

- تعیین و تعریف شاخص‌های مربوط به کودکان و زنان مناطق روستایی

- اتخاذ راهبردی مناسب جهت اجرای بهینه طرح و ارتقاء سطح کیفی و کمی خدمات متعدد و بکارگیری از این نوع خدمات در جهت رشد و تعالی کودکان، خانواده‌ها و اجتماع.

توسعه تکنولوژیک آموزشی

از جمله مهمترین اهداف آموزشی توسعه تکنولوژیک آموزشی مراکز آموزش پیش دبستانی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تجهیز و بهره مندی مدارس از آخرین فنون آموزشی به منظور رشد و شکوفائی فکری و ذهنی کودکان در جهت رویاروئی آنان با چالش بزرک انفجار اطلاعاتی

 در این راستا، حضور یک زن متخصص در فنون آموزشی در کلیه مراکز پیش دبستانی الزامی است.

- تأسیس باشگاههای علمی مجهز به تجهیزات مناسب با سن کودکان

- تجهیز مراکز پیش دبستانی به برنامه‌های آموزش از راه دور(کانال‌های آموزشی تلویزیونی و ماهواره‌ای)

از این روی، در راستای توسعه آموزش پیش دبستانی، وزارت آموزش و پرورش مصر، به انجام اقدامات مهمی مبادرت نموده است که از آن جمله میتوان به افزایش نرخ مراکز تکنولوژیک آموزشی به سقف 1200 مرکز تا سال 99/98 اشاره نمود.

- استانداردسازی برنامه‌های مربوط به توسعه آموزش کودکان طی دوران خردسالی

- تأسیس کمیته‌ای متشکل از اساتید برجسته دانشگاهها به منظور سازماندهی و برنامه‌ریزی دوره‌های آموزشی

- دعوت از اساتید برجسته و متخصص دانشگاهها در جهت همکاری در زمینه‌های مختلف آموزش پیش دبستانی همچون تئاترکودکان، موزه کودکان، توسعه و رشد قوه تفکر و خلاقه کودکان

- تأسیس کتابخانه‌های تخصصی ویژه مراکز پیش دبستانی همراه با سالن‌های مطالعاتی مجهز به مواد آموزشی مناسب با سنین کودکان پیش دبستانی

- حضورفعال کودکان مصری در بسیاری ازمسابقات بین المللی نظیرمسابقه Chikar ژاپن

آموزش ابتدایی
برنامه های آموزشی:

دروس آموزشی مقطع آموزش ابتدایی به تفکیک پایه های تحصیلی و تعداد جلسات در هرپایه

پایه 5

پایه 4

پایه 3

پایه

پایه 1

موضوعات درسی

3

3

3

3

3

علوم مذهبی

11

11

12

12

12

زبان عربی

1

1

2

2

2

خوشنویسی عربی

6

6

6

6

6

ریاضیات

2

2

-

-

-

علوم

2

2

-

-

-

علوم اجتماعی

-

-

10

10

10

فعالیتهای عملی

3

3

-

-

-

تربیت بدنی

2

2

-

-

-

آموزش هنر

2

2

-

-

-

آموزش موسیقی

2

2

-

-

-

مهارتهای فنی

2

2

-

-

-

زبان خارجی

1

1

1

1

1

کتابخانه

38

38

34

34

34

جمع

 

دستاوردهای آموزشی

درجریان کنفرانس Gometain طی سال1990، دولت مصر در چهارچوپ بیانه مربوط به اصول و مبانی آموزش همگانی، بر فراهم سازی فرصت‌ها و امکانات لازم آموزش همگانی و توسعه کیفی آموزش در مدارس و مقاطع مختلف به منظور توانمندسازی دانش آموزان در مواجهه باآینده، تأکید فراوانی نمود. چراکه کشور مصر در زمره9 کشور پرجمعیت دنیاست که آموزش در آنها از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.در راستای آماده سازی و حمایت شهروندان مصری به منظور شکوفائی استعدادها و توانائیهایشان در مواجهه با چالشهای آتی زندگی با تأسیس سازمان توسعه ملی کودکان مصری،درصدد برآمده است تا با برگزاری و سازماندهی کنفرانسهای ملی راه توسعه آموزش در مصر را هموار سازد. با همکاری وزارت آموزش مصر، کنفرانس ملی در راستای توسعه آموزش ابتدائی بعنوان سرآغاز مجموعه‌ای از کنفرانسها و تلاشهای مربوط به  اعمال اصلاحات آموزشی در مصر، برگزار شد.کنفرانس ملی توسعه کیفی برنامه‌های آموزش ابتدائی نیز در فوریه 1993 برگزار گردید. این کنفرانس خود حکایت از حصول موفقیت‌های چشمگیر در حوزه توسعه کیفی مقطع آموزش ابتدایی دارد. توسعه کمی و گسترش فضاهای آموزشی و تلاشهای فراوان در جهت اعمال اصلاحات آموزشی از جمله دیگر دستاوردهای قابل توجهی است که در این کنفرانس به آن اشاره شد.بعدها طی سال 1994 کنفرانس ملی توسعه آموزش ابتدایی و کنفرانس ملی آموزش و تجهیز معلمان (در سال 1996) برگزار گردید.به طور کلی می توان از مهمترین دستاوردهای آموزش ابتدایی به شرح ذیل نام برد:

-کسب مهارت‌های سه گانه خواندن، نوشتن و ریاضیات توسط دانش آموزان تا پایان سه سال اول ابتدائی است. در پایان مرحله دوم نیز انتظار می‌رود که دانش آموز قادر به بهره گیری از این قبیل مهارت‌ها و بکارگیری آن‌ به صورت آزادانه در فعالیت‌های روزمره زندگی باشند.

- رفع ضرورتهای رشد و توسعه کودکان و فراهم سازی زمینه‌های مناسب جهت بالندگی و شکوفائی همه جانبه آنان

گفتنی است که هدف فوق با ارائه فعالیت‌های آموزشی مشتمل بر مهارت‌های جسمی، روحی، موسیقی و تئاتر و نیز فعالیت‌های آزاد و مهارت‌های عملی جامه عمل به خود پوشیده است. از این روی ، حداقل 30% از فعالیت‌ها و برنامه‌های آموزشی مقطع آموزش ابتدایی به چنین فعالیت‌ها و مهارت‌هایی اختصاص یافته است.

 -تخصیص سهم قابل ملاحظه‌ای از فعالیت‌های آموزشی به فراگیری نگارش به خط عربی

اصلاحات آموزشی

ازجمله مهمترین اصلاحات به عمل آمده در ساختار آموزش ابتدایی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:
1- سازماندهی مدارس

در راستای توسعه و ترقی فضاهای آموزشی مدارس ابتدایی، توجهات قابل ملاحظه‌ای به پایه‌های آموزشی و کلاس‌های درسی مبذول گردیده و تلاش‌های فراوانی صورت گرفته تا کلاس‌های درسی به اتاق‌های کاملاً مجهز و مناسب و برخوردار از انواع تجهیزات و ابزار کمک آموزشی متناسب با موضوعات درسی مختلف و فعالیت‌های آموزشی گوناگون مبدل گردد. کلاس‌های درس همچنین به ابزار گوناگون تکنولوژیک آموزشی مجهز گردیده‌اند. سالن‌هایی نیز تدارک دیده شده است که به انواع تجهیزات آموزشی مجهز می‌باشند. مطابق برنامه های طراحی شده، دانش آموزان بر اساس برنامه‌های زمان بندی در این سالن‌ها حضور می یابند.به عبارت دیگر آنان مجبور به حضور ممتد در کلاسهای درسی نمی باشند،بلکه در عوض آزادانه در سالن‌ها حضور یافته و خود را  با فعالیت‌های مختلف و در عین حال نشاط آور مشغول می نمایند. درحال حاضر توجهات خاصی نسبت به توسعه تجهیزات مدارس به ویزه از لحاظ ابزار کمک آموزشی و دیگر لوازمات مبذول می‌گردد.

2- طراحی دروندادهای نوین برنامه‌های آموزشی

مطابق دروندادهای نوین برنامه های آموزشی، آموزش زبان انگلیسی در پایه چهارم ابتدائی از سال 1994 گنجانیده شده است. آموزش زبان فرانسه نیز یک سال بعد (طی سال 1995) در زمره برنامه‌های آموزشی پایه چهارم ابتدائی تعیین شد. آموزش این دو زبان خارجی در این پایه درواقع مقدمه‌ای برای فراگیری کامل آن در آینده تلقی می‌گردد. در این راستا، جهت فراگیری زبان فرانسه ، مدرسه تخصصی برخوردار از آزمایشگاه‌های زبان تأسیس گردید. از آنجاییکه ارتقاء سطح علمی و توانائی‌های عملی دانش آموزان و شکوفائی استعداد‌های آنان، از جمله دغدغه‌های حائز اهمیت نظام آموزشی مصر به ویزه در مقطع آموزش ابتدایی است، از این روی دولت مصر درصدد است تا با گنجانیدن دروس عملی همچون نحوه نگهداری و تعمیر وسایل و تجهیزات در پایه‌های چهارم و پنچم ابتدایی به این دغدغه پایان داده و به اهداف‌مورد نظر دست یابد. با این توصیف دانش آموزان می‌توانند به صورت عملی به تجارب عملی زندگی و نیز شکوفائی استعدادهای خود دست یابند.از جمله دیگر دروندادهای نوین آموزشی می توان به تأکید فراوان برآمیخته سازی برنامه‌های آموزشی با مفاهیم آموزشی جمعیت شناختی و محیط شناختی اشاره نمود. گفتنی است که در قالب این برنامه‌ها تلاش می گردد تا دانش آموزان هرچه بیشتر با مسائل و معضلات منشعب از افزایش جمعیت و تغییر و تخریب محیط زیست آشنائی یابند.در این راستا، توجه عمده ای بر اهمیت ارتقاء سطح توانائی‌های شناختی کودکان، و دستیابی آنان به منابع اطلاعاتی به ویزه از طریق کتابخانه در جهت توسعه و تقویت مهارت‌های خودآموزی آنان معطوف گردیده است. نسبت به فراگیری جنبه نوشتاری زبان عربی بعنوان موضوع مستقل و مرتبط با کلاس‌های درسی و پایه‌های تحصیلی توجهات خاصی مبذول گردیده است که از آن می‌توان بعنوان یکی دیگر ازدروندادهای مدرن آموزشی یاد نمود.علاوه براین، نسبت به استمرارروند توسعه کیفی برنامه‌های آموزشی مراکزآموزش ابتدائی نیز توجهات ویژه‌ایی مبذول گردیده است.
اقدامات آموزشی

ازجمله مهمترین اقدامات آموزشی مراکز آموزش ابتدایی کشور مصر می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تحقق برقراری ارتباط میان مدارس ابتدائی و محیط پیرامون بواسطه انجام فعالیت‌ها و برنامه‌های آموزشی مناسب به نحوی که مدارس همچنان عهده دار رسالت توسعه و ترقی محیط اجتماعی پیرامون خود باشند.

- آموزش و تشویق کودکان به انجام عملی فعالیت‌ها و مهارت‌های سخنوری، نمایش و تئاتر، و فعالیت‌های هنری، علمی و ورزشی.

- تدارک برنامه‌های ویژه برای دانش آموزان تیزهوش جهت ترقی و شکوفائی استعدادها و توانائی‌های آنان و اعطاء پاداش و مدارک افتخاری به آنان

- تشویق بخش خصوصی و حوزه صنایع به مشارکت در سرمایه‌گذاری آموزشی

- تشویق به تأسیس تعاونی‌ها به منظور تأسیس مدارس آموزش پایه مطابق با خصوصیات شکلی و محتوایی مؤسسات ملی
ارزشیابی تحصیلی

ارزشیابی دانش آموزان مقطع آموزش ابتدائی در کشور مصر، بر مبنا و معیار جامع و پیشرفته‌ای صورت می پذیرد. به نحویکه ارزشیابی صرفاً به امتحانات کتبی محدود و منحصر نگردیده، بلکه از چنان وسعت و پیشرفتی برخوردار است که بر آزمون‌های عملی و برآورد عملکرد کلاسی دانش آموزان مشتمل می گردد. علاوه بر این، تلاشهای عمده ای در جهت کاهش حجم تکالیف خانگی و عدم تخریب بعد روانی دانش‌آموزان صورت گرفته است.

آموزش پایه

ساختار آموزشی

آموزش پایه عبارتست از آموزش اجباری و رایگان که براساس قانون اساسی مصر برای کلیه کودکان رده های سنی6 تا 15 سال در نظر گرفته شده است. طول این دوره 9 سال بوده و خود بر2 مرحله مشتمل    می گردد:

 - مرحله اول (آموزش ابتدائی 6 ساله(

 - مرحله دوم (آموزش مقدماتی متوسطه 3 ساله)

سند ((مصر و قرن بیست و یکم)) که در تاریخ 1997/3/15 از سوی هیأت دولت منتشر گردید، بر اهمیت آموزش سطوح مختلف جامعه و شهروندان مصری تأکید فراوانی دارد. این سند همچنین مبین تعهد قاطع دولت در توسعه جامع فرایند آموزش، آنچانکه بتوان در پرتو چنین سیستم آموزشی‌ کیفیت آموزشی و دسترسی همگانی به تجارب آموزشی مفید و ضروری جهت رفع نیازهای فعلی و آتی آنان را تضمین نمود، از طریق سیستم آموزش نوین می‌باشد. به عبارت دیگر سند مذکور بیانگر مفهوم جدیدی از آموزش بعنوان ((امنیت ملی))است( همان مفهومی که در سند معروف به ((مبارک و آموزش، نگاهی به آینده)) منتشره به سال1992 مورد تأکید فراوان قرار گرفته بود)

در سند فوق الذکر، از آموزش تحت عنوان طرح ملی مصر تا پایان دهه 90 یاد می گردد.

این سخن بدان معناست که در تمامی سطوح آموزشی به ویزه آموزش پایه همگانی، انجام تلاشهای مستمر در جهت اعمال اصلاحات وسیع آموزشی الزامی است.علاوه بر این، براساس مصوبه‌ شماره 139 درسال1981، گذراندن آموزش پایه برای کلیه کودکان رده های سنی14 تا 6 سال اجباری است. آموزش پایه اکنون شامل دو مرحله می‌گردد: مرحله نخست همان آموزش ابتدائی است که مدت زمان 6 سال به طول می‌انجامد. گفتنی است که مدت زمان مقطع آموزش ابتدایی طی سال 2000 از 5سال به 6 سال افزایش یافته است. مرحله دوم مرحله آموزش مقدماتی متوسطه است که مدت زمان3 سال به طول می‌انجامد.

اهداف آموزشی

از جمله مهمترین اهداف آموزش پایه در مصر که مورد تأیید قوانین مختلف و کنفرانس ملی آموزش نیز   می باشد، می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- رشد و شکوفائی و تجهیز شهروندان مصری در جهت تطبیق آنان با نیازها و ضرورتهای جامعه نوین در حال تغییر و همگامی  با چالشهای گوناگون خود

- هدایت شهروندان مصری در جهت دستیابی به ادراک عمیق نسبت به هویت مذهبی، ملی و فرهنگی خود

- تشکیل جامعه‌ای متشکل از شهروندانی با مهارتهای علمی بنیادین و مسلط بر مهارتهای خواندن، نوشتن، ریاضیات و زبانهای خارجی

- تربیت و آموزش شهروندان آگاه به سلامت و بهداشت، تغذیه، محیط زیست و توسعه اطلاعاتی

- کمک به شهروندان در راستای فراگیری مهارتهای ضروری منجمله مهارتهای تجزیه و تحلیل، تفکر نقادانه، مهارتهای علمی و مهارت حل مسائل به گونه‌ای که بتوانند در برابر نیازهای روزافزون واکنشی سازنده از خود بروز داده و خود را با پیشرفتهای علمی و تکنولوژیک همراه و همگام نمایند.

- ایجاد حس تعلق به کشور و احساس کرامت و افتخار

-شناخت وتقویت پایه‌های دینی و ارزشهای مذهبی،معنوی و اجتماعی و احترام به مذاهب و عقاید دیگران

-دستیابی به مهارتهای پایه  خواندن، نوشتن و محاسبه درجهت برقراری ارتباط مناسب باسایر شهروندان

- بهره گیری از شیوه‌ای علمی در تفکر و توانائی تصمیم گیری براساس تجزیه و تحلیل اطلاعات مربوطه

- مواجهه با چالش‌های قرن بیست و یکم.

- فراگیری و حفظ مبانی بهداشت روان وتن

- دستیبابی به توانائیهای لازم جهت مشارکت در فعالیتهای گروهی و توانائی تشخیص و تمییز میان حقوق و وظائف

- قدرشناسی از میراث ملی به صورت هدفمند، پی بردن به ارزش واقعی آن و ادراک موقعیت اجتماع خود در سطح بین الملل

- تشویق افراد به انجام فعالیتهای آزاد سازمان یافته در جهت افزایش توانائی فهم و درک افراد نسبت به هنر، موسیقی و درام و ترغیب آنان به بیان آزادانه فکر و اندیشه و تقویت اراده مستقل و ترجیح فهم و درک و مباحثه برحفظ بیهوده و طوطی وار

- تقویت روابط افراد با محیط زیست و توسعه و تقویت مهارتها و توانائیهای آنان در مواجهه با مسائل و مشکلات زندگی روزمره

- فراهم سازی بستر مناسب جهت مراقبت از افراد معلول و آشنایی آنان با فرهنگ ملی

- فراهم سازی زمینه مناسب جهت شکوفائی افراد برخوردار از استعدادهای خاص و تیزهوش

اصلاحات آموزشی

به منظور ارائه خلاصه‌ای از اصلاحات به عمل آمده در حوزه آموزش پایه مصر، بررسی و مرور نتایج تحقیقات ارائه شده توسط سازمان یونسکو و UNDP به وزارت آموزش و پرورش الزامی است.این گزارش با عنوان (بررسی و ارزیابی اصلاحات اعمال شده در آموزش پایه مصر)در دسامبر 1996 تهیه و ارائه گردید.مطابق گزارش فوق، به لحاظ همنوائی با استانداردهای جهانی، مراحل اولیه اصلاحات در ساختارآموزش پایه کشور مصر (طی سالهای1996- 1991) با موفقیت‌های قابل توجهی روبرو بوده است.به نحویکه  اقدامات به عمل آمده باعث دمیدن روح پویائی در پیکره فرایند اصلاحات پایدار و مستمرکشور شده است. تعهدات مسئولان، مسئولیت همگانی و مشارکت گسترده دست اندرکاران و عوامل موثر و دخیل نسبت به فرایند اصلاحات در حوزه آموزش پایه از نمود کاملا ملموسی برخوردار است. ایجاد فضایی کارآمد و هدایتگر درحوزه اصلاحات آموزشی همراه با رایزنبهای گسترده درخلال کنفرانسها، سمینارها و کارگاههای متعدد به بارآمدن دستاوردهای کاملا نوین، حیاتی و تعیین کننده در حوزه اصلاحات آموزشی منجر گردیده است. در همین رابطه باید گفت در جهت حمایت و تقویت فرایند اصلاحات مراکز‌ و موسسات اجرائی متعددی در سطح مالی و منطقه‌ای پایه گذاری شدند. تمامی منابع منطقه ای و فرامنطقه‌ایی در جهت حصول اطمینان از رشد کمی و توسعه کیفی آموزش پایه در مصر متحد و بسیج شده اند.ازجمله مهمترین اصلاحات آموزشی اعمال گردیده طی دهه اخیر می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- افزایش هزینه‌های عمومی آموزش پایه طی سالهای 91/1990 تا 96/1995 ( در سطوح ابتدائی، مقدماتی تاپایه هشتم) معادل47/0(6 /7% در سال(

- افزایش سرمایه گذاری در حوزه فضاهای آموزشی به میزان 35% (3/7% افزایش درسال(

- افزایش بودجه‌های دولتی اختصاص یافته از 12% به 19%

- افزایش عمومی نرخ ثبت نام در آموزش پایه معادل 12% طی سالهای1996– 1991

- افزایش نسبتا چشمگیر نرخ ثبت نام دختران / پسران مناطق روستائی / شهری که خود حکایت از پیشرفت مطلوب جذب کودکان و دختران روستائی در مدارس کشور دارد.گفتنی است که بخش اعظم این افزایش، به واسطه برنامه ریزی پویا در قالب ساخت مدارس جدید و ترمیم و توسعه مدارس قدیمی بوده است.

- تشکیل کلاسهای مجزا و تفکیک پایه‌ها در راستای ارتقاء سطح آموزش در مناطق روستائی‌ که دارای وسعت اندک بوده و از تعداد محدود دانش آموزان واجب التعلیم برخوردار می باشند.گفتنی است که این برنامه از سوی سازمان UNICEF با ارائه شیوه‌های مبتکرانه موردحمایت وسیع قرار گرفته است.

- افزایش شمار معلمین با کفایت و لایق و تعطیل مراکز تربیت معلمین سطوح آموزش ابتدائی و متوسطه و گمارش این مسوولیت به عهده دانشگاههای کشور

- تدوین برنامه‌های آموزش ملی ضمن خدمت معلمان و افزایش چشمگیر حقوق و مزایای معلمین

- مرور و  بازبینی کامل مواد درسی و تهیه متون آموزشی جدید برای دانش آموزان و معلمین

- پیاده سازی تکنولوژی آموزش ملی در ارائه  برنامه های آموزشی، احداث آزمایشگاه های تکنولوژی در مدارس، افزایش کاربرد مواد آموزشی چند رسانه‌ای، طراحی سیستم آموزش از راه دور و ارائه تسهیلات لازم جهت برگزاری کنفرانس از راه دور در مراکز تربیت معلم

- احداث مرکز گزینش ملی به منظور تهیه آزمونهای تحصیلی در سطح ملی با هدف بکارگیری دستورالعملهای نوین و ارزشیابی و تعیین سطح ارتقاء تحصیلی دانش آموزان

-تشکیل کمیته همکاری بلندپایه متشکل از مراکز مختلف و واحدهای تابعه وزارت آموزش در جهت مشارکت در فرایند اصلاحات و نهادینه سازی این اصلاحات در ساختار آموزش و پرورش کشور

مقطع آموزش مقدماتی متوسطه
سیاستهای آموزشی

آموزش مقدماتی متوسطه مبین مقطع میانی مراحل آموزشی است. این مقطع از تحصیل باعث پیوند خوردن بخش‌های گوناگون آموزشی می‌گردد.مدارس مقدماتی متوسطه از یک خصیصه بارز و برجسته و یک کارکرد ویژه برخوردار اند و آن اینکه در این مقطع دانش آموزان به توانائی‌های لازم در جهت بازشناسی استعدادها و کشف توانمندی‌های وجودی خویش دست یافته و به هدایت و جهت دهی این قبیل تواناییها در راستای نوع مناسبی از آموزش در مقطع آموزش می پردازند.طی این مرحله از آموزش، فرهنگ ملی درنهاد و وجود دانش آموزان رسوخ کرده و نهادینه می گردد.درحقیقت این مقطع آموزشی حد وسط مقاطع ابتدائی و متوسطه است که  طی آن‌ مبنای اولیه آموزش شکل گرفته و دانش آموزان از قدرت تشخیص استعدادها و علاقمندیهای خودجهت ادامه تحصیل درمراکز تکمیلی متوسطه و دانشگاه برخوردارمی گردند. ازاین روی، آموزش مقدماتی متوسطه در پایه‌گذاری و شکل دهی شخصیت دانش آموزان نقش بسیار مهمی را ایفا می‌نماید، چراکه دراین مقطع علاقه و حساسیت آنان نسبت به فعالیتهای جمعی و مسائل ملی دو چندان می گردد.درمدارس مقدماتی متوسطه همچنین مراحل اولیه شکل گیری خود آگاهی و عواطف دانش آموزان تثبیت و ترسیم شده و در واقع نقطه آغاز تحول از دوره کودکی به جوانی به وقوع می پیوندد.علاوه بر این،آموزش مقدماتی متوسطه سبب ایجاد تحولات روانشناختی و شکل‌گیری نگرش‌ شهروندان مصری     می گردد. در این مرحله از تحصیل، دانش آموز به قدرت تشخیص توانایی‌های خود جهت ادامه تحصیل در حوزه‌های فنی یا غیر فنی دست می یابند.دراین راستا،کنفرانس ملی توسعه آموزش مقدماتی متوسطه درنوامبر سال 1994برگزار شد. ریاست این کنفرانس بر عهده رئیس سازمان رشد و توسعه کودکان بوده است. کنفرانس فوق درواقع ادامه کنفرانس قبلی درخصوص آموزش ابتدائی به شمار می‌رفت.شرکت کنندگان دراین کنفرانس از اقشارمختلف و اعضای مجلس ملی و شورای آموزشی و نیزنمایندگانی از هیأت‌های مشاوره وسازمان‌‌ها و سفارت‌خانه‌های بین‌المللی و خارجی بوده‌اند.دراین کنفرانس رؤسای مراکز آموزشی، اساتید حوزه تعلیم و تربیت، اعضای هیأت علمی الازهر و اتحادیه‌های معلمین، معلمین و والدین و همچنین اعضای مراکز پژوهشی و تحقیقاتی حضور داشتند.

اهداف آموزشی

در پرتو سیاست‌ها و اصول آموزشی جدید، آموزش مقدماتی متوسطه بهتر از همیشه تأمین اهداف ذیل را سرلوحه برنامه‌های خود قرار داده است:

- ریشه کن سازی فاکتورهای بی‌سوادی و توانمند سازی فراگیران در کسب مهارت‌های ارتباطی

- تأکید بر عناصر ارزش‌های بدست آمده توسط فراگیران بر اساس معیارهای عقلی

- کمک به فراگیران درجهت درک اهمیت مشارکت اجتماعی و تشویق به مشارکت درامور آموزشی

- تجهیز و آشناسازی فراگیران با اصول، ارزش‌ها و مهارت‌هایی که به توانایی آنان در کار و سازگاری و تعامل با جامعه تکنولوژیک منتهی گردد

- همکاری با فراگیران در جهت تقویت و توسعه مهارت‌های خود آموزی

- تجهیز فراگیران به مبانی بنیادین علم و دانش

- ترمیم و تحقیق اهداف تعیین شده برای آموزش مقدماتی متوسطه همچون رشد و پرورش توانایی‌های جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی فراگیران

- رشد و توسعه منش‌ها و عملکردهای دمکراتیک و طرح‌ریزی شالوده‌های لازم به منظور مشارکت افراد در امور سیاسی و فعالیت‌های جمعی از طریق انجام فعالیت‌های متعدد مدرسه‌ای به گونه‌ای که باعث تعامل مثبت فراگیران با مؤسسات و افراد جامعه و آشنایی آنان با وظائف و حقوق شهروندی گردد.

- تقویت مبانی هویت ملی و تعالی جنبه‌های شخصیتی افراد با اتکا بر عظمت ملی

گفتنی‌است که طی سالهای اخیر، درراستای تحقق اهداف بنیادین فوق، توجهات خاصی نسبت به تحول و تغییرساختار مدارس مقدماتی متوسطه مبذول گردیده است تا بتوان درسایه این تحولات ازوجود مدارسی یکپارچه و منسجم و تحقق اصل برابری فرصت‌های آموزشی و فراهم سازی شالوده‌های بنیادین فرهنگ عمومی برای کلیه شهروندان مصری بهره‌مند و برخوردار گردید.

اصول آموزشی

آموزش مقدماتی متوسطه بر پایه یکسری اصول بنیادین و حائز اهمیت بنا نهاده شده است که به یک معنا می‌توان آن‌ها را مکمل آموزشی ابتدایی دانست. از جمله مهمترین این اصول می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تأکید بر ارزش‌های مذهبی همراه با درک و فهم صحیح این ارزشها

- توسعه و ترقی مهارت‌های ارتباطی مؤثر که منجر به رشد و تعالی افراد در فراید فراگیری زبان عربی به عنوان ابزار و مبنای تحکیم و تثبیت هویت ملی می‌گردد. به همین سان به فراگیری زبان‌های خارجی به عنوان ابزار ارتباط با تمدن و تکنولوژی جهانی تأکید و توجهی خاص مبذول می‌گردد.

- اولویت دهی به رشته‌های جدید آموزشی و مطالعه دقیق و همه جانبه این قبیل رشته ها

- توسعه و ترقی تفکر هدف‌مند و خلاق

- تربیت و پرورش نگرش‌‌های خلاق به منظور شکوفائی افراد در فعالیت‌های مختلف

- توسعه و ترقی نگرش‌ها و تمایلات شخصی

- تأکید بر ارزش‌های دینی و اجتماعی

- بذل توجه به آموزش زبان عربی درجهت تقویت زبان عربی کلاسیک به عنوان ابزاربیان ملی

- بذل توجه به آموزش و فراگیری زبان‌های خارجی و سعی درارتقاء سطوح یادگیری زبان‌های خارجی

دستاوردهای آموزشی

از جمله مهمترین دستاوردهای مقطع آموزش مقدماتی متوسطه که در پرتو پیشنهادات کنفرانس ملی توسعه آموزش مقدماتی متوسطه، حاصل گردید، می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- کاستن از حجم مطالب و  تعداد کتاب‌های درسی و تاکید بر غنای محتوای کتابها

- التفات و عنایت به سطوح عالیه شناختی همچون ادراک، بکارگیری و تجزیه و تحلیل

- توسعه و ترقی طرح‌های مطالعاتی به منظور همنوایی با سیستم آموزش تمام وقت

توسعه آموزشی

در ادامه اعمال تلاش‌هایی در جهت توسعه آموزشی، کمیته‌های برجسته‌ای جهت بررسی پیشنهادات ارائه شده در کنفرانس‌های ملی در خصوص توسعه آموزشی تشکیل شد. کمیته‌های مذکور بر اجراء این پیشنهادات و نحوه توسعه برنامه‌های آموزشی تأکید خاصی داشتند. در پرتو ملاقات‌های مختلف و پیشنهادات گوناگون لازم شد تا برنامه‌های آموزشی توسعه یافته یک بار دیگر مورد ملاحظه و تجزیه و تحلیل دقیق قرار گیرد تا جوابگوی تحولات و توقعات تازه شکل یافته باشد. کمیته‌های فوق با بررسی دقیق برنامه‌های آموزشی مقاطع ابتدائی و مقدماتی متوسطه نکات مهم ذیل را مورد تأکید قرار دادند:

- ضرورت و اهمیت همنوائی برنامه‌های آموزشی مقاطع ابتدائی و مقدماتی متوسطه با سطوح بین‌المللی

- روزآمد سازی اطلاعات و داده‌ها به منظور هماهنگی با تحولات و پیشرفت‌های بین‌المللی

- کاهش حجم برنامه‌های درسی و برقراری تناسب میان این برنامه ها با سن دانش آموزان و حفظ سطح و استاندارد علمی در کلیه مقاطع تحصیلی

- سهیم سازی دانش آموزان در مسائل و مفاهیمی چون مشارکت اجتماعی و فعالیت‌های گروهی

- درج مفاهیم و مسائل نوین در کتاب‌ها و تحول محتوایی آن‌ها

- درج مفاهیم و مسائلی چون حمایت و حفاظت از محیط زیست، بهداشت، جمعیت، توریسم، حقوق انسانی و توسعه، تساهل، آموزش برای صلح، احترام به کار و کیفیت تولید

- برقراری رابطه میان برنامه‌های آموزشی و تکنولوژی مدرن

- توجه به شکل و محتوای کتاب‌های درسی

پیشنهادات

ازجمله مهمترین پیشنهاداتی که از سوی کمیته های فوق مطرح گردید، میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تأکید بر اهمیت کتاب‌های درسی و توجه به یادداشت‌های کلاس‌های درس

- آماده سازی دانش آموزان جهت پرداختن به جستجوی اطلاعات و اتکاء برخودآموزی

- آماده سازی معلمین برای تدریس در کلیه مقاطع تحصیلی

مقطع تکمیلی متوسطه

ساختار آموزشی

ساختار مقطع آموزش متوسطه

تعداد معلمین زن

تعداد کل معلمین

تعداددختران ثبت نامی

تعداد کل ثبت نامی

سال تحصیلی

-

286797

2381289

5507257

1990

113894

283170

2355772

5284174

1991

118399

296668

2468324

5515092

1992

123371

309131

2726594

6133308

1993

133914

333706

2797984

6147263

1994

148034

369107

2793210

6142651

1995

163644

424586

3048288

6726738

1996

 

 

 

برنامه های آموزشی

دروس آموزشی مقطع تکمیلی متوسطه به تفکیک پایه های تحصیلی و تعداد جلسات در هرپایه

مدارس تجربی

دوره مقدماتی حرفه ای

زبان تجربی و زبان خصوصی

مدارس دولتی و خصوصی

 

 

 

سوم

دوم

اول

سوم

دوم

اول

سوم

دوم

اول

سوم

دوم

اول

موضوعات درسی

 

2

2

2

2

2

2

3

3

3

3

3

3

 علوم مذهبی

 

6

6

6

3

3

3

6

6

6

6

6

6

زبان عربی

 

5

5

5

2

2

2

8

8

8

5

5

5

زبان خارجی اول

 

-

-

-

-

-

-

-

3

3

-

-

-

زبان خارجی دوم

 

5

5

5

3

3

3

5

5

5

5

5

5

ریاضیات

 

3

3

3

2

2

2

3

3

3

3

3

3

علوم اجتماعی

 

4

4

4

2

2

2

4

4

4

4

4

4

علوم و بهداشت

 

2

2

2

2

2

2

3

3

3

3

3

3

آموزش هنر

 

10

10

10

2

2

2

3

3

3

3

3

3

تربیت بدنی

 

1

1

1

3

2

2

2

1

1

1

1

1

آموزش موسیقی

 

4

4

4

-

20

20

20

4

4

4

4

4

رشته های فنی  و حرفه ای

 

42

42

42

40

40

40

40

40

40

34

34

34

جمع

 

                           
                                       
 

  برنامه های درسی پایه های دوم و سوم دوره متوسطه عمومی طی سالهای95-1994

نظامی

مدارس ورزش

دوره مقدماتی تجربی

زبان تجربی

عمومی

موضوعات درسی

2

2

2

2

2

علوم مذهبی

6

6

6

6

6

زبان عربی

6

6

6

10

6

زبان  خارجی اول

3

3

3

3

3

زبان خاجی دوم

4

4

4

4

4

ریاضیات

2

2

2

2

2

شیمی

2

2

2

2

2

فیزیک

2

2

2

2

2

زیست شناسی

2

2

2

2

2

تاریخ

2

2

2

2

2

علوم اجتماعی  و جغرافیا

1

1

1

1

1

علوم مدنی

2

2

-

2

2

آموزش علوم  هنری و موسیقی

2

2

-

2

2

  دروس فنی(صنایع،کشاورزی، تجارت، اقتصاد خانواده ، کامپیوتر)

-

-

4

-

-

موضوعات خاص(آموزش هنر، آموزش موسیقی،اقتصاد خانواده)

2

2

2

2

2

تربیت بدنی

-

8

-

-

-

گروه ورزش

1

-

-

-

-

آموزش نظامی

39

46

38

42

38

جمع

 
 

آموزش پیش دانشگاهی

اهداف آموزشی

وزارت آموزش و پرورش مصر با اتخاذ سیاستی جدید درصدد توسعه همه جانبه آموزش در مقاطع ابتدائی، مقدماتی و متوسطه می‌باشد تا بتواند در پرتو آن زمینه لازم جهت دستیابی به آینده‌ای بهتر و تحقق اهداف بنیادین کنفرانس ملی را فراهم نماید. این اهداف که مورد تأیید و پذیرش شورایعالی آموزش پیش دانشگاهی است ، به شرح ذیل می‌باشد:

- توسعه و بهبود مستمر برنامه‌های آموزشی و شیوه‌های آموزش در مقاطع ابتدائی به منظور برآورده سازی نیازها و ضرورتهای نوین آموزشی و همگامی با پیشرفتهای علمی و تکنولوژیک

- محدودسازی تعداد کتب آموزشی مقطع ابتدایی و به حداقل رساندن حجم و مقدار اطلاعات و مطالب آموزشی این کتب

-  تاکید عمیق بر فراگیری زبان مادری و خارجی، ریاضیات و آموزش مذهبی

در جهت فراهم کردن زمینه دستیابی به آموزش همگانی که اجباری است دولت تلاش گسترده‌ای انجام داده است .

مدارس پیش دانشگاهی

از جمله انواع مدارس پیش دانشگاهی میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

- مدارس تک کلاسه

مدارس تک کلاسه جزء مدارس دولتی و سیستم آموزش عمومی مصر محسوب می گردد که در مناطق محروم از مدرسه تأسیس می‌گردد. این نوع مدارس برای دختران سنین 14 – 8 سال که هیچ گونه دسترسی به مدرسه ندارند در نظر گرفته می‌شود. این گونه مدارس شامل ساختمانی می‌گردند که در آن یک کلاس درس وجود داشته و در آن تمامی دختران با سطوح مختلف آموزشی با سنین مختلف به تحصیل می‌پردازند. این نوع مدارس از جمله مدارس چند پایه‌ای   می‌باشند. در این مدارس برنامه های آموزشی مقطع ابتدائی همراه با دانستینهای حرفه‌ای به دانش آموزان تعلیم می گردد.

- مدارس عمومی

هدف از تأسیس این نوع مدارس تحقق آموزش همگانی با تأکید بر آموزش دختران بر اساس اصولی استوار و مشابه با برنامه‌های آموزشی مقطع ابتدائی و منطبق با اصول و مقررات حاکم بر وزارت آموزش و پرورش می‌باشد.برنامه‌های درس این نوع مدارس با نیازهای محلی هر منطقه در جهت پذیرش دختران سنین 6 تا 12 سال همخوانی دارد. اولویت پذیرش تحصیلی این قبیل مدارس در وهله نخست با کودکان رده سنی بالا و بالاخص با دختران است. به طور کلی می توان گفت که این نوع مدارس، مناطق روستایی، دور افتاده و محروم از خدمات آموزشی را تحت پوشش قرار می‌دهند.

- مدارس سیار

مدارس سیار به مفهوم مدارسی است که به منطقه یا گروه خاصی مختص نبوده، و در کلیه مناطق نیازمند به تجهیزات و تسهیلات ویژه‌ آموزشی همچون آزمایشگاهها، کارگاهها و امکانات آموزشی قابل تاسیس است.

- مدارس مرجع

این نوع مدارس، از جمله مهمترین عناصر پروژه توسعه تکنولوژیک آموزشی به شمار می آیند. هدف اصلی این مدارس، تبدیل و استحاله مدارس معمولی به مدارس مرجع می‌باشد. این نوع مدارس انواع مختلفی از امکانات تکنولوزیک آموزشی نظیر CD/Rom و کتابها و نوارهای ویدئویی را در اختیار دارند.

آموزش عالی

تاریخچه آموزش عالی در کشور مصر به آغاز تاسیس دانشگاه قاهره طی سالهای اولیه قرن20 باز می گردد. در این اثنا،تعدادی از رهبران محلی، پیشتازان فکری و اندیشمندان اجتماعی مصر به تاسیس دانشگاهی بزرگ و نوین درخور نام و قدمت شهر قاهره و کشور مصر مبادرت نمودند.

متفکرینی نظیر محمد عبدو، مصطفی کامل، محمد فرید، کاظم امین و سعد زقلول از جمله افرادی بودند که رایزنی ها و تلاشهای عمده ای درجهت به تحقق پیوستن این خواسته آینده نگرانه انجام دادند.

کلیه این افراد درپی ایجاد مرکز علمی بین المللی درجهت جلوگیری از مهاجرت دانشجویان و مستعدین علمی کشور به خارج بودند.گفتنی است که در طول مدت زمان راه اندازی این پروزه، همکاری با نیروهای انگلیسی به سرکردگی لرد کرومر از اهمیت قابل توجهی در اجرای هر چه بهتر پروزه برخوردار بود.

در حال حاضر نیز، دامنه همکاریهای دانشگاه قاهره با دانشگاه های معتبر انگلیسی بسیار وسیع است.

نهایتا در تاریخ21 دسامبر سال1908 میلادی، آرزوی شخصیتهای فوق به تحقق پیوست.در آن اثنا، جشن باشکوهی با حضور بزرگان کشور برگزار گردید.

ساختمانهای اصلی دانشگاه در محله ناستور که دانشگاه آمریکایی قاهره در آنجا واقع است، بنا گردید، اما پس از مدتی و طی جنگ جهانی اول با مشکلات پیش آمده به محل جدید خود در خیابان ال فلکی انتقال یافت.

طی سالهای اول فعالیت دانشگاه قاهره، تعداد زیادی از دانشجویان دانشگاه به منظور اخذ مدرک پی.اچ. دی به اروپا اعزام گردیدند تا پس از بازگشت به تدریس دروس مختلف در دانشگاه مبادرت نمایند.

دانشکده ادبیات و علوم انسانی نخستین دانشکده دانشگاه قاهره است که پس از احداث آن دانشکده های متعدد دیگری تاسیس یافت.ساختمان جدید دانشگاه در میدان ال غزه واقع گردیده و کمپ دانشگاه بخش وسیعی از دو سوی رودخانه عظیم نیل را اشغال نموده است.در حال حاضر،دانشگاه قاهره از بیش از100 مرکزتحقیقاتی و 23دانشکده و انستیتو برخوردار می باشد.بالغ بر155هزار دانشجو،3158عضو هیئت علمی،2361 دستیار و مسوول آزمایشگاه و12233 کادر تمام وقت به فعالیت در دانشگاه مبادرت دارند که از این لحاظ، دانشگاه قاهره به عنوان یکی از بزرگترین دانشگاه های قاره آفریقا و حتی جهان مطرح می باشد.دانشگاه قاهره از 1کمپ مرکزی و 3 شعبه برخوردار می باشد.علاوه بر این،دانشگاه خود بر دانشکده های کشاورزی،باستان شناسی،ادبیات و علوم انسانی،بازرگانی،کامپیوتر و علوم انفورماتیک، دندانپزشکی، اقتصاد و علوم سیاسی،علوم مهندسی،حقوق،پزشکی،داروسازی،فیزیوتراپی،شهر سازی،دامپزشکی،دارلعلم و

ادبیات و علوم انسانی ، حقوق، بازرگانی و علوم است.شعبه دوم بزرگ‌تر از شعبه قبلی بوده و بر دانشکده های آموزش، کشاورزی، مهندسی، خدمات احتماعی، پژوهش های عربی و اسلامی، باستان شناسی، توریسم، پژشکی و علوم مشتمل می گردد. شعبه بنی یوسف سومین شعبه دانشگاه است که در آن دانشکده های حقوق، بازرگانی، دامپزشکی ، علوم، ادبیات ، آموزش، پزشکی و دارو سازی فعالیت دارند.

در میان دانشکده های دانشگاه قاهره ، دانشکده پزشکی با 5411 دانشجو، 661 استاد، 345دانشیار، 459استادیار و108دستیارآزمایشگاهی ،از جمله بزرگترین دانشکده ها است.قدمت این دانشکده به سال های خیلی پیش تر از تاسیس دانشگاه باز می گردد. به نحوی که طی سال 1826 مدرسه ای به نام ابوزبال فعالیت داشت که بعدها با آغاز به کار دانشگاه قاهره، تحت سرپرستی دانشکده پزشکی دانشگاه قاهره قرار گرفت. در حال حاضر دانشکده پزشکی در کرانه شرقی رود نیل واقع شده و یکی از باشکوه ترین بناهای دانشگاه را در اختیار دارد. در کنار این دانشکده، دانشکده های دندانپزشکی و انستیتوی پرستاری قرار دارد. انستیتوی سرطان در خیابان ال عینی و در نزدیکی دانشکده پزشکی واقع گردیده است. ساختمان جدید بیمارستان دانشگاه تاسیس یافته به دارد. سال 1983 میلادی  در مجاورت آن قراردارد. مراکز تحقیقاتی و انستیتوی علمی دانشگاه قاهره، دانشکده های را پشتیبانی  کرده و به خصوص دانشکده پزشکی توسط تعدادی زیادی از انستیتوها من جمله انستیتوی سرطان حمایت می گردد. خوابگاه دانشگاه در خیابان ثاروات و در شمال کمپ اصلی واقع شده و در آن امکاناتی نظیر استادیوم فوتبال ، استخر شنا ، سالن ژیمناستیک و چندین زمین بازی وجود دارد . طی سال 1968 خوابگاه دیگر توسط انجمن دانشجویی دانشگاه در خیابان ثاروات تاسیس گردید. خوابگاه دختران در مجاورت ساختمان دانشکده کشاورزی و در خیابان گاما  قرار گرفته و از امکانات رفاهی بسیاری برخوردار است. دانشکده باستان شناسی نیز از جمله جالب توجه ترین دانشکده های دانشگاه است  که از تنوع بسیار بالایی در حوزه های  علمی برخوردار است این دانشکده از 5 دپارتمان مشتمل بردپارتمان های مصرشناسی، باستان شناسی اسلامی ، توریسم ، محیط زیست ، آثار باستانی برخوردار می باشد.

در حال حاضر ، این دانشکده از 1812 دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی برخوردار می باشد. سازمان اداری دانشگاه های مصر از یک رئیس ،شورای دانشگاهی، معاونین دانشگاه و زیر مجموعه های دیگر متشکل     می‌گردد. شورای دانشگاهی عهده دار مسئولیت سیاست گذاری های جامع دانشگاهی و نظارت بر روند علمی ، تحقیقاتی و اداری دانشگاهها می باشد.اعضای شورای فوق نیز خود بر روسای دانشگاهها و معاونین آنها و نیز اعضای منتخب آرای جمعی مشتمل می گردد. بیمارستان دانشجویی که نخستین مدل در نوع خود در شرق است طی سال 1950 تاسیس یافته و به ارائه امکانات عمده ای درجهت مداوا و بهبود دانشجویان بیمار مبادرت می نماید. تالار عظیم فستیوال دانشگاه نیز در سال 1953 باز گشایی شده و از دیگر بخش های جالب قابل توجه دانشگاه است. این تالار از 3160 متر مربع وسعت و 52 متر ارتفاع برخوردار می باشد.

هرچند دانشگاه قاهره از قدمت بسیار بالا برخوردار نیست و اگر چه امکانات آن در سطح دانشگاههای مطرح اروپایی نمی باشد اما طی 90 سال سابقه ، از پیشرفت چشمگیری برخوردار بوده و جایگاه ممتازی در میان دانشگاههای مصر و قاره افریقا دارد. به طورکلی می توان گفت دانشگاه قاهره، مادر سایر دانشگاههای کشور بوده و دانشگاههای دیگر کشور از لحاظ علمی و تحقیقاتی توسط این دانشگاه تامین می گردند.

برنامه ریزی آموزشی

فعالیت های برنامه ریزی به طور کلی در جهت دستیابی به آرمان های توسعه ای بلند مدت از طریق دستیابی موثر به اهداف مشخص کوتاه مدت است. برنامه ریزی معمولاٌ در چهار سطح به صورت ذیل صورت می گیرد:

-   برنامه ریزی در سطح ملی

-   برنامه ریزی در سطح بخش

-   برنامه ریزی در سطح سازمانی

-   برنامه ریزی در سطح پروژه

به لحاظ زمانی نیز برنامه در سه سطح کوتاه  مدت، میان مدت و بلند مدت، انجام می گیرد.  تخصیص منابع جز اصلی هر نوع برنامه ریزی است و در انجام آن از روش های مختلفی استفاده می شود.کاربرد تکنیک های تحقیق در عملیات در تخصیص منابع در کشور مصر از دهه 1960 میلادی آغاز شد. از جمله تکنیک های مشهور تحقیق در عملیات ، می توان به برنامه ریزی آرمانی اشاره نمود.این مدل لحاظ نمودن هم زمان تعداد زیادی هدف را امکان پذیرنموده  و به تصمیم گیر کمک می نماید که بهترین پاسخ را در مجموعه پاسخ های ممکن بیاید.

برنامه ریزی حوزه آموزش عالی مصر عمدتاٌ بر قابلیت بالای برنامه ریزی آرمانی در بهینه سازی چند هدفی تاکید دارد.

بنابراین و بر اساس نتایج بدست آمده از حل مدل و مقایسه مقادیر واقعی مشخص شد که اهداف برنامه در هیچ یک از آرمان‌ها تامین نشده است.  مهمترین ضعف در تخصیص  منابع آموزش عالی ، عدم تغییر ترکیب دانشجویان در گروه‌های آموزشی است. یک از اهداف برنامه توسعه آموزش مصر  افزایش در صد دانشجویان فنی و مهندسی و علوم پایه و کاهش سهم دانشجویان علوم انسانی بود تا تربیت نیروی انسانی متخصص با هدف گذاری در سایر بخش های اقتصادی – اجتماعی – فرهنگی کشور هم جهت باشد. اما این هدف تحقق نیافت.علاوه برآن سرانه امکانات آموزشی بسیار پایین تراز استانداردهای جهانی است . کاهش این فاصله نیز در برنامه لحاظ شده بود اما بدون این که این فاصله کاهش یابد ، آموزش عالی مصر هم چنان به افزایش پذیرش دانشجو مبادرت می نماید. به عبارت دیگر آموزش عالی به بهای از دست رفتن کیفیت آموزشی، اهداف کمی را دنبال می نماید. اگرچه منابع عمومی اختصاص یافته به آموزش عالی با اهداف برنامه در این بخش تناسب ندارد. در چارچوب منابع موجود نیز می توان با تغییر ترکیب دانشجویان در رشته های و مقاطع تحصیلی بخش عمده ای از اهداف برنامه را تامین نمود انجام اصلاحات ساختاری و کاهش هزینه ها در آموزش عالی ، راه حل های دیگر افزایش بهره وری منابع موجود است.مدل برنامه ریزی آرمانی ابزاری قوی و کار آمد جهت برنامه ریزی و تخصیص منابع در آموزش عالی است. که نظام آموزش عالی مصر در صدد اجرای کامل آن است. این مدل را می توان به طور سلسله مراتبی درسطح بخش ، دانشگاه، دانشکده و گروه آموزشی به کاربرد. بهره گیری  از این مدل علاوه بر کمک به جهت دهی منابع به سوی آرمان ها بخشی ، به یک پارچه سازی مدیریت منابع آموزش عالی و کنترل منابع نیزکمک می کند.  به کارگیری این مدل در بخش آموزش عالی زمینه ای جهت گسترش کاربرد مدل های برنامه ریزی ریاضی در بخش های اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشور مصر فراهم آورده است.

پژوهش و تحقیقات

گرایشات اساسی

 در حال حاضر کشور مصر با نیاز مبرمی به انجام تحقیقات در زمینه های ذیل روبرو است:

- هزینه های آموزشی و تامین اعتبار برای نظارت دقیق بر هزینه ها؛

- خودآموزی

- متدهای آموزش بزرگسالان در چارچوب آموزشهای مداوم

- یافت شیوه های نو و روش های خلاق آموزشی در مقایسه با روش ها و شرایط سنتی

- تعیین اهداف عام و خاص برنامه های درسی کلیه سطوح آموزشی

- روش های تحقیق در ارتباط میان آموزش و محیط زیست از طریق معرفی مفاهیم محیط زیست و آموزش معلمان

- مطالعه در آزمون های عملکرد و پیشرفت تحصیلی به منظور حصول اطمینان از تحقق اهداف آموزشی

- اصلاح نظام آموزشی از طریق ارزیابی مولفه ها و درون داد و برون داد نظام آموزشی تاثیر گذار بر ساختار جامعه

- کار‌آیی و اثر بخشی فرآیند آموزشی

روندهای جاری پژوهشی

از جمله مهمترین روندهای جاری پزوهشی مراکز تحقیقاتی کشور مصر میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

- پیاده سازی الگوهای مدارس تجربی در مراکز آموزشی سراسرکشور

- آموزش معلمین در سایه سیاستگذاریهای آموزشی متناسب با نیازمندیهای وزارت آموزش و پرورش

- فراهم سازی منابع انسانی مورد نیاز خط مشی های توسعه آموزشی

- فراهم سازی امکان بهره گیری از تکنولوژی آموزش از راه دور برای کلیه شهروندان مصری

موانع و معضلات تحقیقاتی

تحقیقات آموزشی در مصر با موانع متعددی روبه روست که از آن جمله می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- وجود نیروی انسانی ناکارآمد در حوزه پزوهش و تحقیقات

معضل اساسی درروند اصلاحات آموزشی مصرکمبود اطلاعات نیست؛بلکه جمع آوری اطلاعات وکاربست صحیح چنین اطلاعاتی است.به دیگرسخن،محققین ناکارآمد قادربه بکارگیری صحیح داده ها و اطلاعات موجود نمی باشند.افرادی که به فعالیت تحقیقاتی مبادرت می نمایند،ملزم به گذراندن آموزش های خاص پژوهشی علاوه بر برخورداری از مدرک تحصیلی،می باشند.گفتنی است که این قبیل آموزش ها باید برطراحی و تحقیق، مطالعات پیمایشی و فعالیت های میدانی مشتمل گردد.

- عدم برخورداری موسسات پژوهشی از خدمات کتابخانه ای و پشتیبانی مناسب به دلیل عدم تأمین منظم و به هنگام منابع پزوهشی، به ویژه منابع خارجی

- کمبود موانع مالی حوزه تحقیقات

آموزش معلمان

سیاستهای آموزشی

از جمله مهمترین سیاستهای آموزشی که در جهت ارتقاء سطوح آموزشی معلمان و انسجام منابع تربیتی و آموزشی آنان اتخاذ گردیده است،می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- اجراء پروژه‌های زمانبندی شده درجهت ارتقاء سطح توانائی‌های معلمین ابتدائی بواسطه ارتقاء استانداردهای موجود دانشگاهی.

گفتنی است که در این راستا، سالیانه از بالغ بر11هزار معلم در15کالج آموزشی ثبت نام به عمل می آید.

- تأسیس دپارتمان‌های جدید آموزش معلمان جهت ارتقاء سطح توانائی‌ معلمین حاضر در کالج‌های آموزشی

- تأسیس کالج‌های تخصصی آموزشی جهت آموزش معلمین هنرو موسیقی

- افزایش شمار برنامه‌های آموزش معلمان، سازمان یافته از سوی وزارت آموزش و پرورش

- تدارک آموزش‌های ویژه در خصوص ارزشیابی عملکرد معلمان توسط مرکز ملی امتحانات

- تدارک آموزش مستمر از راه دور از طریق کلاس‌های ویدئو-کنفرانس برای معلمین سراسر کشور

- بذل توجه خاص نسبت به ارتقاء سطح فرهنگی معلمین از طریق ارائه پیشرفت‌های نوین آموزشی.

در این خصوص، مراکز ملی تحقیقات و توسعه آموزشی اقدام به انتشار مجموعه‌ای از مکتوبات و منابع‌ای زده است که در قالب‌ آن جنبه‌های جدید و رویکردهای نوین آموزشی مورد بحث و بررسی گرفته و در دسترس معلمین در سراسر کشور قرار می گیرد.

سیاستهای حمایتی

معلمین شالوده نوآفرینی آموزشی، توسعه و اصلاحات در کشور مصر به شمار می‌آیند. بر این اساس ارتقاء جایگاه معلمین عامل اصلی و عمده ایجاد انگیزش و تحرک در فرایند آموزشی است.اتخاذ سیاستهای ذیل حکایت از تعهدات وزارت آموزش مصر در قبال معلمین کشور دارد:

- پیشرفت و ارتقاء حرفه‌ای معلمین و حمایت از فعالیت‌ها و توانائی‌های آنان

- حمایت‌های مالی از معلمین

- بذل عنایت و توجه به معضل رکورد شغلی معلمین

- افزایش پاداش‌ها و مزایای شغلی معلمین در قبال مشارکت آنان در آزمون‌ها

- افزایش اعتبارات  بهداشتی، اجتماعی و رفاهی و فرهنگی معلمین

افزایش شمارمعلمین، خود مصداق بارز توسعه آموزشی است که حکایت ازافزایش سطح کیفی آموزش دارد.درواقع با افزایش نسبت معلمین به دانش آموزان ما می‌توانیم استنباط کنیم که فرایند آموزش ازکیفیت مطلوبی برخوردار شده است. جدول زیر حکایت از افزایش شمار معلمین در سطح آموزش پایه می‌کند:

نرخ افزایش شمار معلمین در مقطع آموزش پایه بر مبنای درصد طی سالهای 1999-1991

نرخ  افزایش

شمار کل طی سال1999

شمار کل طی سال 1991

مقاطع

36/104%

14894

7288

پیش دبستانی

19/15%

314528

273056

ابتدائی

6/476%

3794

658

مدارس تک کلاسه

26 %

193469

153555

مقدماتی متوسطه

 

 

ساختار آموزشی

آموزش معلمان در کشور مصر بر آموزش دروس تئوری، کسب مهارتهاو برگزاری سمینارها و کارگاههای آموزشی مشتمل می گردد.7مرکز اصلی آموزش معلمان در هفت شهر قاهره، اسکندریه، اسیوط، اسوان، غربیا، شرقیا و پورت سعید مشغول به فعالیت بوده و به ارائه برنامه های آموزشی به معلمین مبادرت دارند.طبق آمار بدست آمده در سال 1999/1998 دوره های آموزش معلمان با رشدی معادل %13/4 روبرو بوده است.

آموزش معلمان در خارج از کشور

از سپتامبر سال 1993وزارت آموزش و پرورش مصر، به اعزام گروهی از داوطلبین رشته معلمی جهت تحصیل در رشته‌های علوم، ریاضیات، زبان انگلیسی و زبان فرانسه به خارج از کشور مبادرت نموده است. در این راستا، در سال 94/93 بالغ بر339 معلم جهت گذراندن دوره‌های آموزشی به خارج از کشور اعزام شدند. از آن زمان تاکنون شمار معلمین خارج رفته سال به سال رو به افزایش نهاده است به گونه‌ای که این رقم طی سال 1999 بر 1355 نفر بالغ گردید که نسبت به سال 94/93، 1016 نفر (معادل %9/29)افزایش داشته است.گفتنی است که معلمین طی سه ماه سال(ماههای ژانویه، آوریل و سپتامبر) به خارج اعزام شده و با همکاری و مساعدت دفاتر فرهنگی مصر مستقر در دانشگاههای معتبر انگلستان، ایالات متحده آمریکا، فرانسه و ایرلند آموزش می‌بینند.

آموزش مربیان پیش دبستانی

استخدام معلمین کارآزموده و متخصص در این مقطع آموزشی می‌تواند حکایت از توجه فراوان مسئولین امر به این مرحله از آموزش داشته و بیانگر اهمیت فراوان این دوره باشد. تنها افرادی که از دانشکده‌ها و دپارتمان‌های تخصصی و پیشرفته فارغ التحصیل شده باشند، از مجوز فعالیت در مراکز پیش دبستانی برخوردار می گردند. در این راستا، وزارت آموزش و پرورش مصر هرساله به اعزام عده‌ای از مربیان زن مراکز پیش دبستانی به خارج از کشور مبادرت می نماید تا با تحصیل در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته اطلاعات و تجارب مفید و ارزنده‌ای در زمینه آموزش و نحوه رفتار با کودکان، برای آنان حاصل آید.

رخدادهای آموزشی

ازجمله مهمترین رخدادهای آموزشی که در راستای تحقق سیاستهای آموزش معلمان به وقوع پیوسته است،می توان به کنفرانس ملی توسعه و ارتقاء سطح آموزشی و رفاهی معلمین طی نوامبر سال 96 اشاره نمود.پیشنهادات کنفرانس منعکس کننده باوری عمیق نسبت به نقش معلمین بعنوان عامل اصلی و عمدة تحرک و انگیزش نظام آموزشی است.

آمار تحصیلی

نرخ معلمین برخوردار از صلاحیت‌های لازم و درصد نرخ معلمین به دانش آموزان طی سالهای 98/1997

نرخ معلمین بر مبنای درصد

 

75/99%

نرخ معلمین برخوردار از صلاحیت های لازم

1-24

نرخ دانش آموزان به معلمین

 

جدول فوق نشان می‌دهد که غالب معلمین مشغول به کار در مدارس ابتدائی از حداقل صلاحیت‌های لازم کاری برخوردار می باشند که باید از آن تحت عنوان دستاورد مطلوب آموزشی یاد نمود. تلاش‌های فراوانی صورت می‌گیرد تا به معلمین آموزش‌های ضمن خدمت با کیفیت مطلوب ارائه گردد. با توجه به جدول فوق به نظر می‌رسد که نسبت معلمین به دانش آموزان نسبت معقول و جالبی است. اما نباید نکته‌ای را فراموش کرد و آن اینکه این نسبت در واقع درصدی از میانگین کل نسبت معلمین به دانش آموزان در سراسر کشور می‌باشد که از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت می باشد. جدول فوق‌الذکر همچنین از بذل توجه فراوان دولت نسبت به ارتقاء و توسعه آموزشی حکایت می‌نماید. این توجهات بیشتر در قالب افزایش بودجه‌های آموزشی تبلور و تجلی می‌یابد. دولت مصر هرساله معادل 4/16% میلیون پوند مصری به آموزش و پرورش اختصاص می‌دهد. هر ساله حدود 47% از بودجه فوق‌الذکر معادل 6/7% بودجه کل به آموزش پایه اختصاص می‌یابد. بودجه‌های اختصاص یافته به بخش سرمایه‌گذاری و عمران از قبیل مدرسه سازی و بخش فراساختارها نیز بر 35% معادل 3/7% از کل بودجه آموزش بالغ می گردد که طی سالهای 1997/91 از افزایش چشمگیری برخوردار بوده است. شایان ذکر آنکه بودجه آموزشی کشور مصر طی  سال 2000/1999 بر 4/16% بودجه کل کشور بالغ گردید. از این روی طی سالهای اخیر، آموزش از ارتقاء کیفی ایده‌ آلی برخوردار گردیده است.

نرخ افزایش شمار معلمین و سهمیه معلمین برای هر کلاس درس در آموزش ابتدائی طی سالهای

1999- 1998 و1992-1991

سهمیه معلمین برای کلاس درس

شمارشاکردان هر معلم

شمار دانش‌آموزان

شمار کلاس‌ها

شمار معلمین

سال تحصیلی

7/1

23/25

6402472

146420

253801

1992- 1991

55/0

37/23

7351118

173520

314528

1999- 1998

60757

27100

949646

27100

60727

   نرخ  افزایش

-

-

92/12%

62/15%

31/19%

    درصد افزایش

 

 

جدول فوق نشان می‌دهد که افزایش شمارگان معلمین نسبت به افزایش شمار کلاس‌ها و شاگردان بیشتر است. این واقعیت حکایت از میزان توجه ویژه نسبت به تقویت و ارتقاء کیفیت آموزش دارد.از جمله دیگر دستاوردهای آموزش ابتدایی می توان به  تقسیم آموزش ابتدائی به دو مرحله نخست(سه پایه نخست اول، دوم، و سوم، و مرحله دوم(پایه‌های چهارم و پنجم) اشاره نمود.

نرخ افراد بی سواد مناطق شهری و روستائی طی سال1996

وضعیت آموزشی

شهری

روستائی

مجموع به میلیون

بیسواد

5245554

12102191

17347745

توزیع نسبی

24/30%

76/69%

100%

 

با ملاحظه مندرجات جدول فوق می‌توان دریافت که نرخ افراد بیسواد مناطق روستائی دو برابر مناطق شهری است. از این روی، وزارت آموزش و پرورش و سازمان ملی سوادآموزی به تلاشهای وسیع و گسترده‌ای در راستای ریشه کن سازی بیسوادی در مناطق روستائی و مناطق محروم از خدمات آموزش مبادرت نموده اند.بنا بر اطلاعات آماری مندرج در جدول فوق،شاخص توزیع نسبی بیسوادی برای مردان 26% و برای زنان 9/48% می باشد. این در حالیست که نرخ کل بیسوادی براساس آمار بدست آمده در سال1996 بالغ بر 6/38% می باشد. براساس سرشماری سال 1996، شمار زنان بیسواد کشور نیز بر10357455 نفر بالغ می گردد که از این تعداد حدود 6948062 نفر در مناطق روستائی (1/67% ) و حدود 3469393  نفر در مناطق شهری (9/32% ) به سر می‌برند.از آنجائیکه شمار زنان بیسواد ساکن مناطق روستایی، دو برابر شمار زنان بیسواد مناطق شهری است، از این روی، وزارت آموزش مصر درصدد احداث مدارس تک کلاسه برای دختران رده های سنی14- 8  سال برآمده است تا از این طریق شمار زنان بیسواد ساکن در مناطق روستایی کاهش یابد.براساس سرشماری سال1999/1998 نرخ ثبت نامی زنان در دوره‌های سوادآموزی از مجموع کل افراد ثبت نامی در کلاسهای سوادآموزی بر 72% بالغ می گردد. این درصد مطلوب خود حکایت از کاهش چشمگیر نابرابری جنسی درحوزه آموزش درکشور مصر دارد.

اهداف آموزشی

از جمله مهمترین اهداف آموزشی طرح ملی سواد آموزی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- آموزش افراد بیسواد رده های سنی35- 15 سال تا دسامبر سال 1998

-آموزش شمار افراد بیسواد بالغ بر6234300 نفر

- افزایش شمار افراد ثبت نامی کلاسهای سوادآموزی تا 3799639 نفر

- بهبود و توسعه برنامه‌های سوادآموزی

از جمله مهمترین اصول توسعه برنامه های سوادآموزی و آموزش بزرگسالان در راستای تأمین اهداف کیفی تعیین شده طرح جامع سوادآموزی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- برنامه‌های آموزشی باید منعکس کننده فرهنگ جامعه مصری  و برآورنده نیازهای سوادآموزی بزرگسالان متناسب با ضروریات محیطی آنان باشد.

- پیوستگی میان موضوعات درسی و آموزشی همواره باید مدنظر قرار گیرد.

- موضوعات درسی و آموزشی باید به گونه‌ای تدوین گردد که در برگیرنده تجارب برآمده و حاصله از زندگی افراد بزرگسال و مبین علاقمندیهای آنان باشد تا آنها از این طریق پیوسته مایل به حضور در کلاسهای سوادآموزی و متمرکز ساختن توجهات خود به مطالب آموزشی باشند. در این رابطه همواره از راهبردهای نوین و شیوه‌های غیرسنتی جهت آموزش بزرگسالان و افراد بیسواد استفاده می گردد.

- ارائه آموزش سوادآموزی به صورت کاربردی در هر فرصتی

- توام بودن ارزیابی و ارزشیابی تحصیلی نظامند با برنامه‌های آموزشی در جهت پاسخگویی مناسب به نیازهای آموزشی و فرهنگی آنان

- فراهم سازی کمک‌های جدید آموزشی مشتمل بر کامپیوتر، پوستر، نقشه، مدلهای آموزشی، بسته های آموزشی، کتب کمک‌ آموزشی، راهنمای معلمین مبتکر و خلاق، و تخته‌های مغناطیسی برای معلمین مراکز سوادآموزی

در این راستا، سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان با انتشار مجموعه‌هایی موسوم به (بیاموز و آگاه شو) درصدد توسعه و بهبود برنامه‌های آموزشی سوادآموزی برآمده است.مجموعه‌های فوق شامل سه کتاب با

موضوعاتی در خصوص فعالیتهای زندگی،حقوق بشر،معضلات افزایش بی رویه جمعیت و مسائل مربوط به آن، محیط زیست و مسائل بهداشتی  می‌باشد.در رابطه با ارزیابی و ارزشیابی عملکرد این قبیل برنامه‌ها، ساختار سازمانی سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان مصر پذیرای سری اصلاحاتی گردید. به نحویکه سازمانی جدید در جهت برعهده گیری مسئولیت ارزیابی عملکرد سازمان سوادآموزی و ارزشیابی آزمونهای مختلف سازمان در تمامی مناطق و نواحی و بازشناسی مسائل و معضلات موجود و ارائه شیوه‌های فائق آمدن براین قبیل مشکلات تاسیس گردید.

اولویتهای آموزشی

از جمله مهمترین اولویتهای آموزش بزرگسالان می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تحقق برقراری همکاری نزدیک میان موسسات دخیل در امر سوادآموزی

- برقراری ارتباط تنگاتنگ میان برنامه های سوادآموزی و آموزشهای حرفه‌ای در جهت ارتقاء سطح استاندارد زندگی اجتماعی خانوده‌های بی بضاعت

- تاسیس مراکز محلی سوادآموزی و انتخاب مقامات مراکز فوق از میان افراد تحصیل کرده روستائی و روستاییان متخصص در امر کشاورزی

- تشویق افراد بیسواد و نوسواد به حضور در برنامه های آموزش مستمر در کلیه مقاطع تحصیلی

تاسیس مراکز تخصصی ویژه‌، توسط سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان جهت تضمین آموزش افراد معلول

- بهره گیری از کانالهای آموزشی و شبکه اینترنتی NilSat جهت پخش برنامه‌های متنوعی در زمینه سوادآموزی، آموزش بزرگسالان، آموزش معلمان، نحوه مبارزه با بیسوادی در سطح ملی به منظور مبارزه با بیسوادی

- حمایت و دعوت از افراد تحصیل کرده جهت مشارکت داوطلبانه در فعالیتهای سوادآموزی به ویزه در مناطق روستایی

- تشویق افراد به تأسیس جوامع زنان و اتحادیه سوادآموزی زنان مصری

- تأسیس قرائت خانه ها برای آندسته از افرادی که از رنج بیسوادی خلاصی یافته‌اند

- گسترش دامنه فرایند تأسیس کتابخانه‌های موردنیاز برای افراد نوسواد

نهادهای مرکزی

درعرصه همکاری و هماهنگی میان سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان و موسسات متعدد سهیم در امر سوادآموزی و آموزش بزرگسالان، تلاشهای گسترده‌ای صورت پذیرفته که اهم آن به شرح ذیل می‌باشد:

- وزارت آموزش و پرورش

وزارت آموزش و پرورش در جهت مبارزه با منابع بیسوادی به ثبت نام از تمامی کودکان در مدارس ابتدائی و رویارویی آنان با مسائل و معضلاتی همچون محرومیت افراد به ویزه  دختران از حضور در مدرسه و تأسیس مدارس تک کلاسه برای دختران رده های سنی 14- 8 سال مبادرت می نماید.

- وزارت اموراجتماعی

وزارت امور اجتماعی با تأسیس 1808 کلاس درس طی سال 1998 راه مبارزه با معضل بزرگ بیسوادی را هموار نمود. در این میان همکاری و تلاشهای فراوان 688 سازمان غیردولتی (NGOs) غیر قابل انکار است.با تأسیس کلاسهای فوق از 39606 نفر مرد و زن بیسواد ثبت نام به عمل آمد.

- شورای ملی کودکان و مادران

تلاشهای شایسته‌ای از سوی شورای ملی کودکان و مادران در قالب پروژه توسعه جامع و همه گیر سوادآموزی زنان رده های سنی 35 – 16 سال و کودکان مناطق روستائی صورت پذیرفته است.هدف از اجرای این پروژه سوادآموزی50 هزار زن بیسواد و کسب گواهینامه آموزش پایه بوده است.

- وزارت دفاع و وزارت کشور

تلاشهای قابل ملاحظه‌ای توسط وزارت دفاع و کشور درجهت سوادآموزی سربازان در واحدهای مختلف صورت پذیرفته است.

- سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی جامعه عرب (ALECSO)

در سطوح منطقه‌ای میان سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی جامعه عرب(ALECSO) در قالب برنامه (بخوان، به نام خدا) همکاریهای فراوان و مطلوبی بوجود آمده است. مطالب آموزشی این برنامه به لحاظ علمی مبتنی بر فراگیری و نگارش برخی از آیات قرآن و

سخنان پیامبراکرم (ص) می‌باشد.علاوه بر این،به منظور تقویت و استمرار روابط میان برنامه‌های سوادآموزی و برنامه‌های آموزش فنی و حرفه‌ای در راستای تجهیز بیسوادان به مهارتهای فنی و حرفه‌ای، سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان عهده دار مسئولیت آموزش افراد بیسواد  در حوزه‌های مربوط به صنایع دستی اعم از بافت فرشهای دستی، تولیدات چرم و چوب، خیاطی، تریکو، سوزن دوزی، الکتریکی، خانه داری، و دیگر فعالیتهای متناسب با توانمندیهای و علاقمندیهای افراد در مراکز چند منظوره گردیده است، تا از این طریق به هدف مهم افزایش تولید و ارتقاء سطح کیفی زندگی خانواده‌ها دست یابد. گفتنی است که هدف از اجرای  چنین فعالیتهایی، دست یابی به مهارتهای لازم جهت انجام پروژههایی در مقیاس کوچک با هدف درآمدزایی برای خانواده ها می‌باشد.گفتنی است که در حال حاضر، نرخ مراکز چند منظوره‌ ارائه کننده برنامه‌های سوادآموزی توام با آموزش فنی و حرفه‌ای به 150 مرکز بالغ می گردد.

- سازمانUNICEF

در سطوح بین المللی نیز همکاریهای قابل توجهی با سازمانUNICEF در قالب تأسیس کلاسهای سوادآموزی و انتشار کتب موردنیاز پس از طی دوره سوادآموزی صورت گرفته است.

علاوه بر این سازمان UNESCO به اعطای کمک‌های مالی به منظور چاپ و انتشار کتب موردنیاز سوادآموزی و ارائه ابزارهای آموزشی از قبیل کامپیوتر، تخته‌های مغناطیسی و غیره به مراکزسوادآموزی مبادرت می نماید.

- آژانس همکاریهای فنی آلمان (G.T.Z)

 آژانس همکاریهای فنی آلمان(G.T.Z) در قالب توسعه و بهبود سیستمهای برگزاری آزمونها مساعدت فراوانی مبذول نموده است.

- فدارسیون همکاریهای بین المللی آموزشی بریتانیا (DFID)

فدارسیون همکاریهای بین المللی آموزشی بریتانیا (DFID) نیز اقدام به تحت پوشش قراردادن آموزش معلمین مراکز سوادآموزی و فعال سازی نقش مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای در قالب برنامه‌های سوادآموزی نموده است.

- رسانه‌های گروهی و اطلاع رسانی

رسانه‌های اطلاع رسانی تلاشهای پیگیر و گسترده‌ای را سازماندهی نموده‌اند تا بتوانند با فعالیتهای مختلف، مردم را به مشارکت در مبارزه بر علیه بیسوادی ترغیب و تشویق نمایند. دراین رابطه تلاشها و فعالیتهای چندی شرح ذیل صورت گرفته است:

- پخش برنامه‌های متنوع تلویزیونی برای آشنائی و ترغیب افراد بی سواد به اهمیت سوادآموزی و تشویق آنان به شرکت و ثبت نام در کلاسهای سوادآموزی

- ارائه درسهای متنوع سوادآموزی از طریق کانالهای مختلف تلویزیونی طی دوره‌های گوناگون و متناسب با شرایط و وضعیت افراد بیسواد.

درخصوص مبارزه ملی بر علیه بیسوادی، مطالب آموزشی از شبکه‌های مختلف محلی و مرکزی تلویزیونی یا رادیوئی ارائه و پخش می‌ گردد.روزنامه‌ها و رسانه‌های دیگر، فعالیتهای انجام گرفته از سوی سازمان جامع آموزش سوادآموزی و آموزش بزرگسالان و مراکز وابسته به این سازمان در استانهای مختلف را تحت پوشش قرارمی‌دهند.برای سوادآموزی و یادگیری بیشترو سریعتر بیسوادان فیلم‌های آموزشی فراوانی از طریق کانالهای مختلف به نمایش گذارده می‌شود.گفتنی است که این قبیل فیلم‌ها با هدف و عنوان (بیاموز و روشن بین شو)پخش می‌گردند.

توسعه آموزشی

سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان در جهت جلوگیری از بازگشت افراد تحت تعلیم دوره های سوادآموزی به وضعیت پیش از باسوادی و نیز به منظور بهره مندی بیشتر در سایه آموزش مداوم و مستمر و رسیدن به شرایط مطلوبتر درزندگی، همواره سعی می‌نماید تا افراد تحت تعلیم دوره های سوادآموزی را به پیشرفت در تحصیل از طریق ثبت نام در مراکز آموزش پایه تشویق و ترغیب نماید. از این روی، سن ثبت نام در آموزش پایه تا 18 سالگی افزایش یافته است، تا بدین ترتیب افراد بیسوادی که از نعمت سواد بهره مند گردیده اند به تحصیلات خود ادامه دهند.طبق آمار بدست آمده طی سال 1997، بالغ بر9935 نفر از افراد بیسواد تحت تعلیم دوره های سوادآموزی در مراکز آموزش پایه ثبت نام نمودند. در این اثنا همچنین، شماره افراد بیسوادی که در کلاس‌های سوادآموزی حضور یافتند به رقم 38149 نفر بالغ گردید. علاوه بر این از سال 1997روزنامه‌ای تحت عنوان((Elightement)) جهت تقویت و تشویق هرچه بیشتر افراد بیسواد و نوسواد در میان مراکز سوادآموزی توزیع می گردد. علاوه بر این به منظور تشویق افراد نوسواد  به خواندن و تقویت مهارت خواندن در آنان، تعداد100 کتابخانه با برخورداری از امکانات مناسب احداث گردیده است.از دیگر سو، سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان، به تاسیس دپارتمان های تخصصی و ویژه‌ در استانهای مختلف مبادرت نموده است. گفتنی است که دپارتمان‌های فوق به سازماندهی دوره‌های آموزشی زبان انگلیسی و کامپیوتر به افراد نوسواد مبادرت نموده و متناسب با فعالیتهای زنان در راستای افزایش‌ آگاهی آنان درخصوص مزایای ادامه تحصیل تشکیل می گردند. از جمله دیگر مسوولیتهای دپارتمانهای مذکور می توان به ارتقاء سطح آگاهی افراد نوسواد به واسطه برگزاری دوره‌های آموزشی ویژه در زمینه فعالیت‌های کشاورزی، سلامت و بهداشت و محیط زیست اشاره نمود.از جمله دیگر اقدامات سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان در خصوص توسعه برنامه های آموزش بزرگسالان می توان به طراحی برنامه ریزی زمان بندی شده جهت به کمال رساندن سیستم جامع اطلاع رسانی در حوزه آموزش بزرگسالان و اتصال سیستم مرکزی اطلاع رسانی سازمان سوادآموزی و آموزش بزرگسالان به مراکز وابسته واقع در استانهای مختلف از طریق شبکه‌های کامپیوتری و پایگاههای اطلاعاتی اشاره نمود.هدف اصلی از طراحی چنین سیستمی، کسب اطلاعات لازم درخصوص شمار افراد بیسواد و کاربران نوسواد برنامه‌های آموزشی است.علاوه بر این، صندوق توسعه اجتماعی براساس یک طرح از پیش تعیین شده با در اختیارگذاردن خدمات کامپیوتری مناسب در استانهای مختلف، حمایت‌های لازم از غنای هرچه بیشتر توسعه آموزش بزرگسالان را به عمل می‌آورد تا از این طریق استانهای کشور به اطلاعات بیشتر در خصوص فعالیتهای جهانی سوادآموزی و آموزش بزرگسالان از طریق شبکه‌های کامپیوتری و اینترنت نائل آیند.سازمان جامع سوادآموزی و آموزش بزرگسالان همچنین درصدد طراحی برنامه‌های مناسب سوادآموزی برای افراد بیسواد رده های سنی 35– 15 سال است که علیرغم حضور در برنامه‌های سوادآموزی موفق به اخذ گواهینامه سوادآموزی نشده اند. براساس این برنامه‌ها، افراد بیسواد ظرف دوره3 ساله آموزشی ( چهار دوره آموزشی 9 ماهه) به فراگیری سواد می‌پردازند.

کلاس‌های خانگی

سازمان عمومی سوادآموزی و آموزش بزرگسالان درصدد است تا به منظور تعلیم و آموزش دختران، شمار کلاس‌های خانگی واقع در مناطق روستائی را افزایش دهد. چنین کلاس‌های با طبیعت جوامع و مناطق روستائی و روحیات و خصائص کشاورزان سازگاری و تناسب تام دارد. سازمان مذکور به منظور نیل به چنین هدفی، زنان فارغ‌التحصیل دانشگاه‌ها را به فراهم سازی کلاس‌ها در منازل خود تشویق و ترغیب می‌نماید. همزمان با اختیارگیری فضاهای آموزشی مناسب توسط سازمان مذکور، سازمان فوق بلافاصله تجهیزات لازم را در اختیار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی قرار می‌دهد تا آن‌ها به عنوان معلمین، دانش‌آموزان را به تحصیل و آموزش ترغیب نمایند.کلاس‌های خانگی بهترین ابزار جهت آموزش زنان بیسواد مناطق روستائی به شمار می آیند. این ادعا بدین خاطر است که زنان در چنین کلاس‌هایی کاملاً احساس راحتی نموده و با هیچ گونه تشویشی هم مواجه نمی باشند. در چنین حالتی آنان تنها برای یادگیری به نزد یکی از همسایگان خود که از پشتوانه تحصیلات مفید دانشگاهی برخوردارند، می روند. کوتاه سخن اینکه چنین مدارسی در کشور مصر به منزله جذابترین مراکز آموزشی تلقی می‌‌گردند که به تشویق و ترغیب  زنان و دختران جهت ادامه تحصیلات می پردازند.نقطه مقابل این حالت زمانی است که زنان مجبور به حضور در کلاس‌های رسمی سواد آموزی جهت سوادآموزی می باشند.

اصول و اهداف آموزشی

از جمله مهمترین اصول و اهداف آموزشی کشور مصر می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- رویارویی با نیازهای واقعی مردم و هماهنگی مؤثر با چالشهای جهانی

- تلقی آموزش بعنوان موضوع امنیت ملی

-  اجرای سیاست برابری در فرصتهای آموزشی و دمکراسی در تصمیم گیری متناسب با توان نظر مالی و روانشناختی خانواده های مصری

اولویتهای آموزشی

از جمله اهم اولویتهایی که وزارت آموزش مصر به اجراء آنها همت گمارده است می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- حمایت و دفاع از نقش معلمین بعنوان شخصی که مستقیماً در فرایند آموزشی سهیم و دخیل بوده و صرفاً به عنوان حامل و ناقل فرهنگ و دانش فعالیت نمی نمایند.

-نگریستن به معلمین بعنوان شالوده شکل گیری مفهوم جامع توسعه فرایند آموزشی

- اشتیاق و حساسیت نسبت به تجهیز معلمین به شیوه‌های نوین آموزشی و ابزار و اسبابی که سبب همنوائی آنان با پیشرفت روز گردد.

- حصول اطمینان از وجود سیاست آموزشی روشن و استوار در حوزه آموزش معلمین در قالب نگرش واقع بینانه به گونه‌ای که تمامی جنبه‌ها و نیازهای آموزش معلمین را در بر گیرد.

- گزینش دقیق و درست و جامع معلمین

- تأسیس شورای ویژه مهیاسازی و رفاه معلمین

- پافشاری بر اهمیت و ضرورت برخورداری کلیه مراکز آموزشی معلمین از پایه دانشگاهی

- حصول اطمینان از آموزش تخصصی تمامی معلمین در تمامی رشته‌های مختلف

- حصول اطمینان از انتخاب درست پرسنل آموزش در مراکز آموزش معلمین

-فراهم سازی مدارس آزمایشی و کارآموزی برای تمامی مراکز آموزش معلمین

- تدوین و پیاده سازی برنامه‌های کارورزی برای معلمینی که به تازگی فارغ‌التحصیل شده اند.

- تدوین نظام اعطاء مدرک به منظور تأئید صلاحیت معلمین تازه فارغ‌التحصیل جهت شروع به کار

- راه اندازی سیستم ارتقاء پایه معلمین بر اساس آموزش مستمر و دسترسی به مدارج تخصصی

- راه اندازی سیستم‌های رفاه معلمین به منظور ارتقاء پایگاه اجتماعی و اقتصادی آنان

- راه اندازی سیستم آموزش چند رسانه‌ای ضمن خدمت برای معلمین به منظور ارتقاء سطح کارآمدی و تسهیل در امر دسترسی به نوآوری‌های جدید در حوزه تخصصی آنان

- راه اندازی سیستم آموزش از راه دور به منظور ارتقاء سطح معلمین مقطع پایه و فنی و حرفه‌ای

- راه اندازی سیستم آموزشی بر اساس معیارهای ملی و بین‌المللی به گونه‌ای که دسترسی به نوآوری‌های بوجود آمده در کشورهای توسعه یافته میسر گردیده و معلمین به شیوه‌های جدید حوزه آموزش دست یابند

- فراهم سازی تسهیلات و خدمات فرهنگی برای معلمین از طریق فراهم سازی نوآوری‌های علمی و آموزشی

- انتشار13کتاب تحت عنوان«چشم‌اندازهای حوزه آموزش» توسط مرکز ملی تحقیقات و توسعه آموزشی

- فراهم سازی آموزش ضمن خدمت با بکارگیری امکانات جدید و نوآورانه در جهت دسترسی بهترین شیوه آموزش معلمین با تخصص‌های مختلف

- فراهم سازی زمینه مناسب جهت  اعزام معلمین به خارج از کشور در راستای ارتقاء سطح مهارتی معلمین از طریق بکارگیری تکنولوژهای پیشرفته آموزشی و آشنایی معلمین با پیشرفت‌های نوین در حوزه‌های آموزشی کشورهای پیشرفته‌ای چون انگلستان، ایالات متحده و فرانسه

علایق آموزشی

از جمله مهمترین علایق آموزشی کشور مصر می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- اصلاح شرایط معلمان از نظر سازماندهی در برنامه های آموزش کیفی

- انعطاف بخشیدن به انواع متدهای آموزشی

- ارائه ابتکار در توسعه برنامه های درسی

- توسعه رسانه های گروهی آموزشی نظیر کامپیوتر ، تلویزیون و ...

- ترویج فعالیتهای مذهبی و هنری در مدارس سراسر کشور

- توجه بر موضوع تغذیه و مراقبتهای بهداشتی دانش آموزان

- توجه به دانش آموزان نیازمند شرایط خاص ( کودکان استثنایی )

- توسعه آموزش فنی

- تقویت آموزش عالی و دانشگاهها

- توسعه نقش بخش خصوصی در حوزه آموزش

- تکیه بر آموزش 10 ساله جهت ریشه کن سازی بی سوادی

رخدادهای آموزشی

از جمله مهمترین رخدادهای آموزشی کشور مصر می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1- جشنواره خواندن همگانی

انجمن مراقبت همه جانبه به ریاست خانم سوزان مبارک، به اجرای پروره فرهنگی خود تحت عنوان(جشنواره خواندن همگانی) در تابستان سال 1990 مبادرت نمود. اصلی ترین فلسفه‌ انجام چنین پروژه‌ای ، اعتقاد و باور راسخ نسبت به اهمیت فوق‌العاده نقش مهارت در شکوفائی و رشد نسل‌های مختلف می باشد. فلسفه فوق‌ همچنین بر این نکته تأکید می‌ورزد که خواندن از جمله حقوق کودک است که اخیراً در کنار حقوق دیگری همچون بهداشت، آموزش و خوراک به عنوان حقوق انسانی وی به رسمیت شناخته شده است، چراکه  به منظور مقابله با چالش‌های عصری که در آن شرط اول برای رسیدن به ثروت بیشتر برخورداری از دانش افزونتر است، برخورداری از مهارت خواندن سخت حیاتی و لازم گردیده است. از این روی، جشنواره خواندن همگانی طی سه ماه سال( ژوئن، اگوست و سپتامبر) سازماندهی و برگزار می‌گردد.از جمله مهمترین اهداف ملموس و قابل پیش بینی جشنواره فوق می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

-   افزایش اشتیاق افراد جهت خواندن و فراگیری

-   تشویق کودکان و خانواده‌ها‌ی آنان به بهره گیری از کتابخانه‌ها

-   استفاده بهینه از امکانات و وسائل تفریحی و آموزشی

-   افزایش شمار کتابخانه‌های عمومی و کتاب‌های جدید

-   ارائه خدمات کتابخانه ای‌ به افراد سنین مختلف

-   توانمند سازی افراد و خانواده‌ها جهت تأسیس کتابخانه‌های ویژه از طریق نشر مجموعه‌ کتب ارزان قیمت و مجلات دوره‌ای

-   تشویق کودکان و نوجوانان به امانت گیری کتاب از کتابخانه‌های سیار

-   سازماندهی رقابت‌ها و برگزاری مسابقات ویزه کتاب خوانی میان کودکان.

گفتنی است که به منظور نیل به اهداف فوق‌الذکر چندین کمیته به شرح ذیل تشکیل یافته است:

- کمیته عالی خواندن همگانی

این کمیته تحت سرپرستی و ریاست خانم سوزان مبارک اداره می گردد. اعضاء اصلی این کمیته متشکل از وزرای آموزش، اطلاع رسانی، فرهنگ، توسعه روستایی، سازمان کتاب مصر، سازمان مراکز فرهنگی و سازمان اطلاع رسانی دولتی می باشد. گفتنی است که مشاور وزیر اطلاع رسانی، عهده دار سمت دبیر کلی کمیته فوق می باشد.

کمیته آزادی خانواده‌

 کمیته مالی

لازم به ذکر است که 2کمیته‌ فوق زیر مجموعه کمیته عالی خواندن همگانی می باشند.

اقدامات اساسی

از جمله مهمترین اقدامات به عمل آمده در جریان اجرای جشنواره خواندن همگانی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- ارائه آموزشهای اصولی به کتابداران که در واقع ستون فقرات کتابخانه‌ها محسوب می گردند.

اقدام فوق بدین علت اجرا می گردد که موفقیت یا شکست هر کتابخانه‌ای به میزان کفایت و کارائی کتابداران آن بستگی دارد ، چراکه کتابداران هر کتابخانه ای می باید در حد مطلوب و به نحو احسن با اصول علم کتابداری آشنا و مطلع باشند.

2- برگزاری مسابقات ملی خواندن

هدف از برگزاری چنین مسابقاتی کشف افراد خلاق و با استعداد و خوش آتیه در میان میلیون‌ها کودک و نوجوان علاقمند به سوادآموزی و نقاشی است.

کاهش قیمت کتاب‌ تا 10% قیمت بازار به منظور آنکه هر خانواده‌ای بتواند کتابخانه‌ای برای خود فراهم نماید.

پروژه‌ کتابخانه خانوادگی به منظور شکل دهی به فرهنگ کودکان، نوجوانان و خانواده‌، در راستای پروژه خواندن همگانی، به مورد اجرا گذارده می شود. شمار کتاب‌های منتشره در این زمینه طی سال 1994 بر169 عنوان و طی سال 1996 بر 272 عنوان بالغ گردید تا از این طریق نیاز عمومی و گسترده به خرید کتاب برآورده گردد.

نهادهای حمایتی

از جمله مهمترین هیأت‌ها و مراکز حمایت کننده جشنواره فوق می توان از مرکز تحقیقات و اسناد ادبیات کودکان، نمایندگی شورای بین‌المللی کتاب کودکان مصر، و موزه کودکان مصر یاد نمود.جشنواره خواندن از زمان آغاز فعالیت طی  سال 1991 مبدل به یکی از پدیده‌های مهم فرهنگی، آموزشی و تربیتی کشور شده است. سازمان یونسکو  به واسطه تلاش‌های بی‌دریغ‌ همسر رئیس‌جمهور وقت در اجراء جشنواره فوق، از وی تقدیر نمود. در این راستا، مدال طلائی بوعلی‌سینا(Avicinne) به همسر رئیس‌جمهور وقت جهت قدردانی از تلاش بی‌وقفه وی در اجراء چنین پروژه‌ عظیم و برجسته ای‌ اعطاء گردید. در 25 نوامبر سال 1997 در شهر آسوان نشست کمیته بین‌المللی خواندن همگانی برگزار گردید. در این نشست دبیر کل سازمان یونسکو به بیان رابطه میان این پروژه و برنامه‌های سازمان پرداخته و بر این اعتقاد بود که خواندن بهترین وسیله تمرین بجهت کسب استقلال اراده، و آزادی فکر و نیز تفکر نقادانه و خلاق و آماده سازی افراد برای افزایش ظرفیت گفتگوی متقابل و تصمیم‌گیری می‌باشد. او همچنین خواهان تعمیم و گسترش تجربه کشور مصر به

کشورهای درحال توسعه شد.

3-ملاقات‌ وزیر آموزش با مسوولین مدارس

وزارت آموزش مصر به فرایند آموزش به ویزه  به انواع مختلف آموزش از آموزش فنی و حرفه‌ای و آموزش عمومی گرفته تا آموزش‌های گوناگون در مقاطع پیش دبستانی و مقدماتی اهمیت فراوانی قائل گردیده است. آنچنان که دکتر حسین کمال بهاء‌الدین بعنوان وزیر آموزش مصر بخش اعظمی از اوقات خود را صرف بررسی راه‌های دستیابی به فرایندهای آموزشی در مدارس نموده است. وی همچنین به شدت مشتاق بازشناسی مسائل و مشکلات آموزشی و مشارکت در فرایند یافتن راه حل‌های مناسب جهت رفع چنین مشکلاتی می‌باشد. در این راستا از پیشنهادات و نقطه نظرات کمیته‌های تخصصی با آغوش باز استقبال می‌نماید.از جمله مهمترین دستاوردهای ملاقات‌ دکتر بهاءالدین با مسوولین مراکز آموزشی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- تحقق اجماع نظر و هم رأیی میان نقطه نظرات مقامات عالیه و مصادر تصمیم سازی (وزیر آموزش) و نقطه نظرات بخش‌های مختلف و  زیرمجموعه‌های وابسته چون مدارس

- تقویت حس تعهد و نظارت و کنترل مستمر و  تحقق ملاقات‌های مستقیم توسط مقامات عالیرتبه. تمامی این اقدامات سبب تقویت کنترل فرایندهای آموزشی در مدارس و نیز تسریع در فرایند حل مسائل و مشک

- افزایش اعتماد به نفس و رضایتمندی در میان قاطبه معلمین و مدیران مدارس و نیز متخصصان و متولیان امر آموزش

 افزایش اعتماد به نفس برخاسته از آن است که معلمین  و مدیران و … درمی‌یابند که مثلاً ریاست وزارت آموزش بعنوان عالیترین مقام بخوبی از شرایط و وضعیت مؤسسات آموزش آگاه بوده و سخت مشتاق برطرف نمودن  هر نوع مشکل و معضلی است.

- مقابله و مواجهه سریع و مؤثر با هرگونه رخداد ناگهانی یا مسائل دیگر در مدارس

- حصول اطمینان جامعه نسبت به مؤسسات و مراکز آموزشی

- فراهم سازی زمینه لازم جهت تقویت ارتباطات مردمی با آموزش و افزایش علاقمندی عمومی و توجهات مردمی نسبت به نقش مراکز و مؤسسات آموزشی

همکاری‌های آموزشی

همکاریهای بین المللی آموزشی

وزارت آموزش مصر در راستای همنوائی با راه حل‌های پیشنهادی و پذیرفته شده کنفرانس«آموزش همگانی» در خصوص فراهم سازی نیازهای اساسی کودکان، جوانان و بزرگسالان در زمینه آموزش و یادگیری، موافقتنامه دو جانبه‌ای  با سازمان یونسکو به منظور تأسیس مدارس عمومی محلی با هدف از بین بردن شکاف موجود آموزشی سال1990 در شهر Gometien تایلند منعقد نمود. هدف اصلی از انعقاد چنین قراردادی، برقراری مدارس تک کلاسه و مدارس عمومی در اثنای تلاش‌های پیگیر و گسترده برای فراهم سازی زمینه جهت رفع نیازهای اصلی آموزشی در کنفراس Gometien بود. از جمله مهمترین تلاش‌های صورت گرفته در این رابطه می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- کاهش نرخ بیسوادی در میان بزرگسالان ضمن تأکید فراوان بر سوادآموزی زنان به منظور دستیابی به کاهش چشمگیر شکاف موجود میان بیسوادی زنان و مردان

- گسترش آموزش پایه و تربیت همه جانبه افراد بر اساس فراگیری مهارت‌های بنیادین مورد نیاز نوجوانان و بزرگسالان و کارآمدی برنامه‌ها مورد سنجش و آزمایش قرار می‌گیرند. این سنجش‌ها باید در پرتو تحولات بوجود آمده در حوزه‌های عملی و بر اساس تأثیر این تحولات بر بهداشت و تولید صورت پذیرد.در پاسخ به چنین نیازهایی، دولت مصر به ارائه ساختار نوین آموزشی مبادرت نموده است که در قالب تأسیس مدارس تک کلاسه(1993) و تأسیس مدارس عمومی(1992) تبلور یافته است.مدارس تک کلاسه، طی سال 1993 به منظور رفع نیازهای آموزشی زنان، به ریاست و مدیریت سوزان مبارک و به دنبال اجراء بخشنامه شماره 255 وزارت آموزش ، تأسیس گردید. هدف از تأسیس این نوع مدارس، تحقق اصل برابری در فراگیری برای دختران، به ویزه دختران ساکن مناطق پرجمعیت و مناطق محروم از خدمات آموزشی بوده است. یکی دیگر از اهداف این نوع مدارس از بین بردن شکاف میان آموزش دختران و پسران بوده است. برنامه‌های زمانبندی شده در پی تأسیس 3000 مدرسه در سراسر کشور با تأکید بر ساکنین روستاها و کلبه نشین‌های مناطق دور افتاده می‌باشند.

جدول ذیل خود مبین توسعه و افزایش شمارگان دانش‌آموزان زن ثبت نامی مدارس تک کلاسه طی سالهای 1993 تا 1999 می‌باشد.

شمارگان مدارس

شمارگان دانش آموزان زن

سال تحصیلی

313

2926

94/93

2260

44820

99/98

 

جدول فوق حکایت از آن دارد که نرخ افزایش شمارگان دانش‌آموزان مدارس تک کلاسه دخترانه به رقم 3/40% و درصد افزایش شمارگان مدارس به رقم 5/26% بالغ گردیده است.

از جمله مهمترین دلایل تأسیس این نوع مدارس می توان به ثبت نام از دخترانی که علیرغم قرار داشتن در سن اجباری مدرسه(رده های سنی14- 8 سال) هیچ گونه دسترسی به مدارس ابتدائی نداشته‌اند،اشاره نمود. هدف مهم دیگر تأسیس این نوع مدارس ، فراهم سازی تسهیلات و خدمات آموزشی مناسب در مناطق مسکونی دور افتاده می باشد. این نوع مدارس در عین حال که نیازهای آموزشی، فرهنگی و شغلی دختران ساکن این گونه مناطق را برآورده می سازند، همچنین از سازگاری کامل با شرایط اجتماعی و محیطی متعدد اینگونه مناطق برخوردار می باشند. وجود چنین مدارس و مراکزی به راحتی دختران مصری را به نیروهایی مولد تبدیل نموده و آن‌ها را در راه رسیدن به زندگی بهتر یاریگر می باشد. همچنین سبب افزایش آگاهی و شناخت نسبت به اهمیت آموزش و تحول جامعه پذیری گردیده و نیز علاقمندی آنان به مشارکت در پروژه های تولیدی را افزایش دهد. در پرتو چنین شرایطی، دختران به خوبی مسائل و معضلات موجود را بازشناسی نموده و راه حل‌های مناسب را اتخاذ می نمایند. در چنین مناطق و شرایطی، تأکید و تمرکز بر آموزش کاربردی، مرتبط با نقش اجتماعی افراد در کنار آگاهی از برخی مفاهیم اقتصادی نظیر پس انداز، معقول سازی مخارج، پاکیزگی محیط زیست و دیگر فعالیت‌های مثبت و مهم می‌باشد.طول دوره تحصیل در چنین مدارسی نظیر مدارس ابتدایی 5 سال می‌باشد.با این تفاوت که در این مدارس می توان بر اساس سطح گیرائی دانش آموزان، پنج پایه آموزشی را به سه پایه تقلیل داد. این بدان معنا است که می‌توان کتاب‌های درسی پایه اول و دوم را  در پایه اول یک جا مطالعه نموده، به همین نسبت کتاب‌های درسی پایه سوم و چهارم را  در پایه دوم خوانده و کتاب‌های درسی پایه پنجم را در سال سوم به اتمام رساند.مطابق بخشنامه شماره 255 وزارت آموزش منتشره طی سال 1993، ثبت نام از دختران  بر اساس پایه‌های ابتدائی سال‌های پیشین ، مجاز می باشد.به منظور تحقق اصل حضور به موقع در مدارس تک کلاسه، زمان پایان یافتن کلاس‌های روزانه بر اساس شرایط دانش‌آموزان ساکن کومه‌ها، روستاها و مناطق دور افتاده تعیین می‌گردد. بخشنامه مذکور تصریح می‌نماید که زمان تعطیلات پایان هفته تنها شامل روزهای جمعه، جشن‌ها و اعیاد محلی می گردد.گفتنی است که دختران در پایان مطالعات خود در مدارس تک کلاسه به اخذ گواهینامه پایان تحصیلات معادل و همسنگ با مقطع ابتدائی نائل می‌آیند. آموزش در چنین مدارسی نوعاً شبیه مدارس ابتدائی است. آموزش فنی و حرفه‌ای در اینگونه مدارس براساس محیط محلی و پروزه‌های تولیدی‌ به دختران ارائه می گردد.این نوع از مدارس برای دختران یک مرحله تحصیلی نهائی محسوب می‌گردد البته به استثنای دخترانی که قصد ادامه تحصیل و رسیدن به مراحل عالیه را دارند. به دختران گروه دوم یعنی داوطلبان ورود به دوره‌های تحصیلی عالیه این اجازه داده می‌شود تا مقاطع مقدماتی و تکمیلی متوسطه را طی کنند. خوشبختانه این قبیل مدارس به برنامه‌های غنی و پیشرفته، کتاب‌های درسی مفید، ابزارهای آموزشی جالب و مدل‌های لازم مجهز شده‌اند که غالباً تأکیدشان بر موضوعات و مقولات‌  مربوط به آگاهی از محیط زیست، جمعیت و بهداشت می‌باشد. علاوه بر این، ابزارهای آزمایشگاهی متعددی فراهم آمده است که به منظور انجام آزمایشات علمی از این ابزار بهره برداری می گردد. از سوی دیگر، وزارت آموزش مصر با مشارکت سازمان  یونیسف در حال انجام پروژه آزمایشی«مدارس عمومی» است. این پروژه درصدد تحقق آموزش همگانی با فراهم سازی امکانات اولیه و اساسی آموزش برای افراد بی بضاعت و محروم از خدمات آموزشی مناطق روستائی به ویزه ساکنین روستاهای کوچک و کومه نشینان می‌باشد. بدین طریق می‌توان اطمینان داشت که ثبت نام از دختران در مناطق دور دست نیز امکانپذیر می گردد. از جمله اهداف اصلی تاسیس مدارس عمومی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

-دسترسی به آموزش همگانی

-فراهم سازی مبنا و زمینه صحیح برای آموزش دختران

-پذیرش بینش کلی جهت توسعه مدل مدارس عمومی در مقیاس وسیع‌تر

-تقویت حس خود باوری و احترام به جامعه

-تقویت علاقمندی دختران نسبت به کسب علم و دانش و دستیابی به مهارت‌های عملی

-تعیین و تشخیص عواملی اصلی‌ برانگیزاننده مشارکت دختران در فعالیت‌های زندگی

خاطر نشان می‌گردد که آموزش منفک از دیگر پدیده‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی نمی باشد، بلکه آموزش خود مقوله‌ایست که هم تحت تأثیر پدیده‌های فوق و هم کاملاً مؤثر بر آن‌ها می‌باشد.راهبرد«مدارس عمومی» بر مبنای حصول اطمینان از ثبت نام آندسته از افرادی نهاده شده است که بنا به دلایل مختلف از حضور به موقع جهت ثبت نام در مدارس رسمی باز مانده اند. از جمله مهمترین اهداف چنین راهبردی می توان به گسترش خدمات آموزش عمومی به سطوح مختلف اجتماع، ایجاد نگرش مثبت در دختران جهت ورود به مدارس مذکور، فراهم سازی برنامه‌های آگاهی بخش در خصوص اهمیت آموزش دختران ، فراهم سازی خدمات آموزشی رایگان، برقراری و ایجاد سیستم‌های آموزشی روزانه و فصلی بنا به اقتضاء و نیازهای جامعه و برقراری و ایجاد پروژه‌های تولیدی و توسعه در قالب راه اندازی مدارس فوق اشاره نمود.پروژه‌ احداث مدارس عمومی با تأسیس 19 مدرسه طی سال تحصیلی 1993/1992 آغاز گردید. شمار این مدارس تاپایان سال 1998 بر 280 مدرسه بالغ می گردد.وزارت آموزش مسئول فراهم سازی متون درسی و ایجاد انگیزه با عناوین مختلف در میان پرسنل آموزشی است. سازمان یونیسف نیز عهده دارمسئولیت فراهم سازی اسباب و اثاثیه لازم و آموزش معلمین و مشارکت در مدیریت آموزشی است. جوامع و گروه‌های محلی نیز عهده دار مسئولیت فراهم سازی مراکز مورد نیاز جهت احداث و اداره  مدارس می باشند.

معضلات آموزشی

 نظام آموزشی مصر با مشکلات و مسائل بی شماری مواجه است . یکی از مشکلات این نظام نرخ بالای بی سوادی در کشور است. براساس آخرین سرشماری در سال 1986‏، 4/49% از جمعیت مصر بی سواد هستند. بی سوادی در میان زنان بالاتر از مردان و در مناطق روستایی بیش تر از مناطق شهری است.از جمله دیگر مشکلات این نظام ،‌ ساختمان مدارس است. زمین لرزه اکتبر سال 1992 نشان داد که بسیاری از ساختمان های آموزشی مصر غیر قابل اطمینان می باشند. هم چنین حداقل 3500 مدرسة جدید نیز باید ساخته شود.علاوه بر این تنها 87% از کودکان مصری دورة آموزش اجباری را به پایان می رسانند و این در حالی است که عدم مشارکت کودکان در آموزش موجب افزایش بی سوادی در آینده خواهد شد. بسیاری از این دانش آموزان به دلایل اقتصادی یا آموزشی به ترک تحصیل از مدرسه مبادرت می نمایند که این خود به افزایش هزینه های دولت و مشکل تر شدن رونر ریشه کن سازی مبارزه با بی سوادی می گردد. قریب به70% از فارغ التحصیلان آموزش پایه جلب آموزش فنی و 30% باقی مانده وارد آموزش عمومی می شوند. برنامة درسی آموزش فنی بسیار ضعیف است و با پیشرفت های فنی شناختی حاضر، تقاضای بازار و نیاز واقعی کارفرمایان  سازگاری ندارد؛ در نتیجه ، فارغ التحصیلان  l,cad lnvsi vh jv; ld آموزش فنی در خطر بیکاری قرار می گیرند. آموزش متوسطه  عمومی نیز اگر چه از نظر مسأله بیکاری با آموزش فنی تفاوتی ندارد، حداقل از این مزیت برخورداراست که راه آن به سوی آموزش عالی و دانشگاه ها باز بوده و فرصت کافی جهت یافتن شغل بهتر در اختیار دانش آموزان  قرار می دهد.همواره شکایت های زیادی در خصوص  بی کفایتی معلمان کلیه دوره های آموزشی، به ویژه  دورة متوسطه مطرح می شود. این موضوع  نشانگر ضعف برنامه های آماده سازی و آموزش معلمان و هم چنین افت استاندارهای آموزشی در دانشکده های علوم تربیتی است. مسأله  تأمین بودجة دفاعی کشور و مساله امنیت ملی و همچنین بحران های اقتصادی اثراتی زیان‌بار‌ برآموزش وپرورش باقی گذارده است. از دیگر سو، تحقیقات آموزشی و تصمیم گیری از ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر بر خوردار می باشند.

اصلاحات آموزشی

اصلاحات آموزشی اخیر در مصرکلیه جنبه های حوزه آموزش، بر احداث و نگهداری  بناهای آموزشی،‌ برنامه ریزی درسی، فعالیت های فوق برنامه و پرورش استعداد ها مشتمل می گردد.

درسیاست آموزشی جدید سعی بر آن است که برابری فرصت ها در آموزش و پرورش تأمین شده، ارتباط مستحکمی میان آموزش و امنیت ملی برقرار گردیده و از آموزش تحت عنوان سرمایه گذاری ملی یاد گردد.فرآیند تصمیم گیری در مصر جنبه های مختلفی دارد که به اهداف کلان ملی، آرای عمومی و توسعة نیروی انسانی مربوط می گردد. به همین ترتیب عوامل متعددی بر فرایند تصمیم گیری درخصوص اصلاحات آموزشی تأثیر می گذارند، که از جمله این عوامل می توان به چهار گروه سیاسی، فنی،‌ بین المللی و علمی اشاره نمود.

عوامل سیاسی

ریاست جمهوری مصردیدگاه هایی درخصوص آموزش دارد که این دیدگاه ها ازطریق سخنرانیها و مصاحبه ها به استحضارهمگان میرسد.همچنین وزیرآموزش و پرورش ازمسوولیت نظارتی برخوردارمی باشد که بر سیاست های آموزشی نیز تأثیر می گذارد.

عوامل فنی

مجموعة این عوامل در واقع همان تحقیقات کاربردی می باشند که توسط مراکز تحقیقات آموزشی به اجرا گذارده می شوند. مرکز ملی تحقیقات آموزشی و توسعه به عنوان مرکز تخصصی تحقیقات  و مطالعات آموزشی تأسیس شده است.از جمله مهمترین وظایف این مرکز می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- انجام تحقیقات مورد نیاز در زمینه های کاربردی آموزش و پرورش

- ارزیابی یافته های پژوهشی به منظور امکان سنجی تعمیم و کاربرد نتایج

- برنامه ریزی دروس و محتوای کتب درسی و  اصلاح متدهای آموزشی

-تعیین راهبرد آموزش معلمین و مربیان

- تقویت نیروی انسانی به منظور نیل به توسعه همه جانبه در آینده

ساختارسازمانی مرکزملی تحقیقات آموزشی و توسعه برتعدادی ازشاخه های پژوهشی اعم ازسیاست های آموزشی،اصلاح برنامه های درسی،برنامه ریزی آموزشی،آموزش فنی و فعالیتهای آموزشی مشتمل میگردد. این مرکز همچنین ازتعدادی نهاد مدیریت اجرایی برخوردار می باشد که از جمله مهم ترین آنها می توان به مدیریت اسناد ، اطلاعات و پشتیبانی اشاره نمود.علاوه برمرکزملی تحقیقات آموزشی و توسعه2مرکزتحقیقات آموزشی دیگرکه تحت تابعیت مستقیم وزارت آموزش و پرورش می باشند،به انجام تحقیقات آموزشی مبادرت می ورزند.یکی از این مراکز درزمینة برنامه ریزی درسی و مواد آموزشی- اعم از طراحی،‌تدوین و ارزیابی برنامه ها وکتب درسی- و دیگری درزمینة ارزش یابی و طراحی نظام آزمونهای تحصیلی فعالیت   می نماید. ارتباط سازمانی این مراکز پژوهشی با وزارت آموزش و پرورش به تقویت حس همکاری آنان بایکدیگر و با مسائل آموزشی منتهی می گردد،چراکه کلیه این مراکز درصدد توسعه و بهبود برنامه ها و کتب درسی و ریشه کن سازی بی سوادی و انجام تحقیقات کاربردی در زمینه مسائل آموزشی می باشند.

عوامل بین المللی

این عوامل به اندیشه نوین ارتباط با سازمان های بین المللی آموزشی نظیرسازمان یونسکو، یونیسف و بانک جهانی مربوط می گردد.کمک های مالی و فنی این سازمان ها خود به اجرای برنامه های اصلاحی آموزشی درکشورمصرمنجرگردیده است که به عنوان نمونه میتوان به کمک بانک جهانی درحوزه آموزش پایه و کمک سازمان یونیسف درحوزه آموزش دختران اشاره نمود.

عوامل علمی

عوامل علمی تأثیر گذار بر روندتصمیم گیری، یافته های تحقیقات آموزشی می باشند که با هدف گسترش تفکرآموزشی، توسط دانشکده های علوم تربیتی به مورد اجرا در آمده اند.

این تحقیقات سعی درالقای اندیشه های نوین آموزشی به فرآیند اصلاحات آموزشی دارند. هرچندوظیفه اصلی دانشگاهها تأمین و تربیت پژوهشگران کارآمد و با صلاحیت است،‌ اعضای دانشکده های علوم تربیتی،به انجام تحقیقاتی در زمینة نظام آموزشی ومسائل پیرامون آن و اجرا و اعلام نتایج و توصیه های خود در این زمینه مبادرت می نمایند.به طور کلی میتوان اصلاحات اعمال شده بر ساختار نظام آموزشی مصر را به موارد ذیل ارجاع داد:

- جستجوی منابع مالی کافی جهت اعمال اصلاحات کلی درساختارآموزش و پرورش کشور

- تعمیم و ترویج آموزش پایه  در مناطق روستایی و محروم بویژه در میان زنان و دختران

- احداث مدارس کافی جهت برخورداری از امکان ثبت نام کلیه افراد واجد شرایط، کاهش ابعادکلاس و چند نوبته بودن مدارس

- ارتقاء شرایط لازم مادی و اجتماعی معلمین و معیارهای حرفه ای و عملی آنان

-غلبه بر بیسوادی و توسعه برنامه های آموزش بزرگسالان بویژه در مناطق روستایی و دور افتاده

توسعه آموزشی

از جمله مهمترین اقدامات صورت گرفته درجهت نیل به توسعه آموزشی در مصر میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

1-تکمیل تجهیزات و مرمت ساختمان مدارس

از زمانی که رئیس جمهور مصر حسنی مبارک از مسأله آموزش بعنوان یک پروژه ملی یاد نمود، وزارت آموزش و پرورش با بذل  بیشترین توجهات و انجام فعالیتهای گسترده درصدد برآمد تا تجهیزات و امکانات مدارس را ترمیم و تکمیل نماید. از جمله اقدامات موثری که در این زمینه بعمل آمده می توان به احداث ساختمانهای جدید و جایگزینی این مدارس با مدارس قدیمی اشاره نمود.از زمان آغاز طرح 5 ساله سوم که از سال 1992 تا 1997 استمرار داشت، 7500 مدرسه جدید و مجهز به آزمایشگاه ، کتابخانه ، و دیگر تجهیزات نوین ضروری تأسیس گردید که بالغ بر6/8 میلیون پوند مصری هزینه در برداشته است.از جمله چالشهایی که سبب اتخاذ چنین تصمیمات و اقداماتی گردیده است،میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

- افزایش روزافزون جمعیت و توزیع نامطلوب آن در مناطق معین

- تعهدو الزام نسبت به اصل آموزش پایه رایگان برای کلیه شهروندان رده سنی 8 سال

- تخریب و خسارات وارده بر ساختمان برخی مدارس بر اثر زلزله اکتبر سال 1992

- کمبود اعتبارات مالی اختصاص یافته جهت مقابله با چالشهای آموزشی

علاوه بر این در قالب طرح 5 ساله چهارم (طی سال1997 تا 2002) احداث کلاسهای جدید به منظور برطرف سازی معضلاتی چون چند نوبته بودن مدارس، و تجدید بنای کلاسهای فرسوده و قدیمی و جمعیت رو به فزونی دانش‌آموزی مورد تاکید قرار گرفت.

در این راستا مراکز علمی و فناوری به منظور برقراری ارتباط با فرایندهای آموزشی مربوط به پدیده های مدرن علمی همچون مهندسی ژنتیک، علم کامپیوتر،علم فضا، انرژیهای جایگزین و زمین شناسی تأسیس گردید.

 

2- تعمیر و نگهداری مدارس قدیمی

طی سالهای1991 تا 1998 ، اداره کل بناهای آموزشی مصر اقدام به تعمیر و بازسازی مدارس قدیمی نموده و با احداث سالیانه 3000 مدرسه جدید به افزایش شمار مدارس کمک نمود.

3- توسعه و بهبود مدلهای آموزشی

در راستای اصلاحات آموزشی، وزارت آموزش و پرورش مصر درصدد بهبود مدلهای آموزشی برآمد، آنچانکه در حال حاضر، کلیه مدارس کشور به کتابخانه،آزمایشگاه، کامپیوتر، گارگاه، نمایشگاه و کلاسهای ویژه معلولین و درمانگاه مجهز گردیده اند.

4- توسعه تجهیزات مدارس

در حال حاضر، کلیه مدارس کشور مصر در تمامی مقاطع از تجهیزات آموزشی مناسب برخورداربوده و امکانات و تجهیزاتی همچون کامپیوتر، تلفن،ویدئو، اسلاید و پرده‌های نمایش در دسترس کلیه دانش آموزان می‌باشد. علاوه بر این، بخش خصوصی توانسته است به خوبی در ساخت و تولید ابزارکمک آموزشی و کامپیوترهای آموزشی مشارکتی فعال داشته باشد. همچنین به منظور فراهم سازی امکانات جدید آموزشی، دانشگاه ها و مراکز جدید تخصصی دایر گردیده است. وزارت آموزش و پرورش مصر نیز بسیار مشتاق است تا مدارس فنی و حرفه ای را در حد گسترده تری افزایش داده و به جدیدترین فناوری ها و تجهیزات پیشرفته آموزشی به منظور ایجاد تحولات گسترده در سطح محلی و بین المللی مجهز نماید.

 

اقدامات آموزشی

برنامه‌های آموزشی ذیل از تلاش‌های صورت گرفته از سوی وزارت آموزش در جهت ارتقاء سطح کارآمدی و اجرائی آموزش کشور حکایت دارد:

- بکارگیری از تکنولوژی پیشرفته در آموزش معلمان

از ابزار و وسائل تکنولوژیک در آموزش معلمین و برنامه‌های آموزشی آنان بکار گرفته می‌شود. تکنولوژی می‌تواند درجهت فراهم ساختن زمینه آموزش پیشرفته معلمین ایفاءگر نقش بسیار مهمی باشد. مرکز توسعه تکنولوژیک وزارت آموزش به تمامی تجهیزات تکنولوژیکی ضروری در جهت اجراء طرح‌های آموزشی و کارآمد مجهز شده است. 27مرکز تکنولوژیک در دیگر مراکز آموزشی دایر شده است.

- راه اندازی آزمایشگاه‌های چند رسانه‌ای

- راه اندازی آزمایشگاه‌های علمی پیشرفته در هر یک از مراکز آموزشی با هدف ارتقاء سطوح تخصصی متخصصین و معلمان

- آموزش گروه‌های هدف از طریق مراکز آموزش از راه دور یا ویدئو کنفرانس

- بهره گیری ازماهواره‌ها و فیبرهای نوری جهت عملی سازی آموزش درمناطق دور افتاده کشور

- برقراری مشارکت میان مرکز توسعه برنامه‌های آموزشی، مرکز ملی توسعه تحقیقات آموزشی، و کالج‌های آموزش همگانی در جهت اجراء برنامه‌های آموزشی با مساعدت وزارت آموزش

- توسعه مدیریت آموزش پایه طی دهه 90

تکنولوژی آموزشی

در آستانه قرن بیست و یکم، کشورهای جهان سوم با چالش بزرگی به نام «تضمین بقاء و موجودیت» خود روبرو می باشند. کشور مصر بعنوان گهواره تمدن متأسفانه در زمره یکی از کشورهای توسعه نیافته و یا به عبارتی رو به توسعه محسوب می‌گردد. از این روی، آموزش در مصر به مسئله ای امنیتی، ملی و حیاتی مبدل گردیده است.با توجه به ماهیت و حجم مسائل و مشکلات آموزشی در مصر، وزارت آموزش در جهت ایجاد تحولات عمیق آموزشی به کمک تکنولوژی مدرن، برنامه‌ریزی‌های جامعی را طراحی و تدوین نموده است. البته ناگفته نماند که در این راستا تکنولوژی به خودی خود هدف نبوده بلکه ابزاری جهت ارتقاء سطح توسعه آموزشی محسوب می‌گردد. توسعه و ترقی آموزشی متضمن توسعه و بهبود تفکر، شناخت و ادراک و نیز کاربردهای عملی آن‌ می‌باشد. بهره گیری از تکنولوژی صرفاً به معنای روزآمد سازی تجهیزات و به کارگیری فنون جدید نمی‌باشد بلکه یکی از کاربردها و معنای اساسی آن این است که باید سبب ارتقاء سطح تفکر افراد گردد. به گونه‌ای که در سایه ارتقاء سطح فکری بتوان به انجام اقدامات مناسب و لازم و ارتقاء اطلاعات توانمند دست یافت. تکنولوژی همچنین می‌تواند سبب بهبود و ارتقاء سطح عملکرد معلمین و دانش آموزان و سطوح مدیریتی گردد. همچنین در سایه تکنولوژی می‌توان به بهبود توانایی‌های شناختی موردنیاز جهت مبادله اطلاعات و انجام ارتباطات امیدوار بود.با توجه به اهمیت موضوع بیان شده در فوق، نظام آموزشی مصر بر توسعه و بهبود ظرفیت‌های نو‌‌آوری‌ و  ابداع و آفرینش در تمامی حوزه‌ها تأکید خاصی  دارد. رویکردهای تکنولوژیک تنها محدود به فراهم سازی تجهیزات جدید نمی‌گردد بلکه توسعه و گسترش فرایند‌های عقلانی نیز از جمله این رویکردهاست.شبکه ویدئو- کنفرانس به منظور برپایی ملاقات‌های مختلف میان مقامات عالیه مسئول در حوزه‌های مدیریتی و تصمیم‌گیری و مراکز آموزش مناطق دور افتاده  بسیار مفید و کارآمد می باشد.وزیر آموزش می‌تواند از طریق این شبکه با معلمان، دانش آموزان، رؤسای مدارس در تمامی مقاطع آموزشی و در سراسر کشور ارتباط برقرار ساخته و در اسرع وقت از مشکلات و مسائل آنان مطلع گردد.

از جمله فوائد چندگانه اینگونه ملاقات‌ و گفتگوها می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- رضایت خاطر متخصصان و متولیان امر آموزش به هنگامیکه در می‌یابند دولتمردان و دست‌اندر کاران مسؤل علاقه مند به حل مسائل و مشکلات آنان می باشند.

- تقویت و غنا بخشی به ارتباطات میان مراکز و مؤسسات کلان و بزرگ آموزشی چون وزارت آموزش و واحدهای کوچک آموزشی نظیر مدارس.

- اتخاذ سریع تصمیمات و اجراء فوری آن در جهت اینکه اینگونه گفتگوها و مصاحبه‌ها در کمترین زمان ممکن کمبودها و مشکلات موجود را مشخص و معین ساخته و تصمیم سازان را در اتخاذ تصمیمات درست و شایسته برای حل مسائل توانمند و قادر حمایت می نماید.

- بکارگیری این شبکه ارتباطی در جهت ایجاد فضای آزاد و دمکراتیک در کلیه حوزه‌های رسمی و مراکز تصمیم سازی آموزشی و مدارس

توسعه تکنولوژیک آموزشی

در حال حاضر، آموزش در مصر به مسأله ای حائز اهمیت از لحاظ امنیت ملی مبدل گردیده است. دلیل این امر به این نکته باز می گردد که آموزش به طور کلی عهده دار شکوفاسازی استعداد افرادیست که مستعد تفکر خلاقانه، طراحی، ساخت و تولید می باشند. چنین افرادی قادر خواهند بود تا در سایه برخورداری از توانائیهای خود، واقعیات موجود در جامعه را متحول و بازآفرینی نموده و آینده بهتر و مطلوبتری برای خود رقم زنند. بر این اساس، اشاعه تکنولوژی صرفا‏ٌ متضمن فراهم سازی تجهیزات نمی باشد، بلکه در درجه نخست باید متضمن رشد و شکوفائی فکر، دستیابی به اهداف مناسب، تنظیم اطلاعات و بهبود عملکرد دانش آموزان و معلمان و مدیران باشد. تکنولوژی همچنین باید متضمن رشد ذهنی و فکری و افزایش ظرفیت تبادل اطلاعاتی و ارتباطاتی افراد باشد.توسعه تکنولوژیک آموزشی در پی فراهم آوردن محیطی آموزشی نوینی است که در پرتو آن دانش آموزان بتوانند از طریق خودآموزی و بکارگیری کلیه منابع اطلاعاتی و ابزار متعدد آموزش تکنولوژی، دامنه تجارب خود را گسترش دهند. آموزش نحوه دسترسی به اطلاعات نیز از جمله اهداف توسعه تکنولوژیک می باشد. بهبود کیفیت اطلاعات و افزایش کارآمدی آن نیز در زمره اهداف مهم توسعه تکنولوژی آموزشی به شمار می آید.لازم به ذکر است که به این اهداف می توان به شیوه های ذیل دست یافت:

- برطرف نمودن مشکل ازدحام کلاسها و کاهش تعداد دانش آموزان هر کلاس

-مقابله با مشکلات مربوط به کاهش شمار کادر آموزش فنی و تخصصی

- مدنظر قراردادن تفاوتهای فردی موجود میان دانش آموزان

- مبارزه با بی سوادی که حوزه های مختلف توسعه را تحت تأثیر قرار داده و مانع ایجاد تحولات گردد

- اصلاح ساختار آموزش معلمان براساس اهداف تعیین شده و فراهم سازی ابزار کمک آموزشی و ارائه شیوه های مناسب آموزشی

- انجام اقدامات لازم جهت پذیرش و کاربست مفاهیم مدرن آموزشی بامحوریت فراگیران بعنوان اساس فرایند آموزش

- افزایش و بهبود استاندارد دستورالعملهای آموزشی به منظور دستیابی به تعالی و شکوفائی مدیریتی در سطح جهانی

- انجام اقدامات لازم به منظور از میان بردن شکاف های موجود میان دانش آموزان معلول و عادی

حمایتهای آموزشی

ازجمله مهمترین حمایتهای آموزشی- رفاهی دولت که از مراکز آموزشی و دانش آموزان و دانشجویان مصری به عمل می آید، می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1- اعطای بیمه سلامتی

بیمه سلامتی از جمله مهمترین اقدامات حمایتی است که وزارت آموزش به منظور رفاه حال دانش آموزان کلیه مقاطع مختلف آموزشی به مورد اجرا در آورده است. هدف از بیمه سلامتی دانش آموزان و دانشجویان این است که در جهت سلامت دانش‌آموزان و انجام مراقبت‌های لازم بهداشتی، اهمیت خاص و بایسته‌ای مبذول گردد. حصول چنین دستاورد مهم و با ارزشی همچون بیمه سلامت مرهون موافقت مجلس ملی خلق با پیشنهادات کمیته سلامت می‌باشد. برقراری بیمه سلامت از جمله دغدغه‌های همیشگی غالب کنفرانس‌هائی است که در این راستا برقرار می‌گردند.مطابق بخشنامه شماره (167) وزارت آموزش که به تاریخ 27/5/1995 منتشر شد، بهره گیری از بودجه‌های اختصاص یافته به هزینه‌های پزشکی دانش آموزان بیمار محروم و مستحق عملی گردید. همچنین این بخشنامه افراد مسؤل را ملزم ساخت تا در صورت استنکاف مراکز بهداشتی و پزشکی از ارائه خدمات پزشکی رایگان به واحدهای بهداشتی مدارس یا بیمارستان‌های دولتی، هزینه‌های لازم در این خصوص از محل بودجه‌های اختصاص یافته به بیمه سلامت و حوادث جهت خرید تجهیزات و وسایل مورد نیاز معلولین تامین گردد.وزارت آموزش مصر همچنین اجراء برنامه‌های بهداشتی مدارس را در سایه همکاری با سازمان بهداشت جهانی و یونیسف (UNICEF) در برخی از مدارس دولتی تأئید و تصویب نموده است.

2-اجرای طرح تغذیه رایگان در مدارس

وزارت آموزش و پرورش مصر بر امر تغذیه مدارس از آن جهت که بر سلامت دانش آموزان و رشد توانائی‌های دریافتی و ادراکی آنان تأثیرات مثبت و بسزائی دارد، تأکید و توجه فراوانی مبذول داشته است. به علت سوء تغذیه و محرومیت از ویتامین‌های ضروری، برخی از بیماری‌ها به راحتی گریبانگر دانش آموزان را می‌گردند که متأسفانه بر سلول‌های مغز آثار زیانباری را بر جای می‌گذارند، آنچنان که دانش آموزان را حتی از ادامه تحصیل و استمرار مطالعاتیشان باز می‌دارد. برکسی پوشیده نیست که آثار زیانبار و منفی سوء تغذیه می‌تواند باعث بوجود آمدن بیماری‌هائی گردد که روند رشد جسمی و روحی کودکان را سخت تحت تأثیر قرار می‌دهند. مطالعات گسترده در خصوص ارتباط سلامت با تغذیه ممکن است سبب ایجاد عوارضی دائمی گردد که در سراسر عمر همراه بیمار بوده و رشد سیستم عصبی، قلب و عروق را مختل نمایند. هرنوع رنج و زجری که حاصل سوء تغذیه باشد می‌تواند به شدت بر سلول‌های مغز تأثیر گذار بوده و حتی ممکن است سبب نابودی آن‌ها گردد. از این روی، چیزی نخواهد گذشت که با کاهش دانش آموزان تیز هوش و توانائی‌های دانش آموزان مواجه خواهیم شد.

به واسطه برخورداری تغذیه از چنین اهمیت و جایگاهی، وزارت آموزش و پرورش مصر نسبت به تغذیه مدارس و فراهم سازی زمینه لازم برای دسترسی تمامی دانش آموزان به ویزه دانش آموزان مناطق روستایی و صحرانشین و نیز مناطق فقر نشین توجهات و تلاش‌های فراوان و گسترده‌ای به عمل آورده است. این تلاش‌ها به ویزه بر آندسته از مدارسی که فعالیت‌های آن سخت نیازمند قوای جسمی و ذهنی است چون مدارس کشاورزی- صنعتی و نیز مدارسی که به تربیت بدنی و ورزش‌های مختلف می‌پردازند.از جمله مؤسسات و افراد بهره‌مند از تغذیه مدارس می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- دانش آموزان کلاس‌های شبانه‌روزی کلیه مقاطع آموزشی

- دانش آموزان غیرمصری یا خارجی

- دانش آموزان کلیه مقاطع آموزشی ساکن مناطق روستایی و فقیر نشین

- دانش آموزان استثنائی

- دانش آموزان مقاطع مقدماتیذ کشاورزی- صنعتی

- دانش آموزان مدارس ورزشی

اهمیت طرح تغذیه در مدارس

- فراهم ساختن انرژی لازم غذایی برای دانش آموزان (تأمین کالری‌های ضروری)

- تأمین ویتامین‌ها و آهن و روی مورد نیاز ضروری جهت غلبه برکم‌خونی و بیماری‌هایی که در مناطق فقیر نشین سریعا شیوع می یابد.

3-اعطای وامهای تحصیلی بلند مدت با بهره2درصد

قوانین آموزشی

در حال حاضر، آموزش کانون توجه و مایه نگرانی دولتمردان مصری بوده و در رأس اولویت‌های مهم رهبری سیاسی کشور قرار دارد، به نحویکه رئیس جمهور مصر همواره بر این اعتقاد بوده است که آموزش، هدف و پرورژه ملی مصر و پایه و اساس امنیت ملی است.در این راستا، قوانین خاص آموزشی به شرح ذیل طراحی و تدوین گردیده است:

- ماده قانون شماره 19 قانون اساسی مصر مصوب سال1923 تصریح می‌کند که ((آموزش ابتدائی برای تمامی کودکان مصری اجباری و لازم است)). مطابق قانون فوق طی انقلاب سال 1952 مهم ترین گامهای رو به جلو در حوزه آموزش ابتدایی برداشته شد.در این راستا، توسعه و گسترش آموزش ابتدائی به صورت یکپارچه و اجباری از جمله مهمترین اهداف آموزشی کشور قلمداد گردید.تلاشهای فراوانی متعاقبا" درجهت دسترسی تمامی شهروندان در تمامی مقاطع به آموزش رایگان بعمل آمد. مصر از جمله کشورهایی بود که توافقنامه جهانی حقوق اقتصادی و اجتماعی را امضاء نمود. گفتنی است که بعدها مفاد این توافقنامه مبدل به بخشی از قوانین دولتی کشور شد.

- ماده قوانین 8 و40 مصوب سال1971ویزه اجرای سیاست تساوی قانونی و برخورداری همگانی از فرصتها و امکانات متساوی آموزشی

مطابق ماده قانون شماره 8 ، دولت عهده دار مسئولیت حفاظت و تأمین فرصتها و امکاتات برابر آموزشی برای کلیه شهروندان مصری است.

مطابق ماده قانون شماره 40 نیز کلیه شهروندان مصری از تساوی در برابر قانون برخوردار بوده و نوع مسئولیتها و وظائف آنان مانع از برابری آنان در برابر قانون نمی گردد.مطابق قانون فوق هیچ گونه تبعیضی براساس جنسیت، ملیت، مذهب و عقیده، بر شهروندان مصری حاکم نمی باشد.

- ماده قانون شماره 18 نیز تصریح می نماید که آموزش از جمله حقوق اساسی شهروندان مصری بوده، دولت مسئول و ناظر بر آموزش و اجرای سیاست برابری همگانی درحوزه آموزش بوده و گذراندن آموزش پایه از اعم از ابتدائی و متوسطه اجباری  است.

- مطابق ماده قانون20 آموزش در موسسات دولتی در تمامی مقاطع مختلف رایگان می‌باشد.

- مطابق ماده قانون21 درخصوص ارائه آموزش رایگان و ریشه کن سازی بی سوادی و نشرسواد آموزی

- مطابق ماده قانون139 مصوب سال1981 آموزش پایه( شامل مقاطع ابتدائی و متوسطه) اجباری شد. گفتنی است که پیش از تصویب اصل 139 قانون اساسی طی سال1981 آموزش منحصرا در مقطع ابتدائی اجباری بود. قانون فوق همچنین تصریح می‌ نماید که  دولت باید دایره آموزش اجباری را آنچنان وسیع و

گسترده سازد که حتی مقاطع دیگر آموزشی علاوه بر مقاطع فوق الذکر در زمره آموزش پایه در آید.

- قانون شماره23 مصوب سال1999 نیز برافزایش طول دوره آموزش پایه(اجباری) به9سال 6 سال دوره ابتدائی و 3 سال دوره متوسطه)تاکید دارد. افزایش طول دوره ابتدایی حکایت از اهمیت آموزش پایه و تمامی اقدامات موردنیاز در جهت تقویت آن دارد.

-  ماده قانون شماره233 مصوب سال 1988و قانون شماره2 مصوب سال1994درخصوص آموزش پیش دانشگاهی و آموزش همگانی رایگان برای کلیه شهروندان

- قانون شماره49 مصوب سال 1972 درخصوص ساختار دانشگاهها

- قانون شماره227 مصوب سال1989درخصوص تامین سرمایه جهت حمایت و پشتیبانی مالی از پروژه های آموزشی و پرورشی

مدیریت آموزشی

نهادهای مرکزی

وزارت آموزش و پرورش مصر، عهده دار مسئولیت کلیه امورآموزشی و پرورشی اعم از سیاستگزاریها، تعیین برنامه درسی، تهیه کتب و ابزار کمک آموزشی است .

 نهادهای سرپرستی آموزشی منطقه ای نیز عهده دار مسئولیت کلیه امور آموزشی منطقه ای بوده و با توجه به شرایط و نیازهای منطقه و مطابق با سیاستگزاریهای وزارت آموزش، به اجرای برنامه های مختلف آموزشی مبادرت می نمایند. مسوولیت برگزاری آزمونهای نهایی مقاطع ابتدایی و متوسطه نیز تحت نظارت سرپرستی های مذکور می باشد.وزارت الازهر نیز عهده دار مسئولیت اعمال خط مشی ها و طرحهای آموزشی مدارس، دانشکده ها و دانشگاههای تحت پوشش خودمی باشد. تفاوت این مراکز با مراکز آموزش دولتی در این است که در این قبیل مؤسسات، دروس اسلامی بیشتر تدریس می گردد.

توسعه مدیریتی

از جمله اقدامات به عمل آمده در راستای توسعه مدیریتی حوزه آموزش مصر میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:

- توسعه و گسترش شوراهای مدارس

مدرسه در هر مکانی که واقع شود سبب روشنائی و شکوفائی مردم ساکن آن خواهد شد. مدرسه می‌تواند مایه توسعه و ترقی محیطی که در آن واقع شده باشد.درعین حال از پتانسیل‌های موجود در نزد مردم آن محیط نیز بهره می گیرد.چنین روابط متقابلی میان مدارس و محلات در مقیاس وسیعی میان مدارس و جامعه جز از طریق شوراها و مؤسسات کارآمد تحقق پذیر نیست. از این روی،وزارت آموزش به منظورتاکید بر نقش این شوراها نظیر شورای والدین، شورای معلمین و شورای دانش آموزان و دیگر مؤسسات در تمامی سطوح مدرسه‌ای، استانی و ملی، اهمیت فراوانی لحاظ کرده است.

-بهبود و ارتقاء نقش شوراهای والدین

وجود این شوراها در مراحل نخستین، نمود دروغین آموزش دمکراتیک در اذهان جلوه می‌نمود چرا که تصور عمومی بر این بود که هدف اصلی این گونه شوراها صرفاً جمع‌آوری پول در قالب فعالیت‌های خیرخواهانه به

منظور هزینه در زمینه‌های مختلف بوده است. از این روی، وزارت آموزش در تلاش چشمگیر با صدور بخشنامه شماره(5) به سال 1993 درصدد برآمد تا برای بار دیگر، نقش شوراهای والدین و معلمین را احیاء و فعال نماید. بر این اساس نقش والدین  بسیار مهم و لازم قلمداد می گردد، به گونه‌ای که والدین می‌باید در توسعه و پیشرفت و اجرای فرایندهای آموزشی و نیز در راه نیل به اهداف آموزشی مشارکتی فعال و جدی داشته باشند. مشارکت فعال والدین در قالب سرمایه‌گذاری جهت خرید تجهیزات مدارس، به ویزه ابزار کمک آموزشی و تکنولوژی‌های مورد نیاز قابل تحقق است. بر اساس بخشنامه فوق‌الذکر نقش برجسته‌ای  برای والدین در زمینه کنترل و نظارت و استانداردهای آموزشی لحاظ گردیده است. علاوه بر این شورای والدین در سایه فعالیت‌های خود به خوبی توانست زمینه لازم جهت برقراری ارتباط مدارس با محیط و جامعه را فراهم ساخته و نیز موفق شود تا جامعه را به حمایت و فعال ساختن ظرفیت‌ها و فعالیت‌ مدارس وادارد.متعاقباً چندین بخشنامه از سوی وزارت آموزش منتشر شد که در قالب آن‌سعی شد تا امورات و فعالیت‌های شوراهای والدین و معلمین سازماندهی گردد. بخشنامه شماره (464) که به سال 1998 منتشر شد، شواری والدین را محق و مجاز می‌دانست تا فرایند آموزشی را از آغاز تا انجام پی گیری و نظارت نماید.در این راستا، مشارکت فعال شورای والدین در مدیریت فرایند آموزشی اقدامی مثبت تلقی می گردد. روی هم رفته مشارکت شورای والدین سبب برقراری دمکراسی و برطرف سازی خود محوری در بطن و بافت مدارس می گردد.مشارکت شورای والدین را به لحاظ حمایت‌های مالی و فنی می‌توان در قالب فراهم سازی تلویزیون، ویدئو، نوارهای کاست، کامپیوتر و نیز دیگر وسایل کمک آموزشی ضروری که همگی سبب ارتقاء و تقویت فرایند آموزشی می‌گردند، تعریف نمود.وزارت آموزش همچنین بر این باور است که یکی دیگر از مصادیق مشارکت فعال شورای والدین، تشویق عموم مردم به مشارکت و فعال سازی نقش والدین در فرایند آموزش است. بر این اساس وزارت آموزش درصدد برآمده است تا به تشکیل هیأت‌های امنا که مرکب از شخصیت‌های برجسته هر مرحله‌ایست اقدام نماید.این شخصیت‌ها می‌توانند کسبه و تجار، معلمین دانشگاه دیده، مهندسین و افراد مشغول به فعالیت‌های اجتماعی باشند. از جمله مهمترین اهداف تشکیل چنین هیأت‌هایی می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- برقراری ارتباط میان مدارس با محیط پیرامون

- کمک به مدارس در جهت انجام وظائف و مسؤلیت‌های آموزشی و پرورشی

- فراهم سازی کمک‌های فنی برای مدارس و رفع محدودیت‌ها و مشکلات فرایندهای آموزشی

- فراهم سازی کمک‌های مالی برای مدارس در جهت تهیه ابزارکمک آموزشی، تجهیزات و مواد اولیه در راستای ارتقاء خدمات آموزشی

- کمک به مدارس در انجام پروژه‌های آموزشی و تولیدی

اهمیت مدیریت و ارتباط آن با نوآوری‌های فنی و تکنولوژیک از جمله موضوعات بسیار مهمی محسوب

می‌گردد که از اوائل دهه 90 در کلیه زمینه‌های آموزشی به ویزه مدیریت به آن توجهات خاصی مبذول گردیده است.نوآوری‌های فنی و تکنولوژیک از آن روی در مقیاس بسیار وسیعی بکار گرفته شده‌اند تا بتوان با ضرورت‌ها و نیازهای عصر حاضر که عصر انفجار دانش و انقلاب اطلاعات و توسعه و رشد فزاینده تکنولوژیک در کلیه زمینه‌های زندگی است، هماهنگ و همگام شد. مزیت بهره گیری از نوآوری‌های گوناگون آن است که سبب تقویت و ارتقاء فرایندهای آموزشی و توسعه و بهبود مدیریتی می‌گردد. نوآوری‌های تکنولوژیک همچنین فرصت‌های متعددی در جهت رفع مشکلات مدیریتی فراهم می نمایند.

قوانین مدیریتی

رسیدگی و نظارت بر عملکرد حوزه آموزش به دو علت ذیل تحت نظارت و کنترل دولت قرار دارد:

- حفظ و تأمین حداقل اصول و مبانی رشد و تعالی فرهنگی و اجتماعی

- حصول اطمینان از وحدت ملی و دستیبابی به همبستگی اجتماعی

البته این بدان معنا نیست که دولت مالک و صاحب تمامی موسسات آموزشی است. بلکه آموزش دولتی، آموزش خصوصی و آموزش بین الملل به صورت کاملا مستقل و تنها تحت نظارت دولت فعالیت می‌نمایند. گفتنی است که آموزش بین الملل تا اندازه‌ای از این امر مستثنی بوده و براساس توافقات بعمل آمده میان دولت مصرو دیگر کشورها عمل می‌کند.آموزش درتمامی سطوح به منظور دفاع از اصل برابری،رایگان می‌باشد.بهره مندی جامعه از آموزش درکلیه زمینه‌های توسعه همه جانبه مورد تأکید خاص بوده و موضوع باسوادی افراد جامعه یک نوع مسئولیت و وظیفه ملی تلقی می‌گردد که تمامی تلاشها چه از سوی مراکز دولتی و چه از سوی مراکز غیردولتی حول محور آن متمرکز و بسیج می گردد.به طورکلی میتوان گفت که اصول و قوانین مدیریتی و سازماندهی آموزشی در کشور مصر با توجه به اصول تمرکز گرائی و تمرکز زدایی اعمال می‌گردد.

ماده قانون آموزشی شماره139 که با انجام یک سری اصلاحات در سال1981 به مصوبه شماره 233مبدل شد، تصریح می‌نماید که وزارت آموزش و پرورش، عهده دار مسئولیت طراحی و برنامه ریزی، پیگیری، ارزیابی، بهبود و توسعه و فراهم سازی مواد آموزشی  و تعیین اصول و استانداردهای لازم در تعیین صلاحیت معلمین و کادر آموزشی می‌باشد.این ماده قانون همچنین تصریح می‌نماید که مقامات محلی عهده دار اجراء و پیگیری مسوولیتهای فوق در سطوح محلی می‌باشند.مقامات محلی همواره ملزم به رعایت مصالح ملی و عمومی، نظارت بر فعالیتهای مدارس درطول سال تحصیلی و توسعه کیفیت آزمونهای تحصیلی می باشند. براساس ماده قانون شماره8مصوب سال1991توازن لازم میان تمرکز زدائی و تمرکزگرایی درساختار مدیریت آموزشی برقرارگردیده است.مطابق قانون فوق،مرکزملی ریشه کن سازی بیسوادی و آموزش بزرگسالان مهمترین مراجع‌تخصصی ملی می‌باشندکه مسئولیت طراحی برنامه‌ها وپروژه‌های ریشه کن سازی بی سوادی و آموزش بزرگسالان و نظارت و ارزشیابی بر روند آموزشی افراد بزرگسال را برعهده دارند. گفتنی است که مرکز فوق،عهده دارمسئولیت هماهنگی و تشریک مساعی دیگر سازمانها،تعیین برنامه‌های درسی، فراهم سازی مواد آموزشی و کتب درسی و تعیین صلاحیت معلمان می‌باشد. کمیته‌های دولتی وابسته به این مراکز نیزعهده دارمسئولیت پذیرش معلمان، تجهیزمراکز مبارزه با بیسوادی و پیگیری فعالیتهای مراکز مذکور در این خصوص می‌باشند.

اتوماسیون مدیریتی

اتوماسیون مدارس و مؤسسات آموزشی

اتوماسیون مدیریتی به سادگی می‌تواند سبب توسعه و تسریع امور مدیریتی و اداری در وزارت آموزش و نیز بخش‌های و مؤسسات وابسته به آن ‌گردد. از جمله مراکز و مؤسساتی که در آن‌ اتوماسیون برقرار شده است می‌توان به مرکز ملی تحقیقات و توسعه آموزشی، مرکز ملی امتحانات و ارزشیابی آموزشی، مرکز توسعه برنامه‌های آموزشی، بخش‌های مختلف وزارت آموزش، ادارات کل در مراکز استان‌ها و شهرستان‌ها و مدارس سراسر کشور اشاره نمود. در حال حاضر،اتوماسیون امورات اداری و آموزشی از طریق بکارگیری کامپیوترها برای بایگانی اتوماسیون و تأسیس پایگاه‌های اطلاعاتی جهت فراهم سازی اطلاعات لازم راجع به پرسنل هریک از مؤسسات از جمله معلمین، مدیران و رؤسای مدارس بخش‌ها و ادارات و نیز پرسنل امور اداری و مالی، فروشگاه‌ها و کتابخانه‌ها و نیز دفاتر بیمه بوجود آمده است.سیستم اطلاعات جغرافیائی به منظور فراهم سازی اطلاعات لازم راجع به موقعیت مکانی مدارس در جهت برنامه‌ریزی برای توسعه جامع و پایدار مورد استفاده قرار گرفته است.

پروژه‌های متعدد آموزشی مورد رسیدگی دقیق قرار گرفته‌ و میان سازمان عمران مدارس و اداره اطلاعات و آمارجهت تبادل اطلاعات، ارتباطات لازم برقرار گردیده است. ناگفته پیداست که فعالیت‌های فوق مدیون اتوماسیون مدارس و مراکز آموزشی می‌باشد. از جمله دیگر کاربردهای اتوماسیون مدیریتی در ساختار نظام آموزشی مصر می‌توان به طراحی و اجرای برنامه‌های متعدد در بخش‌های مختلف وزارت آموزش و نیز آموزش پرسنل‌ مختلف اشاره نمود. طی سالهای اخیر، پروژه اتوماسیون اداری و مدیریتی در کلیه واحدهای تابعه حوزه آموزش من جمله مدارس و ادارات برقرار گردیده تا از این طریق زمینه لازم جهت انجام بهتر خدمات آموزشی فراهم گردد. تجهیزات مدرن آموزشی در چهارچوب این پروژه مخصوصاً از طریق فراگیری مهارت‌های کامپیوتری ایفاگر نقش بسیار مهم اتوماسیون در حوزه آموزش است. البته نباید از خاطر برد که فراگیری مهارت‌های کامپیوتری به خودی خودی یک هدف نیست بلکه وسیله‌ای جهت بهره‌گیری از تکنولوژی در امورات پیشرفته اداری مدارس و نیز ارتقاء سطح ارتباطی مدارس با دیگر واحدها و نیز نظارت بر ادارات کل آموزش و پرورش است.

هزینه های آموزشی

نرخ هزینه های عمومی آموزشی برمبنای سطوح مختلف آموزش طی سال 1998

پیش دبستانی، اولین سطح و دومین سطح آموزش : 7/66 درصد

سومین سطح آموزش : 3/33 درصد

کل هزینه آموزشی

به عنوان درصدی از  هزینه های جاری دولتی

به عنوان درصدی ازتولید      ناخا لص ملی

به عنوان درصدی از کل

-

2/4

4/86

11

1/4

5/86

11

4

2/80

4/13

5/4

7/82

15

1/5

4/89

 

هزینه های جاری آموزشی

به عنوان درصدی از کل هزینه های دولتی

به عنوان درصدی ازتولید       ناخا لص ملی

سال تحصیلی

-

9/4

1990

7/9

7/4

1991

11

5

1992

9/13

5/5

1993

8/13

6/5

1994

 

نرخ هزینه‌های جاری آموزش ابتدایی طی سالهای 98/1997

نرخ هزینه ها بر مبنای درصد

شاخص

 

19%

هزینه های جاری آموزش به عنوان درصدی از GNP

 

 

14/1%

هزینه های عمومی آموزش به عنوان درصدی از هزینه های کل آموزش

         
 

بودجه آموزشی

طبق آمار بدست آمده طی سال1996، نرخ بودجه آموزشی کشوربر 10145000000 پوند معادل 4/ 4درصد تولید ناخالص ملی بالغ می گردد.