امروز؛ برگزاری جلسه کمیسیون دائمی هیئت امنا سازمان پژوهش‌‌وبرنامه ریزی‌آموزشی

پنجاهمین جلسه کمیسیون دائمی هیئت امنا سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی امروز یکشنبه 29 دی ماه برگزار می شود.

به گزارش روابط عمومی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، پنجاهمین جلسه کمیسیون دائمی هیئت امنا سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی امروز یکشنبه 29 دی ماه برگزار می شود. بررسی بازآرایی ساختار سازمان، دستور اصلی جلسه امروز و دومین جلسه ایست که به این موضوع می پردازد. بازآرایی ساختاری سازمان با هدف رویکرد تحولی، چابک سازی و انسجام بخشی به منظور دستیابی به اهداف سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی، پس از بحث و گفت و گو با صاحب نظران و کارشناسان مختلف تهیه شده که بعد از طرح موضوع در هیئت امنا بنا به پیشنهاد اعضای محترم در این کمیسیون بررسی می شود.

 

در این جلسه پیش نویس «بهبود ساختار سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی» به تبیین بیش از پیش آنچه مدنظر است اشاره می نماید:

 

 

                               گامی در راستای "بهسازی و تحول در نظام برنامه‌ریزی درسی"( سند تحول / هدف های کلان / هدف6)

 

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی مبتنی بر اسناد تحول بنیادین آموزش و پرورش، ملزم به ایجاد تحول در زیرساخت ­ها، مولفه ­ها و عناصر نظام تعلیم و تربیت است.  این سازمان به عنوان کلیدی ترین بخش وزارت،   نقش و جایگاه خطیری در تعیین سرنوشت فرهنگ و ترویج ارزش­های دینی و  اخلاقی، زیرساخت علمی و توسعه پایدار کشور از طریق تربیت نسل آینده­ دارد.

بی شک ساختار سازمانی مبتنی بر اصول سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی، ابزاری مهم در راه رسیدن به این هدف است. بنابراین ساختار سازمان که آخرین بار در سال 1390 اصلاح گردیده نیازمند بازآرایی بوده تا بتواند آرایش لازم و چابکی مورد نیاز را برای حصول اهداف به دست آورد.

از راهکارهای مهم در سند تحول بنیادین راهکار 1-1 که تاکید بر طراحی، تدوین و اجرای برنامه درسی ملی بر اساس اسناد تحول راهبردی و بازتولید برنامه‌های درسی موجود، همچنین راهکار 3-9 که اشاره به  توسعه مشارکت و استفاده از ظرفیت بخش غیردولتی برای تولید مواد و منابع آموزشی در چارچوب سیاست های آموزش و پرورش  با تاکید بر سیاست تولید بسته‌ های آموزشی و سیاست چند تالیفی در کتاب‌های درسی دارد و از سویی سند برنامه درسی ملی توجه به حوزه های تربیت و یادگیری دارد که به منظور تحقق آن، بازآرایی ساختار سازمان ضروری به نظر می رسد.

 

وضع موجود ساختار سازمان( مصوب 1390)

هر سازمانی برای پاسخگویی به نیازهای محیطی و انجام ماموریت خویش، بایستی از نظام تقسیم کار، تناسب اختیار و مسئولیت و سازوکارهای هماهنگی متناسب با ویژگی­های خود بهره ببرد. لذا در راستای بهبود ساختار سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی و انجام تکالیف مندرج در اسناد بالادستی، بررسی­ های لازم صورت گرفته و وضع موجود آسیب­­ شناسی شده است که فهرستی از مهمترین آن­ها در ذیل آمده است:

- ضعف در سازماندهی فرایندهای اصلی

- تجمیع مراحل طراحی، تدوین، تألیف کتاب و تولید بسته یادگیری و نیز ارزشیابی برنامه درسی در یک گروه

- ضعف طراحی و تدوین بسته­ های یادگیری

- ضعف در ارایه استانداردهای لازم برای تولید بسته های یادگیری

-  تمرکز و انحصار تألیف کتاب های درسی در سازمان و عدم امکان بهره برداری از مشارکت دیگران

- عدم فرایند نظارت و ارتقای درونی برنامه ها و تولیدات

- وجود 24 گروه در دفاتر "تألیف عمومی و نظری" و "تألیف فنی و حرفه‌ای" به تعداد رشته‌ها، به گونه ای گسسته از هم و بدون توجه به رویکرد واحد

 

اهداف، ضرورت‌ها و علل بازآرایی ساختار سازمان

اسناد بالادستی مشتمل بر سیاست­های کلی، برنامه­ ششم توسعه، برنامه اصلاح نظام اداری(دور دوم)، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، برنامه درسی ملی، قانون تشکیل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و آیین­ نامه­ ها، بخشنامه­ ها و دستورالعمل­ های مربوطه برای بهبود ساختار سازمان واکاوی گردیده است. مهمترین محورهای حاصل از واکاوی  اسناد بالادستی و آسیب­ شناسی وضع موجود سازمان که بایستی در اصلاحات و بازآرایی ساختار سازمان مورد توجه قرار گیرد، عبارتند از:

  • توجه به همه ساحت­ های تربیت و حوزه ­های تربیت و یادگیری
  • متعادل سازی و متوازن سازی محتوای بسته های یادگیری
  • استفاده از ظرفیت بخش غیر دولتی همچون بخش خصوصی و انجمن ­ها در تولید بسته های یادگیری
  • ایجاد امکان اجرای سیاست چند تالیفی در تدوین بسته­ های یادگیری
  • مشارکت و همکاری با موجودیت ­های آموزشی به خصوص مدارس، دانش ­آموزان و معلمان و صدا و سیما
  • تمرکززدایی و ایجاد امکان واگذاری تالیف و تولید مواد و رسانه های آموزشی به مراکز و انجمن ها و موسسات ذیصلاح
  • کارآمدسازی نظام ­های کنترل، نظارت و بازخوردگیری به خصوص از مدارس و معلمان
  • ایجاد امکان بازخوردگیری از نظام ارزشیابی بسته یادگیری برای ارتقای کیفیت بسته‌ها

بنابراین در بهبود ساختار تشکیلاتی سازمان جدید بایستی به هریک از محورهای فوق توجه نمود.

در ساختار فعلی سازمان پژوهش، کلیه امور مربوط به برنامه درسی و طراحی استاندارد­ها و نیز تالیف و تولید بسته های یادگیری توسط دفاتر تالیف کتاب های درسی انجام می ­گیرد. در چنین وضعیتی نظام ارزیابی با نظام تدوین استاندارد و تولید بسته یادگیری در یک واحد قرار دارد که از لحاظ اصول سازماندهی چیدمان مذکور منطقی نمی­باشد. لذا با توجه به حساسیت و اهمیت موضوع و مبتنی بر اسناد بالادستی، حوزه ­های تربیت و یادگیری در نمودار پیشنهاد شده منظور شده است؛ در این صورت بسته­ های یادگیری می‌‌‌­توانند محصول یک نظام تولید، پایش و تنظیم بوده و در فرآیندی رفت و برگشتی و مبتنی بر کار تیمی تولید شوند.

یکی از مسایل و مشکلات مهمی که منجر به نقصان در کار می‌‌‌‌گردد، ضعف در نظام بازخوردگیری و ارزشیابی سازمان و اخذ دیدگاه‌ها، از ذینفعان دور و نزدیک همچون مدارس، خانواده‌ها، معلمان، دانشگاه تربیت دبیر و فرهنگیان، سازمان سنجش، وزارت علوم، اتحادیه‌ها، تشکل‌ها و اندیشمندان، انجمن‌های علمی، صدا و سیما و نظایر آن است. لذا توسعه نظام‌های بازخوردگیری و ارزشیابی و همچنین توسعه بخش صف و افزایش ارتباط و تعامل سازمان با بخش اجرایی برای سازمان بسیار مهم و حیاتی است که در تدوین شرح وظایف واحدهای تشکیلاتی سازمان بایستی لحاظ گردد.

همچنین با توجه به الزامات اسناد تحولی، ایجاد چند مسیر برای تالیف بسته‌های یادگیری و ایجاد رقابت سازنده برای تدوین بسته‌های یادگیری ضروری است. لذا در ساختار جدید باید مسیرهایی چندگانه برای تالیف بسته‌های یادگیری تعبیه شود.

علاوه براین با توجه به سیاست اصلاح نظام اداری و ضرورت استفاده از ظرفیت بخش‌های غیر دولتی، سازمان پژوهش بایستی در جایگاه همکاری در حکمرانی بخش آموزش عمومی و در فرآیند سیاست‌سازی، نظارت، حمایت و شبکه‌سازی ایفای نقش کرده و تصدی‌گری را حتی المقدور به بخش غیر دولتی بسپارد و با بهره جستن از تمامی ظرفیت‌های محیطی، در راستای بهبود کیفیت بسته‌های یادگیری گام بردارد.

بنابراین با عنایت به موارد فوق الذکر در ساختار تشکیلاتی فعلی سازمان، تفکیک بخش "طراحی و تدوین و تولید بسته های یادگیری" از بخش "برنامه‌ریزی و تدوین استانداردهای محتوایی" به عنوان یک اقدام تحولی در نظام تشکیلاتی برنامه‌ریزی درسی مورد اهتمام قرار گرفته است . این اصلاح، موجب بهبود نظام برنامه‌ریزی درسی و تألیف مواد و رسانه های آموزشی خواهد شد و زمینه را برای رشد کیفی بسته های یادگیری فراهم خواهد ساخت .

 

ملاحظات تفکیک "حوزه های تربیت و یادگیری" و "طراحی و تولید بسته های یادگیری"

  • بازآرایی ساختاری اقدامی برای بستر سازی در جهت ارتقای کیفیت بسته های یادگیری، جلب مشارکت در تولید بسته های یادگیری، ارتقای عدالت آموزشی و مشارکت معلمان است و جزء الزامات اسناد تحولی است. برابر نص صریح سند تحول و برنامه درسی ملی، سازمان موظف است فرایندها، ساختار، روش‌ها را در جهت تحقق تحول اصلاح نماید.
  •  استقرارحوزه های یازده گانه تربیت و یادگیری یک گام مهم در جهت اجرای کامل برنامه درسی ملی است.
  • استقرار حوزه های تربیت و یادگیری به جهت ساختاری امری لازم اما کافی نیست. در اجرای این برنامه باید تامل، تعمق و دقت داشت تا این حرکت بزرگ تنها به یک تغییر ساختار معطوف و محدود نشود، بلکه باید وظایف و ارتباطات این دو مجموعه به گونه ای تعریف شود که زمینه رشد کیفی برنامه ها و بسته های یادگیری فراهم شود .
  • با استقرار حوزه‌های تربیت و یادگیری و تعیین استانداردها امکان مشارکت در تولید بسته های یادگیری و رویکرد چند تألیفی  فراهم می‌‌شود.
  • با استقرار حوزه‌های تربیت و یادگیری و با استفاده از تجارب دانشگاهی، فرهنگی، حوزوی و غیره، نهادهای ذیربط می‌توانند در فرایند برنامه‌ریزی درسی شرکت کنند و پاسخگو و مدافع باشند.
  • پاسخگوی تولیدات سازمان، معاونت طراحی و تولید بسته‌های یادگیری است و باید از محصولات دفاع کند ولی از نظر محتوا و جهت گیری‌ها و اولویت‌های مضامین متناسب با مبانی نظری تحول و یافته‌های علمی، پژوهشی، نیازسنجی دانش‌آموزان و غیره حوزه‌های تربیت و یادگیری هستند که تبیین کننده و مدافع محتوای بسته های یادگیری هستند .
  • حوزه‌های تربیت و یادگیری عهده‌دار تدوین برنامه درسی و استانداردسازی و محتوای یاددهی و یادگیری و اجرای کامل برنامه درسی ملی هستند ولی اینکه در چه قالب و حاملی این محتوا به بسته یادگیری تبدیل شوند به عهده معاونت طراحی و تولید است.

 

معاونت طراحی و تولید بسته های یادگیری سه رسالت اساسی برعهده دارد:

1 ) طراحی کلان (طراحی دوره ای، بازنگری، اصلاح و تعمیق اهداف دوره های تحصیلی، هویت بخشی به دوره ها)

2 ) اجرا و پایش در مدرسه (زیرا تا قبل از این مدرسه به معنای عام مغفول شده است. توانمندسازی معلمان و مدارس و طراحی سهم 10 یا 20 درصدی استانها در برنامه درسی)

3 ) مدیریت تولید بسته های یادگیری بر اساس برنامه های و استانداردهای مصوب با استفاده حداکثری از مشارکت دیگران

 

حوزه های تربیت ویادگیری هم دارای سه رسالت اساسی می باشند :

  1. بررسی و پژوهش و دستیابی به آخرین یافته های علمی و تربیتی و آموزشی و تجربه های موفق جهانی در حوزه مربوطه
  2. تدوین و تولید برنامه درسی و استانداردهای محتوایی هر حوزه تربیت با لحاظ طراحی مصوب دوره ها و رعایت اقتضائات و تفاوت ها
  3. کمک به غنی سازی تجارب یادگیری – یاددهی معلمان و ارتقای سطح علمی و مهارتی آنان

 

نکته مهم :            

دراین بهبود ساختاری، برخی وظایف سازمان پژوهش که تاکنون مغفول واقع شده است، موردتوجه و اهتمام قرار می گیرد.

5
امتیاز: 5 (1 رای)

ارسال نظر

Image CAPTCHA